دسته: معنی ضرب المثل

گاهی پیش می‌آید که آدم با نیت خوب و قصد کمک به کاری وارد می‌شود، اما در پایان نه تنها نتیجه‌ای نمی‌گیرد، بلکه خودش هم آسیب می‌بیند. این دقیقاً همان مفهومی است که در ضرب‌المثل “آمدم ثواب کنم، کباب شدم” پنهان است.

این جمله به موقعیتی اشاره دارد که فرد با انگیزه‌ای خیرخواهانه و برای انجام کار نیک پیشقدم می‌شود، اما برخلاف انتظار، وضعیت به ضرر او تمام می‌شود و مشکلاتی برایش به وجود می‌آید. در واقع، او به جای گرفتن پاداش، خودش در آتش مشکل می‌سوزد.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” ماستی که ترشه از تغارش پیداست “.

این ضرب‌المثل معمولاً در شرایطی به کار می‌رود که شخص از نتیجهٔ عملش ناراضی است و احساس می‌کند به جای سود، ضرر کرده است. مانند کسی که برای آشتی دادن دو نفر میانجیگری می‌کند، اما در نهایت خودش از هر دو طرف سرزنش می‌شود.

در این نوشته، می‌خواهیم معنی و مفهوم واقعی این ضرب‌المثل کهن ایرانی را بررسی کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی آمدم ثواب کنم، کباب شدم چیست؟

۱- یعنی تصمیم گرفتم کار خوبی انجام دهم تا پاداش بگیرم، اما نه تنها نتیجه خوبی نداشت، بلکه باعث دردسر هم شد!

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” عطایش را به لقایش بخشیدم “.

اگر سوالاتی دارید، مقاله معنی ضرب المثل ” خر تو خر شدن “ به شما کمک خواهد کرد.

۲- اگر به معنای سطحی این ضرب‌المثل نگاه کنیم، وقتی کسی کار نیکی انجام می‌دهد، قطعاً پاداش آن را خواهد گرفت؛ یعنی نزد خداوند اجر و پاداشش ذخیره می‌شود. پاداش کارهای نیک، بهشت است. اما وقتی فرد مرتکب اشتباهی بزرگ می‌شود و از راه راست خارج می‌گردد، نتیجه آن جهنم خواهد بود؛ جایی که آتش دارد و عارفان می‌گویند انسان را می‌سوزاند و کباب می‌کند.
ما در اینجا درباره این که چه کسی سزاوار جهنم و سوختن در آتش است صحبت نمی‌کنیم، چون نمی‌توانیم برای هیچکس حکم بهشت یا جهنم صادر کنیم!
این توضیح فقط برای این بود که شما با مفهوم “ثواب” و “کباب” بیشتر آشنا شوید. 🙃

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” لاف در غریبی، آواز در بازار مسگرها “ را بخوانید.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” عاقبت حق به حقدار رسید “.

۳- در گفتگوهای روزمره زیاد از این ضرب‌المثل استفاده می‌شود. مثلاً فرض کنید فردی را می‌بینید که ظاهرش بسیار درمانده و نیازمند است. دلتان برایش می‌سوزد و برای انجام وظیفه انسانی و کسب پاداش، به او کمک می‌کنید. اما بعداً متوجه می‌شوید که او یک دزد بوده و وقتی مشغول کمک کردن بودید، کیف پولتان را دزدیده است. در این موقعیت می‌گویید: آمدم ثواب کنم، کباب شدم! یعنی با قصد نیک آمدم، اما خودم را به دردسر انداختم.

🔶 یا مثلاً می‌خواهید دو نفر را که با هم قهر هستند، آشتی دهید. اما با میانجیگری شما نه تنها صلحی صورت نمی‌گیرد، بلکه رابطه آنها بدتر می‌شود و حتی از شما هم شکایت می‌کنند!

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” این حرف ها برای فاطی تنبون نمیشه “ را مطالعه کنید.

🔶 البته همیشه این‌طور نیست که نتیجه کار خوب، دردسر باشد! گاهی این اتفاق به دلیل مدیریت نادرست خودمان رخ می‌دهد. باید بدانیم چه کاری را، در چه شرایطی و چگونه انجام دهیم.
با این حال، اگر نیت شما خیر باشد و در دنیا نتیجه‌اش برایتان دردسر شود، خداوند به قلب و نیت پاک شما توجه می‌کند و قطعاً پاداش خود را از او دریافت خواهید کرد، حتی اگر در این دنیا آسیب دیده باشید. 😉

در اینجا می‌توانید اطلاعات کامل‌تری درباره معنی ضرب المثل ” آدم ناشی سرنا را از سر گشاد آن می زند “ بیابید.

پیشنهاد: ضرب‌المثل‌های بیشتری بخوانید.
اختصاصی – آنبین

اطلاعات جامع‌تری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” زهی خیال باطل “ پیدا کنید.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” آش کشکه خالته بخوری پاته نخوری پاته “ را بخوانید.

این ضرب‌المثل برای زمانی به کار می‌رود که می‌خواهیم به کسی بفهمانیم از جایی که سودی برایش ندارد و هیچ بهره‌ای از آن نمی‌برد، دور شود و برود جایی که در آنجا فایده و منفعتی برایش وجود دارد.

برای گسترش دانش خود، مقاله معنی ضرب المثل ” حاجی حاجی مکه “ را مطالعه کنید.

در گذشته و در زندگی عشایری، عرب‌ها برای اینکه بتوانند در بیابان زندگی کنند، نیاز به آب داشتند. آن‌ها برای پیدا کردن آب، چاهی حفر می‌کردند. وقتی که آب چاه تمام می‌شد یا چاه خشک می‌شد، دیگر دلیلی برای ماندن در آنجا نداشتند. پس با گفتن این جمله به یکدیگر، یعنی “برو آنجا که عرب نی انداخت”، همدیگر را راهنمایی می‌کردند تا به جای بهتری که آب دارد و می‌توان در آن زندگی کرد، کوچ کنند.

