دسته: معنی ضرب المثل

در زندگی، هر کاری که انجام می دهی، در نهایت نتیجه‌اش به خودت بازمی‌گردد. این مفهوم ساده اما عمیق، مثل یک قانون طبیعی در جهان است. اگر کارهای خوب و پسندیده انجام دهی، پیامدهای خوب و شیرین آن را خواهی چشید و اگر دست به کارهای ناپسند و اشتباه بزنی، عواقب تلخ آن دامان خودت را خواهد گرفت.

این اصل به ما می‌آموزد که در قبال تمام اعمال و تصمیماتمان مسئولیم. همان گونه که اگر بذری نیک بکاری، محصولی خوب برداشت خواهی کرد و اگر بذر بدی در زمین زندگی‌ات پاشیدی، تنها خار و خسارت خواهی دروید.

پس همواره به یاد داشته باش که نتیجه هر عملت، چه خوب و چه بد، مانند یک بازتاب به سوی خودت بازمی‌گردد.

در این نوشته، داستان و مفهوم ضرب‌المثل ایرانی «هر چه کنی به خود کنی گر همه نیک و بد کنی» را که از کتاب هدیهٔ پایهٔ پنجم گرفته شده است، بررسی می‌کنیم. همراه ما بمانید.

معانی ضرب المثل هر چه کنی به خود کنی گر همه نیک و بد کنی یعنی چه؟

1. نتیجه هر کار خوب یا بدی که انسان انجام می‌دهد، در نهایت به خودش بازمی‌گردد.
2. هر کاری که انجام می‌دهیم، چه مثبت و چه منفی، پاسخی دارد.
3. انسان عاقبت اعمال خود را می‌بیند؛ إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِکمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها، اگر نیکی کنید، به خودتان نیکی کرده‌اید و اگر بدی کنید، باز هم به خودتان بدی کرده‌اید. (اسراء – ۷)
4. این یک قانون همیشگی زندگی است: نتیجه خوبی‌ها و بدی‌ها در پایان به خود انسان برمی‌گردد.
5. کارهایی که انجام می‌دهیم، بی‌تأثیر در آینده و زندگی ما نیستند.

داستان کوتاه ضرب المثل هر چه کنی به خود کنی گر همه نیک و بد کنی – شماره 1

در داستان نقل شده که درویشی در کوچه‌ها راه می‌رفت و این بیت را زمزمه می‌کرد:
“هرچه کنی به خود کنی گر همه نیک و بد کنی”
روزی زنی حیله‌گر به او برخورد و با دقت به صدایش گوش داد. وقتی شعر او را شنید، با خود گفت: “حالا من کاری می‌کنم که این درویش حرفش را پس بگیرد!”

زن به خانه رفت و خمیری آماده کرد. سپس نانی شیرین پخت و در میان آن سم ریخت. آن نان را آورد و به درویش داد و بعد به خانه برگشت و به همسایه‌ها گفت: “من ثابت می‌کنم که هر کاری که بکنی، نتیجه‌اش به خودت برنمی‌گردد!”

برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” بسوزد پدر عاشقی “ سر بزنید.

اتفاقاً پسر آن زن که هفت سال بود ناپدید شده بود، در همین روز ناگهان پیدا شد. پسر در راه به درویش رسید و به او سلام کرد و گفت: “از سفر دوری برگشته‌ام و بسیار گرسنه‌ام.”
درویش هم همان نان شیرین زهرآلود را به او داد و گفت: “زن نیکوکاری این نان را برای من پخته، بگیر و بخور، پسرجان!”

پسر نان را خورد و حالش بد شد. با ناراحتی به درویش گفت: “ای درویش، این چه نانی بود که خوردم و زهرآلود بود؟”
درویش سریع رفت و زن را در جریان گذاشت. زن با عجله دوید و وقتی آمد، دید آن پسر، فرزند خودش است!
در حالی که سرش را می‌کوبید و گریه می‌کرد، گفت: “راست گفتی؛ هرچه کنی به خود کنی گر همه نیک و بد کنی.”

