این ضربالمثل قدیمی که میگوید “خرج اتینا” در واقع به یک داستان طنزآمیز اشاره دارد. داستان از این قرار است که گروهی برای تفریح و خوشگذرانی به باغی میروند. یکی از افراد این گروه، که وضع مالی خوبی ندارد، برای اینکه خودش را در سطح بقیه نشان دهد، شروع به تعریف کردن از باغ و زیباییهای آن میکند و با هیجان میگوید: “چه مخارجی برای این باغ شده! چه هزینههایی که بابت این درختان و ساختمانها نکردهاند!”
اما حقیقت این است که این فرد نه مالک باغ است و نه هیچ نقشی در ساخته شدن یا خریدن آن داشته است. او فقط دارد از خرج و هزینههای دیگران تعریف میکند، انگار که این پول را خودش پرداخت کرده است.
به همین خاطر، امروزه از این ضربالمثل استفاده میکنیم تا افرادی را توصیف کنیم که:
– از دارایی و اموال دیگران تعریف و تمجید میکنند، طوری که انگار مال خودشان است.
– در مورد چیزی که مالک آن نیستند یا برای به دست آوردنش زحمتی نکشیدهاند، بزرگنمایی میکنند.
– پز هزینهها و خرجهایی را میدهند که خودشان نکردهاند.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” دندان طمع را کندن ” + داستان را بخوانید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل ” گرگ در لباس میش “ ادامه دهید.
به بیان سادهتر، “خرج اتینا” کنایه از کسی است که دُردانه میشود و از امکانات، پول یا دارایی دیگران به گونهای صحبت میکند که شنونده فکر کند همه چیز مال خود اوست.
توصیه میکنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” دندان اسب پیشکشی را نمی شمارند “ را مطالعه کنید.
در این نوشته، میخواهیم معنی، پیشینه و مفهوم اصلی یک ضربالمثل کهن ایرانی را بررسی کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.
مقاله معنی ضرب المثل ” خانه از پای بست ویران است ” + داستان منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
معنی خرج اتینا
هر وقت کسی پولش را به جای کارهای مهم و لازم، برای چیزهای بیفایده و بیمعنی خرج کند، با این ضربالمثل میگویند: “فلانی همه را خرج اتینا کرده است.”
یعنی بدون فکر و از روی نادانی، پولش را صرف کارهای غیرضروری کرده است.
این اصطلاح در واقع به معنای هزینهکرد بیجا و اسراف در اموری است که هیچ سود و فایدهای ندارند.
داستان این ضرب المثل
بحث درباره واژه «اتینا» است و این که این کلمه چه معنایی دارد و در یک ضربالمثل چه کاربردی پیدا کرده است. مرحوم امیرقلی امینی در این باره نوشته است: در گذشته، در مراسمی مانند عروسی، نوازندگان و رقاصان پس از اجرای برنامه، نزد مهمانان میرفتند و با حرکات نمایشی و شیرینکاری، زنگی که در دست داشتند یا نعلبکی که بین دندانهایشان بود را به سمت مهمان میگرفتند. مهمان هم بنا بر سخاوت خود، سکهای طلا یا پول نقرۀ خود را در زنگ یا نعلبکی میانداخت. در واقع، پول مهمان بیجهت و رایگان از دست میرفت. بعد از این که نوازنده پولش را میگرفت، با صدای بلند اعلام میکرد: «اعطینا» که در زبان عربی به معنای «به ما ببخشید» است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” آب رفته به جو بر نمی گردد “.
به مرور زمان، در زبان فارسی تلفظ «اعطینا» به «اتینا» تغییر کرد و با توجه به داستانی که گفته شد، ضربالمثل «خرج اتینا کردن» شکل گرفت. معنای آن، خرج کردن بیفایده و بیمصرف است.
پس واژه «اتینا» در این ضربالمثل در واقع اشتباه است و باید گفت «خرج عطینا» که به مفهوم خرج بخشش و بخشیدن نزدیک است. این رسم سنتی اگرچه امروزه تقریباً از بین رفته و در شهرهای بزرگ دیگر دیده نمیشود، اما در گذشته در جشنهایی مانند عروسی و ختنهسوران بسیار رواج داشت.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” قدر عافیت، کسی داند که به مصیبتی گرفتار آید ” + داستان.
گاهی اصرار نوازندگان برای گرفتن پول از مهمانان، باعث ایجاد مشکل یا رسوایی میشد و حتی برخی از صاحبمجلسها، هنگام دعوت از آنان، شرط میکردند که حق دریافت پول از مهمانان را ندارند یا باید محدود باشد. در هر صورت، اصطلاح «خرج اتینا» یا به شکل درستتر «خرج عطینا»، کوتاهشدۀ «خرج اعطینا» است که معادل فارسی آن همان «شادباش» میباشد.
بدون شک این ضربالمثل پس از نفوذ زبان عربی در ایران، در میان ضربالمثلهای ایرانی جای گرفته و به ویژه در بین مردم عادی بیشتر از دیگر قشرها رواج دارد. چنانکه در یک ترانۀ محلی شیرازی آمده است:
نه فکر دنیا میکنه
نه فکر عقبی میکنه
هر چی که پیدا میکنه خرج اتینا میکنه …
در صورت علاقهمندی، مطلب معنی ضرب المثل ” گربه را باید دم حجله کشت “ را از دست ندهید.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” دروغگو، دشمن خداست ” + داستان پیدا کنید.
پیشنهادی: معنی ضرب المثل پول علف خرس نیست
توصیه میشود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل ” آن چه بر خود نمی پسندی بر دیگران هم نپسند “ ادامه دهید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” طبل تو خالی “ را از دست ندهید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” کرم از خود درخته “ را مطالعه کنید.
مقاله معنی ضرب المثل ” آب دریا به دهن سگ نجس نمی شود “ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