بنابراین، این مثل به ما یادآوری می‌کند که اگر در جایی هستیم که هیچ سودی برایمان ندارد، بهتر است آنجا را ترک کنیم و به سراغ مکانی برویم که امکان پیشرفت و بهره‌وری برایمان فراهم است.

در اینجا می‌توانید اطلاعات کامل‌تری درباره معنی ضرب المثل ” شاه می بخشه شیخ علی خان نمی بخشه “ بیابید.

مقاله معنی ضرب المثل ” در جایی که سگ صاحبش را نمی شناسد “ حاوی اطلاعات جامعی است.

برای یادگیری پیشرفته، به معنی ضرب المثل ” بدتر از کوری بی‌شعوری “ مراجعه کنید.

در این نوشته، می‌خواهیم ببینیم این ضرب‌المثل کهن ایرانی چه معنایی دارد و از کجا آمده است. در ادامه با ما همراه باشید تا با مفهوم اصلی این گفته آشنا شوید.

برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” برو کشکت را بساب “ سر بزنید.

در اینجا می‌توانید اطلاعات کامل‌تری درباره ضرب المثل های سخت برای اجرای پانتومیم بیابید.

اگر سوالاتی دارید، مقاله معنی ضرب المثل ” کشتی هایش غرق شده “ به شما کمک خواهد کرد.

برو آنجا كه عرب نی انداخت کنایه از چیست؟

یعنی برو جایی که گم بشی و پیدایت نشود! یا به زبان خودمانی، “بروی و دیگر بازنگردی” 😁

– کسی را به دنبال کار غیرممکن یا چیزی که وجود ندارد فرستادن!

اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً معنی ضرب المثل ” یک شب هزار شب نمیشه “ را بخوانید.

اگر سوالاتی دارید، مقاله معنی ضرب المثل ” با یک غوره سردیش می‌کنه با یک مویز گرمیش “ به شما کمک خواهد کرد.

ریشه ضرب المثل

در روزگاران قدیم که خبری از ساعت و زمان‌سنج نبود، مردم شبه جزیره عربستان با دشواری زیادی برای تشخیص زمان روبرو بودند. این منطقه بیشتر بیابانی صاف و بدون کوه بود و تعیین دقیق روز و شب کار آسانی نبود.

در آن زمان، افرادی بودند که به بیابان‌های دور از شهر و آبادی می‌رفتند و نی‌ها یا نیزه‌هایی را به سمت آسمان پرتاب می‌کردند. اگر نور خورشید به این نی‌ها می‌خورد، آن وقت را روز می‌دانستند. تشخیص زمان برای انجام کارهای دینی مانند حج بسیار مهم بود.

اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً معنی ضرب المثل ” عاقبت گرگ زاده گرگ شود “ را بخوانید.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” کوری عصاکش کور دگر شود “ را مطالعه کنید.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” دست تو پوست گردو گذاشتن “.

از آنجا که این کار در بیابان و دور از مناطق مسکونی انجام می‌شد، به تدریج این ضرب‌المثل میان مردم رواج یافت که وقتی می‌خواهند کسی را به جایی خشک و بی‌آب و علف بفرستند، یا جایی که از دستش راحت شوند، می‌گویند: «برو جایی که عرب نی انداخت». در واقع این جمله به طور غیرمستقیم یعنی برو و دیگر اینجا نباش.

🏃‍♂
پیشنهادی: ضرب‌المثل‌های بیشتری بخوانید.
اختصاصی-آنبین

“نان به نرخ روز خوردن” ضرب‌المثلی است که در مورد افرادی به کار می‌رود که اصول ثابت و باورهای راسخی ندارند. این افراد مانند عقربه‌ی بادسنج، همیشه جهت خود را با شرایط و افراد قدرتمند هماهنگ می‌کنند.

در این مقاله معنی ضرب المثل ” به مرگ گرفته به تب راضی بشه “ اطلاعات مفیدی آمده است.

این اشخاص برای منافع شخصی و موقعیت‌momentary خود، به راحتی با هر گروهی همراه می‌شوند و موافق آنها صحبت می‌کنند. آنها یک ثبات فکری ندارند و مانند کشتی‌ای هستند که با هر بادی تغییر مسیر می‌دهد. هدف اصلی این افراد، حفظ موقعیت و به دست آوردن نفع مادی است، حتی اگر برای این کار مجبور باشند با همه جور آدمی کنار بیایند و از اصول خود کوتاه بیایند.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” شتر دیدی ندیدی ” + داستان و شعر را مطالعه کنید.

اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” هر سخنی جایی و هر نکته مکانی دارد “ را از دست ندهید.

در حقیقت، این مثل افرادی را توصیف می‌کند که برای “نان” روزانه خود، حاضرند هر تغییری در رفتار و عقیده خود بدهند و مانند یک سایه، همیشه پشت سر افراد با نفوذ و صاحب قدرت حرکت کنند.

برای یادگیری پیشرفته، به معنی ضرب المثل ” سر پیری و معرکه گیری “ مراجعه کنید.

در این نوشته، می‌خواهیم به سراغ یکی از ضرب‌المثل‌های کهن و پرمعنی ایرانی برویم. در ادامه با مفهوم، پیشینه و چیستی این عبارت آشنا خواهید شد. با ما همراه باشید.

اگر سوالاتی دارید، مقاله معنی ضرب المثل ” مویی از خرس کندن غنیمت است “ به شما کمک خواهد کرد.

