پیانو یکی از شناختهشدهترین سازهایی است که کلید دارد و به صورت حرفهای نواخته میشود. این ساز میتواند دامنه وسیعتری از صداها را نسبت به بسیاری از سازهای دیگر تولید کند و نوازنده قادر است با آن تا ده نت را در یک لحظه به صدا درآورد. یکی از اصلیترین چالشهایی که معمولاً نوازندگان پیانو با آن روبرو میشوند، روش مراقبت و نگهداری از این ساز است. در این نوشته از وبلاگ آنبین، میخواهیم اطلاعات مفید و لازم درباره چگونگی نگهداری درست از پیانو را در اختیار دوستداران این ساز قرار دهیم.
برای گسترش دانش خود، به مقاله آیا پدر سمفونی ایران را می شناسید؟ سر بزنید.
نحوه نگهداری صحیح از پیانو
مکان نگهداری پیانو
پیانو سازی ظریف است و کوچکترین جابجایی یا تغییر در آب و هوای محیط میتواند روی کوک و حالت آن اثر بگذارد. به همین دلیل طبیعی است که برای جای دادن آن باید شرایط ویژه و خاصی را در نظر گرفت.
به زبان ساده، هر جایی که شما در آن احساس آسایش دارید، برای نگهداری پیانو هم مناسب است. به طور کلی، یک اصل مهم این است که پیانو را از نور مستقیم آفتاب دور نگه دارید. همچنین بهتر است آن را نزدیک پنجره قرار ندهید، چون هم نور خورشید به آن میتابد، هم گرد و خاک وارد میشود و هم تغییرات دما میتواند به ساز آسیب برساند.
دور نگه داشتن پیانو از گرما
اگر قصد نگهداری از پیانو را دارید، باید مراقب تغییرات ناگهانی رطوبت و دما باشید. این تغییرات میتوانند به بخشهای داخلی پیانو و صدای آن آسیب بزنند و حتی باعث ترک خوردن چوب ساز شوند.
بهترین دما برای پیانو بین ۱۸ تا ۲۷ درجه سانتیگراد است. پیانو را از وسایل گرمایشی مثل رادیاتور، شوفاژ و شومینه دور نگه دارید.
حداقل فاصله از شومینه و بخاری گازی باید ۵ متر و از رادیاتور و شوفاژ حدود ۳ متر باشد.
قرار دادن پیانو در کنار دیوارهایی که دمای آنها تغییر میکند نیز مناسب نیست. این شامل دیوارهایی میشود که لولههای آب گرم یا دودکش از داخل آنها عبور میکند. تغییر دمای این دیوارها به بدنه و رنگ پیانو آسیب میزند و تنظیم کوک و وضعیت داخلی آن را به هم میریزد.
دیوارهای بیرونی که پشت آنها فضای آزاد یا خیابان است نیز در طول روز گرم و سرد میشوند و شرایط دمایی ثابتی برای ساز فراهم نمیکنند.
اما اگر مجبور بودید بین دیواری با لولههای گرمایشی و دیوار بیرونی یکی را انتخاب کنید، دیوار بیرونی را در اولویت قرار دهید؛ به ویژه اگر این دیوار از نظر حرارتی عایقبندی شده باشد.
دور نگه داشتن پیانو از رطوبت
مواد به کار رفته در پیانو مانند نمد، پارچه، چرم و قطعات چوبی ریز آن، با دقت بسیار بالا و در ابعاد دقیق ساخته شدهاند و به همین دلیل به رطوبت حساس هستند. اگر رطوبت هوا زیاد باشد، روی نمد چکشهای پیانو اثر گذاشته و باعث میشود صدای آن غیرطبیعی و نامطلوب شود.
اگر در جایی زندگی میکنید که هوای مرطوبی دارد، میتوانید داخل پیانو از کیسههای جذبکننده رطوبت استفاده کنید.
پرهیز از خشکی مفرط هوای اطراف پیانو
رطوبت خیلی زیاد برای پیانو ضرر دارد، اما هوای بیش از حد خشک هم میتواند آسیبهای جدیتری به همراه داشته باشد. این مشکل زمانی شدیدتر میشود که خشکی هوا با گرمای زیاد یا سرمای شدید همراه باشد. یکی دیگر از پیامدهای نامطلوب هوای خشک، تأثیر منفی آن روی حفظ کوک پیانو است.
استفاده از محافظ
بهتر است برای شارژرهای پیانوهای دیجیتال از محافظ برق استفاده کنید. این کار کمک میکند اگر نوسان ناگهانی در برق پیش آمد، به ساز شما آسیبی نرسد. همچنین وقتی پیانو دیجیتال میخرید، حتماً مطمئن شوید که شارژر آن اصل و مخصوص همان ساز است. استفاده از شارژرهای غیراصلی میتواند به پیانو آسیب بزند.
عدم قرار دادن هرگونه شی بر روی پیانو
گذاشتن وسایل تزیینی یا چیزهای دیگر روی پیانو، به درب، سطح و رنگ آن آسیب میزند. همچنین، به دلیل لرزشهای طبیعی پیانو هنگام نواختن، این کار میتواند روی کیفیت صدا هم اثر منفی بگذارد.
کوک مداوم و منظم
پیانو هم درست مثل سازهای زهی دیگر، مثلاً ویولن یا گیتار، نیاز به کوک دارد تا صدای خوب و دلخواهی بدهد.
هرچند کوک کردن پیانو به خاطر داشتن بیش از ۲۳۰ سیم، کار حساستر و پیچیدهتری نسبت به خیلی از سازهاست، اما اگر میخواهید صدای باکیفیتی از ساز خود بشنوید و همچنین عمر آن را بیشتر کنید، باید کوک و تنظیمهای دورهای پیانو را در زمانهای منظم انجام دهید.
برای مطالعه بیشتر، به عصمتالدوله نخستین پیانیست زن ایرانی سری سر بزنید.
جابجایی پیانو
ممکن است پس از مدتی بخواهید پیانوی خود را به خانهای دیگر یا حتی اتاقی دیگر منتقل کنید. تجربه نشان داده برای جلوگیری از آسیبهای احتمالی، بهتر است جابجایی پیانو را به افراد متخصص و باتجربه در این زمینه بسپارید.
تمیز نگه داشتن پیانو
برای مراقبت از پیانو، تمیز کردن گرد و غبار از روی بدنه آن بسیار مهم است. این موضوع در پیانوهای پلی استری بیشتر به چشم میآید، زیرا سطح این پیانوها گرد و خاک را بیشتر جذب میکند. بهتر است برای تمیز کردن بدنه و کلیدهای پیانو فقط از دستمالهای نرم و مناسب استفاده کنید و از به کار بردن اسپری یا مواد شیمیایی خودداری نمایید.
همچنین، اگر گرد و غبار روی سیمها، قطعات داخلی و مکانیسم پیانو بنشیند، به مرور زمان کارکرد این بخشها را دچار مشکل میکند و در نتیجه از کیفیت صدای ساز شما کاسته خواهد شد.
از آنجایی که گرد و خاک موجود در هوا ممکن است حاوی ذرات شیمیایی باشد که بتوانند سیمهای پیانو را اکسید کنند، اگر در منطقهای با هوای پرگرد و غبار زندگی میکنید، سعی کنید درب پیانو (چه از نوع گرند و چه دیواری) را بسته نگه دارید. برای پیانوهای رویال (گرند) نیز میتوانید از پوششهای مخصوصی که روی سیمها قرار میگیرد استفاده کنید.
برای یادگیری پیشرفته، به جیمی هندریکس، بهترین نوازندهی تاریخ مراجعه کنید.