داستان این ضرب المثل – شماره 2

در گذشته، پسری تهیدست زندگی می‌کرد که برای تأمین هزینه‌های زندگی و درس خواندن، دستفروشی می‌کرد. او از خانه‌ای به خانه‌ای دیگر می‌رفت تا شاید پولی به دست آورد. یک روز متوجه شد که تنها یک سکه ده سنتی برایش مانده و در همان حال، گرسنگی شدیدی داشت. بنابراین تصمیم گرفت از یک خانه تقاضای غذا کند.

به طور تصادفی، درِ خانه‌ای را زد. دختر جوان و خوش‌چهره‌ای در را باز کرد. پسر با دیدن او کمی دستپاچه شد و به جای غذا، فقط یک لیوان آب درخواست کرد. دختر که متوجه گرسنگی زیاد پسر شده بود، به جای آب، یک لیوان بزرگ شیر برایش آورد.

پسر آرام آرام شیر را نوشید و پرسید: «چقدر باید به شما پول بدهم؟» دختر پاسخ داد: «هیچ چیزی نباید بپردازی. مادر به ما یاد داده که مهربانی پاداش نمی‌خواهد.» پسرک گفت: «پس من از ته دل از شما سپاسگزارم.»

سال‌ها بعد، همان دختر به بیماری سختی دچار شد. پزشکان شهرشان نتوانستند او را درمان کنند و به همین خاطر، او را به بیمارستانی مجهز در شهر دیگر فرستادند تا پزشکان متخصص از او مراقبت کنند.

دکتر هوارد کلی برای معاینه و مشاوره درباره این بیمار دعوت شد. وقتی فهمید بیمارش از کدام شهر آمده است، نگاهش برقی زد. بلافاصله از جایش بلند شد و با سرعت به سوی اتاق بیمار رفت. لباس پزشکی پوشید و برای دیدن بیمار وارد اتاق شد. همین که او را دید، شناخت. سپس به اتاق مشاوره برگشت تا هر چه سریع‌تر برای نجات جان بیمارش اقدام کند.

از آن روز به بعد، دکتر کلی توجه ویژه‌ای به این بیمار داشت و پس از مدتی درمان و تلاش زیاد، در نهایت توانست بر بیماری غلبه کند. در آخرین روز بستری بودن زن، صورت‌حساب درمان برای تأیید نزد دکتر برده شد. او چیزی در گوشهٔ صورت‌حساب نوشت، آن را در پاکتی گذاشت و برای بیمار فرستاد.

زن از باز کردن پاکت و دیدن مبلغ صورت‌حساب می‌ترسید. مطمئن بود که باید تا آخر عمر بدهکار باشد. بالاخره تصمیم گرفت و پاکت را باز کرد. چیزی توجهش را جلب کرد: جمله‌ای روی صورت‌حساب نوشته شده بود. با آرامی آن را خواند: «هزینه این صورت‌حساب، قبلاً با یک لیوان شیر پرداخت شده است.»

مفهوم ضرب المثل هر چه کنی به خود کنی گر همه نیک و بد کنی، از دیدگاه قرآن و روایات

۱. هر کار خوب یا بدی که انجام می‌دهی، نتیجه‌اش به خودت بازمی‌گردد:
«مَنْ عَمِلَ صَالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَمَنْ أَسَاءَ فَعَلَیهَا» (جاثیه/۱۵)؛
هرکس کار نیک کند، برای خودش انجام داده و هرکس بدی کند، به ضرر خودش عمل کرده است.

۲. اگر دوست داری خدا تو را ببخشد، تو نیز دیگران را ببخش:
«وَلْیعْفُوا وَلْیصْفَحُوا أَلا تُحِبُّونَ أَنْ یغْفِرَ اللَّهُ لَکُمْ» (نور/۲۲)؛
باید ببخشند و گذشت کنند. آیا دوست ندارید خداوند شما را بیامرزد؟
امیرالمؤمنین علی(ع) می‌فرمایند:
«إرْحَم تُرْحَم»؛
دلسوزی کن تا به تو دلسوزی شود.