نان به نرخ روز خوردن کنایه از چیست؟

این ضرب‌المثل در مورد افرادی به کار می‌رود که همیشه به دنبال سود شخصی خود هستند. این گونه افراد در هر موقعیتی فقط به فکر منافع خودشان هستند، حتی اگر این کار به دیگران آسیب بزند. این رایج‌ترین معنای این ضرب‌المثل است.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” آواز دهل از دور خوش است “.

معنای دیگری هم دارد که به افرادی اشاره می‌کند که خودشان را با شرایط مختلف وفق می‌دهند و همیشه طبق قوانین عمل می‌کنند. پایبندی به اصول و قانون‌شکنی نکردن است که در نهایت باعث سودمند شدن آن‌ها می‌شود.

اما با در نظر گرفتن معنای اول و رایج‌تر، این ضرب‌المثل بیشتر برای کسانی استفاده می‌شود که در زمان‌های سخت اقتصادی، با توجه به مقام و موقعیتی که دارند، به افرادی که زیردست آن‌ها هستند توجهی نمی‌کنند. آن‌ها در هر موقعیتی با تملق و دورویی سعی می‌کنند جایگاه خود را حفظ کنند. برای این افراد، حق یا باطل بودن یک موضوع اهمیتی ندارد. آن‌ها مانند “حزب باد” هستند و به هر سمتی که باد منفعتشان را تأمین کند، می‌روند.

به طور خلاصه، این ضرب‌المثل فردی را توصیف می‌کند که سودجو، منفعت‌طلب و خودخواه است.

گاهی فاصله بین درست و نادرست، بسیار کم است. ضرب‌المثلی قدیمی وجود دارد که می‌گوید: «از حق تا ناحق، چهار انگشت فاصله است.» 👋

برای گسترش دانش خود، مقاله معنی ضرب المثل ” سنگ تمام گذاشتن “ را مطالعه کنید.

این جمله به ما یادآوری می‌کند که گاهی مرز بین کار درست و اشتباه، به اندازه فاصله بین گوش و چشم ماست. یعنی قبل از انجام هر کاری، باید خوب فکر کنیم و با دیدن و شنیدن حقایق، راه درست را انتخاب کنیم تا از انجام کار نادرست جلوگیری شود.

در این نوشته، می‌خواهیم ببینیم این ضرب‌المثل کهن و پرمعنی ایرانی از کجا آمده و دقیقاً چه مفهومی دارد. در ادامه با ما همراه باشید.

برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” آنقدر مار خورده تا افعی شده “ مراجعه کنید.

مقاله معنی ضرب المثل ” گندم از گندم بروید جو ز جو “ حاوی اطلاعات جامعی است.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” از دل برود هر آنکه از دیده برفت “.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” فلفل نبین چه ریزه بشکن ببین چه تیزه ” + داستان.

مقاله معنی ضرب المثل کلاغ و کبک + داستان و شعر حاوی اطلاعات جامعی است.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل ” آستین نو بخور پلو “ ادامه دهید.

اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” چو خواهی که نامت نماند نهان “ را از دست ندهید.

اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” پا را از گلیم خود درازتر کردن “ را از دست ندهید.

اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً معنی ضرب المثل ” بخور و بخواب کار من است خدانگهدار من است “ را بخوانید.

از حق تا ناحق چهار انگشت فاصله است یعنی چه؟

این سخن حکیمانه از گفتار پرنور حضرت علی (علیه السلام) برگرفته شده است. ایشان در خطبه ۱۴۱ نهج البلاغه می‌فرمایند:
«مراقب باشید آنچه را مردم پشت سر افراد می گویند، نپذیرید ( از شنیدن غیبت، برحذر باشید) سخنان باطل فراوان است، ولی سخنان باطل از بین رفتنی است، و آنچه می ماند كردار انسان است. چرا كه خدا شنوا و شاهد است، بدانید كه بین حق و باطل، بیش از چهار انگشت، فاصله نیست.»

مقاله معنی ضرب المثل ” خود کرده را تدبیر نیست ” + داستان منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.

یکی از شنوندگان پرسید: چطور بین راست و دروغ فقط به اندازه چهار انگشت فاصله است؟
امام (علیه السلام) انگشتان خود را کنار هم گذاشت و بین گوش و چشم خود قرار داد و فرمود:
« الباطل ان تقول سمعت، والحق ان تقول رایت؛ باطل آن است كه بگویی شنیدم، و حق آنست كه بگویی دیدم»

اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” با گرگ دنبه ميخوره، با چوپان گريه ميكنه “ را از دست ندهید.

پس معنای این سخن کاملاً روشن می‌شود: فاصله بین گوش و چشم انسان حدوداً به اندازه چهار انگشت است. حق این است که انسان چیزی را با چشمان خود ببیند و سپس باور کند، اما ناحق آن است که خودش ندیده باشد، فقط از دیگران بشنود و آن را بپذیرد.

در بسیاری از سفارش‌های دینی آمده که اگر اشتباه برادر ایمانی‌ات را دیدی، آن را نادیده بگیر و خودت را به غفلت بزن. حالا تصور کن کسی خودش آن کار نادرست را ندیده، اما حرف دیگران را می‌شنود و بی‌چون و چرا باور می‌کند. این کار درستی نیست. از این هم بدتر، وقتی است که آن خبر نادیده و فقط شنیده شده را بین مردم پخش کند. در این صورت، حقوق مردم به گردن او می‌افتد که بسیار سنگین است و اگر جبران نکند، باید از پیامدهای آن بترسد.

این ضرب‌المثل در موقعیت‌هایی به کار می‌رود که بخواهیم بگوییم یک موضوع، آن‌قدرها هم که دیگران فکر می‌کنند ساده یا بی‌اهمیت نیست. وقتی کسی خطر یا پیچیدگی کاری را دست کم می‌گیرد، با این جمله به او هشدار می‌دهیم که “ماجرا جدی‌تر از این حرف‌هاست”.

این مثل به ما یادآوری می‌کند که بعضی اتفاقات، شوخی بردار نیستند و ممکن است عواقب جدی به دنبال داشته باشند. پس بهتر است قبل از قضاوت یا اقدام، با دقت و واقع‌بینی بیشتری به قضایا نگاه کنیم.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” گز نکرده پاره کردن “ را مطالعه کنید.

در این نوشته، به بررسی معنا، پیشینه و مفهوم بنیادی این ضرب‌المثل کهن ایرانی می‌پردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی این تو بمیری از آن تو بمیری ها نیست چیست؟

1- منظور این است که اگر قبلاً حرفش را شوخی می‌گرفتید، حالا کاملاً جدی است. این جمله نشان می‌دهد که مخاطب این بار واقعاً قصدش را جدی می‌گیرد.

2- از این ضرب‌المثل وقتی استفاده می‌شود که کسی قبلاً تهدیدی کرده، اما دیگران آن را شوخی پنداشته‌اند. حالا کسی که می‌داند تهدید جدی بوده، با گفتن این جمله به بقیه هشدار می‌دهد.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” یک ستاره توی آسمان ندارد “ را مطالعه کنید.

اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” ماست ها را کیسه کردند “ را از دست ندهید.

3- گاهی فرد وقتی از موضوعی خشمگین است و می‌خواهد دیگران را از عواقب کارشان آگاه کند، این عبارت را به کار می‌برد. یعنی: “تهدید مرا جدی بگیرید، وگرنه پشیمان خواهید شد!”

مقاله معنی ضرب المثل ” در پوست خود نمی گنجد “ حاوی اطلاعات جامعی است.

برای گسترش دانش خود، مقاله معنی ضرب المثل ” از تو عباسی از من رقاصی “ را مطالعه کنید.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل ” زردآلو را برای هسته اش می خورد “ ادامه دهید.

4- این بار شرایط متفاوت است؛ نباید آن را با گذشته مقایسه کرد.

اگر سوالاتی دارید، مقاله معنی ضرب المثل ” دل که پاک است، زبان بی‌باک است “ به شما کمک خواهد کرد.

برای مطالعه بیشتر، به معنی ضرب المثل ” گوسفند به فکر جونه قصاب به فکر دنبه “ سری سر بزنید.

5- یعنی طرف دیگر شوخی‌پذیر نیست و باید مراقب بود تا حساسیت او برانگیخته نشود.

مقاله معنی ضرب المثل ” نیکی و پرسش “ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.

6- این بار اوضاع با دفعات قبل فرق دارد.

این ضرب‌المثل برای کسانی به کار می‌رود که در سن و موقعیتی هستند که باید تازه‌کار و بی‌تجربه به حساب بیایند، اما در عمل، خود را بسیار با‌تجربه و بزرگ‌منش نشان می‌دهند و ادای افراد پخته و سال‌خورده را در می‌آورند.

به بیان دیگر، این مثل اشاره به افرادی دارد که هنوز ظرفیت و تجربهٔ لازم را به دست نیاورده‌اند، ولی چنان رفتار می‌کنند که گویی سال‌ها زندگی کرده و بر همه چیز مسلط هستند. آن‌ها پیش از آنکه مرحلهٔ نارس و جوانی (غوره) را به طور کامل پشت سر بگذارند، خود را رسیده و کامل (مویز) جا می‌زنند.

این عبارت معمولاً با نگاهی انتقادی و گاهی همراه با تمسخر به کار می‌رود و بی‌تجربگیِ پنهان شده زیر نقاب بزرگی و ادعای زیاد را به تصویر می‌کشد.

در این نوشته، با مفهوم، پیشینه و معنای اصلی این ضرب‌المثل کهن ایرانی آشنا خواهید شد. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی غوره نشده مویز شده چیست؟

1- این جمله به افرادی گفته می‌شود که انتظار دارند بدون تلاش و گذراندن مراحل سخت، به موفقیت‌های بزرگ برسند. مانند کسی که می‌خواهد راهی طولانی را یک‌شبه طی کند، غافل از اینکه باید توانایی‌های خود را تقویت کند و از مشکلات به عنوان پلی برای رسیدن به اهدافش استفاده نماید.

2- به این معنا که انسان باید درس‌های زیادی از زندگی بیاموزد و تجربه‌های فراوانی کسب کند تا کم‌تجربگی و ناپختگی‌اش از بین برود.

توصیه می‌کنیم این مطلب معنی ضرب المثل ” آب رفته به جو بر نمی گردد “ را حتماً بخوانید.

3- گاهی این ضرب‌المثل خطاب به جوانانی به کار می‌رود که با وجود کم‌تجربگی، ادعاهای بزرگ دارند.

ریشه و داستان ضرب المثل

حکایت شده که روزی ملک‌الشعرای بهار، شاعر نامدار، در جمعی حضور داشت. حاضران برای امتحان کردن هنر او، چهار کلمه انتخاب کردند و خواستند که با آن‌ها یک رباعی بسراید.
کلمه‌ها این‌ها بودند: خروس، انگور، درفش و سنگ.
بهار بی‌درنگ گفت:

> برخاســـت خروس صبح برخیز ای دوست
> خون دل انگور فکن در رگ و پوسـت
> عشق من و تو صحبت مشت است و درفش
> جور دل تو صحبت سنگ است و سبوست

اطلاعات جامع‌تری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” آن چه بر خود نمی پسندی بر دیگران هم نپسند “ پیدا کنید.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” آب دریا به دهن سگ نجس نمی‌ شود “ را بخوانید.