۳. اگر می‌خواهی به یتیمان تو محبت کنند، به یتیمان دیگران محبت کن:
«وَلْیخْشَ الَّذِینَ لَوْ تَرَکُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّیةً ضِعَافاً خَافُوا عَلَیهِمْ فَلْیتَّقُوا اللَّهَ» (نساء/۹)؛
کسانی که اگر فرزندان بی‌پناهی از خود به جا بگذارند و نگران آینده آنان هستند، باید از ستم به یتیمان دیگران بپرهیزند.
پیامبر اکرم(ص) فرمودند:
«تحننوا علی ایتام الناس یتحنن ایتامکم»؛
به یتیمان مردم مهر بورزید تا به یتیمان شما مهر بورزند.

۴. به دیگران جا بده تا خداوند برای تو گشایش ایجاد کند:
«إِذَا قِیلَ لَکُمْ تَفَسَّحُوا فِی الْمَجَالِسِ فَافْسَحُوا یفْسَحِ اللَّهُ لَکُمْ» (مجادله/۱۱)؛
وقتی به شما گفته می‌شود در مجالس جا باز کنید، این کار را بکنید تا خداوند نیز برای شما گشایش ایجاد کند.

در این مقاله معنی ضرب المثل ” صد تا چاقو بسازه، یکیش دسته نداره “ اطلاعات مفیدی آمده است.

۵. به پیمان الهی وفادار باش تا خداوند نیز به عهد خود با تو وفا کند:
«أَوْفُوا بِعَهْدِی أُوفِ بِعَهْدِکُمْ» (بقره/۴۰)؛
به پیمان من وفا کنید تا من نیز به پیمان شما وفا کنم.

۶. اگر یاری‌کننده دین خدا باشی، خداوند تو را یاری می‌کند:
«إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ ینْصُرْکُمْ» (محمد/۷)؛
اگر خدا را یاری کنید، او نیز شما را یاری خواهد کرد.

۷. آنان که می‌خواهند دیگران را گمراه کنند، تنها خودشان گمراه می‌شوند:
«وَدَّتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ لَوْ یضِلُّونَکُمْ وَمَا یضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ» (آل عمران/۶۹)؛
گروهی از اهل کتاب آرزو می‌کنند که شما را گمراه کنند، اما آنان تنها خود را گمراه می‌سازند.

۸. منافقان فقط خود را فریب می‌دهند:
«یخَادِعُونَ اللَّهَ وَالَّذِینَ آمَنُوا وَمَا یخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ» (بقره/۹)؛
آنان می‌خواهند خدا و مؤمنان را فریب دهند، اما در واقع تنها خودشان را فریب می‌دهند.

۹. هنگامی که وارد خانه‌ای می‌شوی، به خودت سلام کن:
«فَإِذَا دَخَلْتُمْ بُیوتاً فَسَلِّمُوا عَلَی أَنْفُسِکُمْ» (نور/۶۱)؛
وقتی وارد خانه‌ای شدید، بر خود سلام کنید.
در تفسیر این آیه آمده که وقتی به دیگران سلام می‌کنی، در حقیقت به خودت سلام کرده‌ای.
امام علی(ع) می‌فرمایند:
«قل خیراً تذکر بخیر»؛
خیر بگو تا به خیر یاد شوی.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” زدی ضربتی، ضربتی نوش کن “.

پیشنهاد:
برای درک بهتر این مفاهیم، می‌توانید ضرب‌المثل‌های ایرانی بیشتری بخوانید.
مفهوم ضرب‌المثل «هر چه کنی به خود کنی» نیز بازتاب همین اندیشه است.