جوانی کم‌تجربه که در آن مجلس بود، گفت: این کلمات از قبل انتخاب شده بودند، قبول نیست! اگر راست می‌گویید، من چهار کلمه جدید انتخاب می‌کنم و شما باید با آن‌ها شعر بگویید.
سپس این چهار کلمه را نام برد: آئینه، اره، کفش و غوره.
بی‌گمان، استفاده از این کلمات ناهمگون در یک رباعی کار آسانی نبود، اما ملک‌الشعرا اینگونه سرود:

> چون آینه نور خیز گشـتی احسنت
> چون اره به خلق تیـز گشتی احسنت
> در کفش ادیبان جهان کردی پای
> غوره نشده مویز گشتی احسنــت

پیشنهادی: آشنایی با ضرب‌المثل «گر صبر کنی ز غوره حلوا سازی»

این ضرب‌المثل داستان جالبی پشت خود دارد. در گذشته، مردی الاغی داشت که کاملاً کر بود و هیچ صدایی را نمی‌شنید. یک روز که این مرد مشغول بار زدن روی حیوان بود، افراد دیگری در اطرافش بودند. او برای اینکه به دیگران نشان دهد حیوانش مشکل دارد، با صدای بلند گفت: “مواظب باشید! این خر از ناحیه دم آسیب دیده است.”

منظور واقعی او این بود که چون خرش کر است و حرف او را نمی‌شنود، اگر کسی از پشت سر نزدیک شود، حیوان متوجه حضور او نمی‌شود و ممکن است با لگد زدن باعث آسیب شود. اما او این موضوع را مستقیماً بیان نکرد و بهانه دیگری آورد.

از آن روز، این جمله به یک ضرب‌المثل تبدیل شد. وقتی می‌گوییم “خر ما از کرگی دم نداشت”، منظور این است که فردی برای پنهان کردن یک نقطه ضعف یا مشکل بزرگ‌تر، یک عیب کوچک‌تر و سطحی را بهانه می‌آورد. در واقع این مثل اشاره به توجیه‌های غیرمنطقی و بهانه‌های عجیب و غریبی دارد که مردم برای مخفی کردن حقیقت استفاده می‌کنند.

در این نوشته، با معنا، پیشینه و مفهوم بنیادی این ضرب‌المثل کهن ایرانی آشنا خواهید شد. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی خر ما از کرگی دم نداشت چیست؟

از اول زندگی، ما آدم‌ها با بدبیاری و مشکلات دیگران روبرو شده‌ایم!

گاهی آدم مجبور می‌شود برای تمام شدن یک بحث یا مشکل، از حق خودش بگذرد و چیزی نگوید. در این شرایط از این ضرب‌المثل استفاده می‌کند.

اگر کسی در دادگاه یا نزد کسی مورد بی‌عدالتی قرار بگیرد و نتواند از خودش دفاع کند، این جمله را به کار می‌برد.

برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” از قضا سرکنگبین صفرا فزود “ سر بزنید.

مثلاً فرض کنید یک نفر به دیگری پول قرض داده، اما طرف مقابل دروغ می‌گوید که هیچ پولی از او نگرفته است. وقتی نزد قاضی می‌روند و قرض‌دهنده نمی‌تواند مدرک یا شاهد بیاورد تا حقش را بگیرد، می‌گوید: انگار از اول شانس با ما نبود! هر کاری کنیم، نتیجه‌ی خوبی نمی‌گیریم.

بعضی وقت‌ها هم این ضرب‌المثل را وقتی به کار می‌برند که به کسی خوبی کرده‌اند، اما در مقابل، بدی دیده‌اند. یعنی کسی که بارها به دیگران محبت کرده، اما همیشه از محبتش سوءاستفاده شده، این جمله را می‌گوید.

اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” تا سه نشه بازی نشه “ را از دست ندهید.

مقاله معنی ضرب المثل ” یک روزی می دهد یک روزی هم می گیرد “ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.

در واقع یعنی ما آدم‌های بدشانسی هستیم و هر کاری کنیم، نتیجه‌ی خوبی نمی‌بینیم!

ریشه و داستان ضرب المثل

مردی از یک محله می‌گذشت که دید خری در گل فرورفته و صاحبش، از تلاش برای بیرون آوردنش، خسته شده است. مرد برای کمک، دم خر را گرفت و با تمام نیرو کشید. ناگهان دم خر کنده شد و از جا درآمد.

صاحب خر فریاد کشید: “غرامت بده!” مرد برای فرار به یک کوچه دوید، اما آن کوچه بن‌بست بود. پس خودش را به یک خانه انداخت. در آن خانه، زن بارداری کنار حوض نشسته بود و مشغول شستن چیزی بود. از سر و صدا و فریاد ترسید و بچه‌اش سقط شد.

برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” خانه خرس و بادیه مس “ مراجعه کنید.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل ” حسنی به مکتب نمی رفت وقتی می رفت جمعه می رفت “ ادامه دهید.

صاحب خانه هم به جمع شاکیان پیوست. مرد فراری به پشت بام خانه رفت. راه فراری ندید، پس از پشت بام به کوچه‌ای پایین پرید. در آن کوچه طبیبی زندگی می‌کرد و جوانی، پدر بیمارش را در سایه‌ی دیوار خوابانده بود. مرد دقیقاً روی آن پیرمرد بیمار افتاد و او درجا جان داد.

پسر جوان به همراه صاحب خانه و صاحب خر به دنبال مرد دویدند. مرد، در حال فرار، در ابتدای کوچه‌ای با یک مرد یهودی برخورد کرد و او را به زمین زد. یک تکه چوب در چشم یهودی رفت و او را نابینا کرد. یهودی نیز با حالی نزار و خونآلود به تعقیب‌کنندگان پیوست.

مرد گریزان، از این همه ماجرا خسته شده بود، خودش را به خانه قاضی رساند و پناه خواست. قاضی در آن لحظه با یک زن شاکی تنها بود. وقتی رازش را فهمید، برای جلوگیری از رسوایی، تصمیم گرفت از مرد طرفداری کند. وقتی داستان مرد را شنید، همه شاکیان را به داخل اتاق خواست.

در این مقاله معنی ضرب المثل ” مرگ یکبار شیون یکبار “ اطلاعات مفیدی آمده است.

اول از مرد یهودی پرسید. یهودی گفت: “این مسلمان یک چشم مرا کور کرده و من قصاص می‌خواهم.” قاضی گفت: “دیه مسلمان برای یهودی نصف است. پس باید چشم دیگرت را هم کور کند تا بتوان یک چشم کامل از او گرفت!”

برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” یک گوشش دره یک گوشش دروازه “ سر بزنید.

یهودی وقتی دید به نفعش نیست، از شکایتش منصرف شد و قاضی او را به پرداخت پنجاه دینار جریمه محکوم کرد. بعد نوبت به جوانی رسید که پدرش مرده بود. گفت: “این مرد از پشت بام روی پدر بیمار من افتاد و او را کشت. من قصاص می‌خواهم.” قاضی گفت: “پدرت بیمار بود و ارزش جان یک بیمار، نصف یک انسان سالم است. حکم عادلانه این است که پدر این مرد را زیر همان دیوار بخوابانی و تو از بالا روی او بیفتی تا نیمه‌ای از جانش را بگیری!”

جوان صلاح را در گذشت دید، اما به خاطر شکایت بی‌جا، به پرداخت سی دینار جریمه محکوم شد. نوبت به شوهر آن زن رسید که از ترس بچه‌اش را از دست داده بود. او گفت: “قصاص وقتی درست است که راه جبرانی نباشد. حالا بهترین جبران این است که این مرد، همسر مرا به عقد خود درآورد تا کودک از دست رفته جبران شود. تو هم برای طلاق دادنش آماده باش!”

شوهر زن فریاد می‌کشید و با قاضی بحث می‌کرد که ناگهان صاحب خر از جا بلند شد و به سمت در دوید. قاضی فریاد زد: “هی! بایست! نوبت تو است.” صاحب خر، در حال دویدن فریاد زد: “من هیچ شکایتی ندارم! می‌روم مردانی بیاورم که شهادت بدهند خر ما از اول هم دم نداشت!…”

[1] سایت دلگرم
پیشنهادی: معنی ضرب المثل پا به دریا بگذاره دریا خشک می شود
بیشتر بخوانید: ضرب المثل با دم
اختصاصی-آنبین

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” آسه برو آسه بیا که گربه شاخت نزنه “.

برای مطالعه بیشتر، به معنی ضرب المثل ” رو که نیست سنگ پای قزوینه “ سری سر بزنید.

حتماً برای شما هم پیش آمده که در یک موقعیت مشابه، با دو نفر برخورد متفاوتی داشته باشند. این دقیقاً همان مفهومی است که ضرب‌المثل “یک بام و دو هوا” بیان می‌کند.

این ضرب‌المثل زمانی به کار می‌رود که یک شخص یا یک گروه، دو معیار و استاندارد کاملاً متفاوت برای قضاوت دربارهٔ دو موقعیت یکسان داشته باشند. انگار که از یک پشتبام، دو جور هوا بیرون می‌آید؛ چیزی که در واقعیت غیرممکن است. این مثل، آن رفتار ناعادلانه و تبعیض‌آمیز را به زیبایی نشان می‌دهد.

مثلاً تصور کنید در یک خانواده، یک کار از فرزند کوچک‌تر پذیرفته باشد، اما همان کار از فرزند بزرگ‌تر به راحتی قبول نشود. یا در محیط کار، یک اشتباه از یک کارمند نادیده گرفته شود، اما همان اشتباه از کارمند دیگر با توبیخ همراه باشد. در همهٔ این موارد، می‌گویند: “این که عیناً مصداق یک بام و دو هواست!”

به زبان ساده، این ضرب‌المثل یعنی نداشتن انصاف و یکسان‌نگری. وقتی معیارها برای افراد مختلف، در شرایط یکسان، فرق داشته باشد، این مثل را به کار می‌برند تا این بی‌عدالتی را گوشزد کنند.

در این نوشته، به بررسی معنا، پیشینه و مفهوم بنیادی این ضرب‌المثل کهن ایرانی می‌پردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی یک بام و دو هوا چیست؟

یعنی در یک موقعیت مشابه، با افراد مختلف به شکل متفاوت برخورد شود. این مثل در واقع نشان‌دهنده تبعیض و ناعدالتی است.

مثلاً در خانه، اگر دختر خانواده از مادرش یک لیوان آب بخواهد، مادر برایش آب می‌آورد. اما اگر پسر خانواده بلافاصله بعد از او همان درخواست را بکند و مادر برایش آب نیاورد، پسر ممکن است این ضرب‌المثل را به کار ببرد. معنایش این است که: هر دوی ما در فاصله‌ای کوتاه آب خواستیم، ولی تو حرف او را قبول کردی و حرف مرا نادیده گرفتی. بین ما فرق گذاشتی. 😐

ریشه ضرب المثل

پیرزنی به همراه پسر و همسرش، و همچنین دختر و شوهر دخترش، همه در یک خانه زندگی می‌کردند. یک شب که هوا بسیار گرم بود، همه برای خواب به پشت بام رفتند. در یک سمت بام، پسر پیرزن و همسرش خوابیده بودند و در سمت دیگر، دخترش و داماد.