در زندگی برای رسیدن به هر موفقیتی، باید تلاش و کوشش کنیم. این یک اصل مهم و همیشگی است. شاعر بزرگ ایرانی، فردوسی، در کتاب ارزشمند شاهنامه این مفهوم را به زیبایی بیان کرده است:

**”نابرده رنج، گنج میسر نمی‌شد**
**مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد”**

این شعر به ما می‌گوید که هیچ گنج و دستاورد ارزشمندی، بدون تحمل سختی و گذشتن از رنج، به دست نمی‌آید. پاداش و نتیجۀ کار، تنها به کسی می‌رسد که برای آن زحمت کشیده و تلاش کرده است. گویی می‌گوید: آن پاداش را کسی گرفت که واقعاً کار کرد و برایش زحمت کشید.

این مفهوم ساده اما عمیق، درسی برای همۀ ماست. خواه در درس خواندن باشد، خواه در یادگیری یک مهارت جدید یا ساختن یک زندگی خوب؛ موفقیت همیشه در گرو صبر، پشتکار و تلاش خستگی‌ناپذیر است.

در این نوشته با مفهوم، داستان و انشای ضرب‌المثل ایرانی «نابرده رنج، گنج میسر نمی‌شود – مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد» از کتاب فارسی کلاس پنجم آشنا خواهید شد. در ادامه با ما همراه باشید.

معانی ضرب المثل نابرده رنج، گنج میسر نمی شود ***  مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد

1- هیچ موفقیتی بدون تلاش و کوشش به دست نمی‌آید.
2- این سخن درباره کسانی است که با صبر و تحمل سختی‌ها، در زندگی به هدف‌های خود می‌رسند.
3- بدون رنج و زحمت، هیچ دستاوردی در کار نخواهد بود.

۴. گاهی برای رسیدن به موفقیت، باید سختی‌های زندگی را با صبر و تلاش پشت سر گذاشت.
۵. هر موفقیتی بهایی دارد و برای رسیدن به آن باید هزینه کرد؛ هزینۀ فکر، هوش، تلاش و پشتکار.
۶. با توجه به شعر:

> نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود

می‌توان فهمید که تلاش و پشتکار در هر کاری، قطعاً ما را به موفقیت می‌رساند. شاید بارها شکست بخوریم، اما هرگز نباید ناامید شد و دست از کوشش کشید.
۷. ضرب‌المثل “نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود” در مواقعی به کار می‌رود که فردی بدون هیچ تلاش و زحمتی، توقع موفقیت و دستیابی به آرزوهای بزرگ را داشته باشد. در چنین شرایطی، این بیت شعر را برای او نقل می‌کنند.

ایموجی این ضرب المثل

❌🥵🥇✅❌

بدون زحمت و تلاش، به دست آوردن موفقیت ممکن نیست.

متن شعر نابرده رنج گنج میسر نمیشود

“نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود، مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد” این بیت زیبا را چه کسی سروده است؟ این شعر از “سعدی شیرازی” است. در ادامه می‌توانید متن کامل این شعر را بخوانید.

فضل خدای را که تواند شمار کرد؟
یا کیست آنکه شکر یکی از هزار کرد؟

آن آفرینندهٔ همیشگی که بر فرش جهان
هزاران شکل و رنگ گوناگون پدید آورد

آفرینش آسمان و پدیدار شدن ستاره‌ها
برای پند گرفتن انسان‌های بیدار بود

دریا و کوه و درخت و انسان را آفرید
خورشید و ماه و ستارگان و شب و روز را پدید آورد

نعمت‌های رنگارنگی که سپاس گفتنش سخت است
وسایل آسایشی که شمارش ممکن نیست

نشانه‌های مهربانی که همه جهان را فراگرفته
بارهای نعمتی که آسمان بر دوش کشیده

از چوب خشک، میوه و از نی، شکر قرار داد
و از یک قطره، دانه‌ای درخشان مانند مروارید آفرید