پیرزن اول نگاهش به پسر و عروسش افتاد که چسبیده به هم خواب بودند. آن‌ها را بیدار کرد و گفت: «هوای tonight این قدر گرم است، خوب نیست این قدر نزدیک هم بخوابید. از هم فاصله بگیرید!»

سپس نگاهش به دختر و دامادش افتاد که با فاصله از هم خوابیده بودند. به آن‌ها گفت: «هوای tonight این قدر سرد است، خوب نیست از هم دور بخوابید. بروید کنار هم!»

عروس که این حرف‌های ناهماهنگ را شنید، از جا بلند شد و گفت:

قربون برم خدا را یک بام و دو هوا را
یک بر بام سرما را یک بر بام گرما را

و از آن زمان، این سخن به صورت یک ضرب‌المثل درآمد و میان مردم رواج پیدا کرد.

گاهی هم این گونه نقل می‌شود:

قربون برم خدا را یک بام و دو هوا را
یک بر بوم زمستون یک بر بوم تابستون

همه چیزهایی که از دور شبیه به هم به نظر می‌رسند، در واقع یکسان نیستند. این اصل ساده، مفهوم اصلی ضرب‌المثل “هر گردی گردو نیست” را تشکیل می‌دهد.

برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” پیاز هم داخل میوه‌ها شد “ سر بزنید.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل ” نفسش از جای گرم در می آید “ ادامه دهید.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” نعل وارونه می زند “ را بخوانید.

اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً معنی ضرب المثل ” دو صد گفته چون نیم کردار نیست “ را بخوانید.

گاهی اوقات چیزی را از دور می‌بینیم که شکل گرد و ظاهری آشنا دارد و فوراً تصور می‌کنیم حتماً گردو است. اما وقتی نزدیک می‌شویم و با دقت نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم آن چیز ممکن است یک سنگ ریزه، یک تکه چوب یا چیز دیگری باشد. این مثال به ما یادآوری می‌کند که نباید تنها بر اساس ظاهر اولیه در مورد چیزی یا کسی قضاوت کنیم.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل ” مشت نمونه خروار است “ ادامه دهید.

مقاله معنی ضرب المثل ” مو را از ماست کشیدن “ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.

برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” دنیا دار مکافات است “ مراجعه کنید.

در این مقاله معنی ضرب المثل ” پول مثل چرک کف دست است “ اطلاعات مفیدی آمده است.

در صورت علاقه‌مندی، مطلب معنی ضرب المثل ” شتر مرد و حاجی خلاص “ را از دست ندهید.

این ضرب‌المثل در زندگی روزمره کاربرد زیادی دارد. مثلاً:
– ممکن است کسی در نگاه اول بسیار مودب و خوش‌برخورد به نظر برسد، اما لزوماً فرد قابل اعتمادی نباشد.
– شاید یک موقعیت شغلی در ابتدا عالی به نظر بیاید، ولی پس از بررسی دقیق، مشکلاتی در آن پیدا شود.
– ممکن است یک محصول در تبلیغات بسیار جذاب باشد، اما در واقعیت کیفیت مورد انتظار را نداشته باشد.

این حکایت به ما می‌آموزد که برای شناخت واقعی هر چیز یا هر کس، باید فرصت کافی بدهیم و با دقت و تامل بیشتری آن را بررسی کنیم. قضاوت عجولانه و تنها بر اساس ظاهر، اغلب ما را به اشتباه می‌اندازد.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل ” اگر علی ساربونه می دونه شترو کجا بخوابونه “ ادامه دهید.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” از خر شیطان پیاده شدن “ را بخوانید.

اطلاعات جامع‌تری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” در دیزی باز است حیای گربه کجاست “ پیدا کنید.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” سنگ بارد و زن زاید و سلطان ز در آید “.

در این مقاله معنی ضرب المثل ” لطف مکرر حق مسلم “ اطلاعات مفیدی آمده است.

در این نوشته، با مفهوم، ریشه و معنای اصلی این ضرب‌المثل کهن ایرانی آشنا خواهید شد. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی هر گردی گردو نیست چیست؟

این مثل در واقع یک قاعده منطقی است که می‌گوید: هر گردویی گرد است، اما هر چیزی که گرد باشد، لزوماً گردو نیست. (بین این دو، رابطه عمومی و خصوصی وجود دارد؛ یکی کلی‌تر و دیگری جزئی‌تر است.)

۱- معنای این سخن آن است که اگر دو یا چند چیز، ظاهر مشابهی داشته باشند، دلیل نمی‌شود که در باطن و ماهیت نیز یکسان باشند. پس نباید تنها به شکل ظاهری چیزها بسنده کرد. برای نمونه، گردو شکل گرد و اندازه کوچکی دارد؛ اما هر شیء گرد و کوچکی که از دور می‌بینید، حتماً گردو نیست! ممکن است یک تیله، یک سنگ یا چیز دیگری باشد.
توجه کنید که گردو فقط یک مثال است و می‌توان این موضوع را به هر پدیده مشابه دیگری تعمیم داد.

اگر سوالاتی دارید، مقاله معنی ضرب المثل ” مفت باشه کوفت باشه “ به شما کمک خواهد کرد.

اطلاعات جامع‌تری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” پوست انداختن “ پیدا کنید.

برای گسترش دانش خود، مقاله معنی ضرب المثل ” جنگ زرگری ” + داستان را مطالعه کنید.