کوه‌ها را مانند میخ به زمین کوبید
تا فرش زمین بر روی آب محکم بماند

خاک بی‌جان را با گرمای خورشید
به باغ میوه و سبزه‌زار و گل‌شن تبدیل کرد

این آب به ریشه‌های تشنه درختان داد
و شاخه‌های برهنه را جامهٔ بهاری پوشانید

هزاران چشم‌انداز زیبا آفرید
پس چه کسی است که با دقت به آنها نگاه کند؟

همهٔ آفریدگان او را می‌ستایند
هر بلبلی که بر شاخه‌ها آواز می‌خواند

چه کسی می‌تواند شکر یکی از نعمت‌هایش را به جا آورد؟
هر که در این اندیشه فرو رود، حیران می‌ماند

چه می‌توان گفت؟ همان روحی که در کالبد دمید
یا خرد ارزشمندی که با روح همراه کرد

زبانِ سخنوری از توصیف او عاجز است
از آن همه بخششی که پنهان و آشکار کرد

چه سری است که باید در راه بندگی او بر زمین گذاشت؟
چه جانی است که نباید در راهش فدا کرد؟

بخشنده‌ای که مهربانی و لطف گذشته‌اش
ما را به سرانجام نیک امیدوار کرده است

پرهیزگار باش که آفرینندهٔ آسمان
بهشت را جایگاه مردم پرهیزگار قرار داده

نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود
مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد

هر که کاری نکرد و منتظر لطف دیگران بود
مانند کسی است که دانه نکارده و در انتظار برداشت باشد

دنیا که پیامبر آن را پل آخرت نامید
جای ماندن نیست، باید از آن گذشت

خانهٔ همیشگی انسان، جهان دیگر است
این جهان جای عبور است، نه ماندن

استخوان‌هایی که روزگار مانند هاون
چنان خرد کرد که به خاک تبدیل شد

ستمگر مرد و کردار ناپسندش از او ماند
عادل رفت و نام نیکش به یادگار ماند

عیسی از همهٔ جهان کناره گرفت
و آرزوی دلش را در آغوش کشید

قارون از دین خارج شد و دنیا نیز برایش نماند
بازی زشتی بود که موشی را شکار کرد

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” دانا هم داند و هم پرسد، نادان نداند و نپرسد “ را بخوانید.

ما به بخشش خدا توکل می‌کنیم
چون تکیه بر دیگران مانند تکیه بر باد است

جز خدا، هر چه را بپرستند، هیچ است
بی‌بخت است کسی که بر این هیچ‌ها تکیه کند

و این گوی دولت است که کسی نمی‌برد
مگر کسی که در ازل بخت یارش بوده باشد

انسان بیچاره چه می‌تواند با تلاش خود بکند؟
چون هر چه قرار است شود، خدا مقدر کرده است

او پادشاه و بنده و نیک و بد را آفرید
بدبخت و خوشبخت و گرانقدر و حقیر را پدید آورد

سعدی هر بامداد که شعری سرود
مانند صبح در سراسر زمین منتشر شد

هر بنده‌ای که نامش با خاتم دولت همراه است
پندهای او را در گوش جانش نگه داشته

بلندمرتبه شد و به مقام والا امید بست
هر شاعری که شاهان سرزمینش را ستود

سزاوار است که خلعت بیشتری طلب کند
سعدی که شکر نعمت‌های پروردگار را به جا آورد

شاعر: سعدی
♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥

3 داستان در مورد ضرب المثل نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود

برای آشنایی با داستان‌های جذاب این ضرب‌المثل، در بخش‌های بعدی این نوشته همراه آنبین بمانید.

داستان شماره 1- معلم زیرک

در روزگار قدیم، پادشاهی در ایران حکومت می‌کرد که به آموزش و تربیت اهمیت زیادی می‌داد. اما او فقط اشراف و درباریان را شایستهٔ تحصیل و پیشرفت می‌دانست و مردم عادی را لایق یادگیری نمی‌دید. این پادشاه پسری داشت و مدت‌ها بود که به دنبال یک معلم دانا و کارآزموده برای تربیت او می‌گشت. معلم‌های زیادی به دربار آمدند و با شاه صحبت کردند، اما او هیچ‌یک را شایستهٔ این کار ندید.