۲- معمولاً وقتی کسی بر اساس ظاهر چیزی، زود قضاوت می‌کند و حکم نادرستی می‌دهد، از این ضرب‌المثل استفاده می‌شود تا به او بفهمانند که اشتباه کرده است.

برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” گاوش زاییده “ سر بزنید.

۳- گاهی افراد، رویدادی را مشاهده می‌کنند و نتیجه آن را به همه موارد مشابه تعمیم می‌دهند. مثلاً ممکن است کسانی را دیده باشید که در زمان فقر، انسان‌های درستکاری بوده‌اند، اما وقتی ثروتمند شده‌اند، رفتار و منششان تغییر کرده است. با این حال، نمی‌توان گفت هر کس از فقر به ثروت برسد، حتماً آدم بدی می‌شود! برخی ممکن است چنین تغییری کنند، اما برخی دیگر همچنان با اخلاق و نیک‌منش باقی بمانند.
در چنین مواقعی، اگر کسی سریع نتیجه‌گیری کند، به او گفته می‌شود: هر گردی گردو نیست! یعنی هر رویداد یا شخصی که ظاهر مشابهی دارد، لزوماً سرنوشت یا ویژگی یکسانی ندارد. یا هر کس که شرایط خاصی را تجربه کند، قرار نیست عیناً مانند دیگری شود.

اطلاعات جامع‌تری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” وقت گل نی “ پیدا کنید.

اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” مال مفت و دل بی رحم “ را از دست ندهید.

شکل‌های دیگری از این ضرب‌المثل نیز وجود دارد، مثل:
– هر کی سبیل داره که بابات نیست!
– هر چیزی که می‌درخشد، طلا نیست…

پیشنهاد: ضرب‌المثل‌های بیشتری بخوانید.
بیشتر بخوان: ضرب‌المثل با گردو

برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” طلا که پاکه چه منتش به خاکه “ مراجعه کنید.

اگر سوالاتی دارید، مقاله معنی ضرب المثل ” یک من ماست چقدر کره میده “ به شما کمک خواهد کرد.

در این مقاله معنی ضرب المثل ” مشک آن است که خود ببوید، نه آنکه عطار بگوید “ اطلاعات مفیدی آمده است.

برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” هیچ گرانی بی‌حکمت نیست، هیچ ارزانی بی‌علت “ مراجعه کنید.

با معنی و مفهوم این ضرب‌المثل قدیمی آشنا شویم: **”اجاره‌نشین خوش‌نشینه”**.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله چند ضرب المثل عربی با معنی فارسی و مفهوم ادامه دهید.

این جمله معمولاً برای کسی به کار می‌رود که در خانه یا ملک دیگری زندگی می‌کند و مسئولیت سنگین تعمیرات، هزینه‌های بزرگ و دردسرهای维护 و نگهداری آن را بر عهده ندارد. چنین فردی تنها ماهیانه مبلغی را به عنوان اجاره می‌پردازد و بقیه چیزها—مثل خرابی سقف، مشکل لوله‌کشی یا نقص در سازه—به عهده صاحبخانه است.

در نتیجه، اجاره‌نشین می‌تواند با خیال راحت و بدون دغدغه‌های مالی و فنی زیاد، در خانه زندگی کند و از آرامش نسبی برخوردار باشد. این ضرب‌المثل گاهی برای توصیف کسانی نیز استفاده می‌شود که در موقعیتی قرار دارند که مزایا و راحتی‌های یک کار یا شرایط را می‌برند، بدون آنکه مسئولیت اصلی و سختی‌های آن را متحمل شوند.

در این نوشته، به بررسی معنا، پیشینه و مفهوم بنیادی این ضرب‌المثل کهن ایرانی می‌پردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.

برای گسترش دانش خود، مقاله معنی ضرب المثل ” تب تند زود عرق می کنه “ را مطالعه کنید.

مقاله معنی ضرب المثل ” هیچ گربه ای محض رضای خدا موش نمی‌ گیرد “ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.

معنی اجاره نشین خوش نشینه چیست؟

۱. این ضرب‌المثل برای کسانی به کار می‌رود که خانه‌ای اجاره‌ای دارند و مدام در حال جابه‌جایی هستند. به همین دلیل، وابستگی زیادی به خانه پیدا نمی‌کنند، چون می‌دانند ممکن است مجبور شوند آن را ترک کنند.

۲. اگر کسی بخواهد نشان دهد چیزی را موقتی می‌داند و به آن وابسته نیست، این ضرب‌المثل را به کار می‌برد؛ یعنی همان‌طور که ساکنان خانه‌های اجاره‌ای به خانه‌شان دل نمی‌بندند، ما هم به موقعیت‌های زودگذر و مقام‌هایی که داریم، وابستگی نداریم.

برای مطالعه بیشتر، به معنی ضرب المثل ” در حوضی که ماهی نیست قورباغه سپهسالار است “ سری سر بزنید.

۳. وقتی بدانی چیزی از آنِ تو نیست، راحت‌تر می‌توانی از آن دل بکنی و رهایش کنی.

۴. گاهی اوقات مسافران یا کسانی که برای مدت کوتاهی خانه‌ای اجاره می‌کنند، این ضرب‌المثل را استفاده می‌کنند. به این معنا که اگر خانه مشکلاتی هم داشته باشد، چون اقامتشان موقتی است، سعی می‌کنند به جای ناراحتی، از شرایط موجود لذت ببرند.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” بوقلمون صفت “ را مطالعه کنید.

۵. وابسته نبودن به چیزها، باعث می‌شود در شرایط سخت، آرامش بیشتری داشته باشیم.

برای مطالعه بیشتر، به معنی ضرب المثل ” از ترس عقرب جراره به مار غاشیه پناه می برد “ سری سر بزنید.