تا این که روزی یک آموزگار بسیار باسواد و خردمند نزد شاه آمد. پادشاه که مشتاق بود این معلم، آموزش پسرش را بر عهده بگیرد، به او قول ثروت فراوانی داد. معلم پاسخ داد: «من این مسئولیت را می‌پذیرم، به شرطی که در کارم دخالت نکنی و اگر لازم شد، حتی اجازه دهی ولیعهد را تنبیه کنم.» پادشاه با این شرط موافقت کرد و پسرش را به او سپرد.

معلم کار آموزش را شروع کرد و هر روز به شاهزاده تکلیف می‌داد. اگر پسر در انجام تکالیفش کوتاهی می‌کرد، او را تنبیه می‌کرد. در حیاط قصر یک درخت آلبالو بود و معلم یکی از شاخه‌های نازک آن را برای تنبیه آماده کرده بود. در طول سال‌های آموزش، بارها از این ترکه استفاده شد. شاهزاده که از تنبیه‌های معلم خسته شده بود، نزد پدرش شکایت کرد. اما پادشاه که هم قول داده بود دخالت نکند و هم پیشرفت پسرش را می‌دید، از معلم حمایت کرد.

شاهزاده که نمی‌توانست تغییری ایجاد کند، روزبه‌روز ناراحت‌تر می‌شد و کینهٔ معلم را بیشتر در دل می‌گرفت. سال‌ها گذشت و او به جوانی خوش‌سیما و باسواد تبدیل شد. پادشاه از این موضوع بسیار خوشحال بود و پس از پایان دورهٔ آموزش، ثروت زیادی به معلم بخشید و او را به خانه‌اش فرستاد.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” آشی برایت بپزم که یک وجب روغن رویش باشد “ را مطالعه کنید.

بعد از آن، نوبت به آموزش علوم رزمی و نظامی رسید. این بار، معلم‌های جدید به مقام و موقعیت شاهزاده واقف بودند و همیشه با احترام و ملایمت با او رفتار می‌کردند و هیچ‌گاه سختگیری نمی‌کردند. همین موضوع باعث شد سختگیری‌های معلم قبلی هرگز از یاد شاهزاده نرود.

چند سال بعد، پادشاه پیر از دنیا رفت و پسرش جانشین او شد. روزی شاه جوان در باغ قصر قدم می‌زد که ناگهان چشمش به درخت آلبالو افتاد و همهٔ خاطرات تلخ گذشته در ذهنش زنده شد. شاخه‌ای از درخت کند و به محافظش دستور داد معلم قدیمی را به قصر بیاورند.

معلم با شنیدن این پیام، فهمید که شاگرد سابقش هنوز کینه‌ای قدیمی در دل دارد. در راه قصر، مقداری آلبالوی تازه و رسیده خرید. وقتی به حضور شاه رسید، ترکهٔ آلبالو را در دست او دید. شاه پرسید: «این ترکه را می‌شناسی؟» معلم پاسخ داد: «بله، این ترکهٔ آلبالو است. پیشنهاد می‌کنم آن را جایی بگذاری که همیشه در دیدرس تو باشد.»

شاه با تعجب پرسید: «چرا باید آن را جلوی چشمم بگذارم؟»

اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً معنی ضرب المثل ” حق کسی را کف دستش گذاشتن “ را بخوانید.

معلم دانا آلبالوهای تازه را از جیبش درآورد و نشان داد و گفت: «این آلبالوهای خوشمزه و قرمز را نگاه کن. اگر درخت، سرمای زمستان و گرمای تابستان و شرایط دشوار را تحمل نمی‌کرد، امروز چنین میوه‌های زیبایی به ما نمی‌داد. شاگردان من نیز اگر سختی‌های درس و تربیت را تحمل نمی‌کردند، هرگز به این سطح از دانش و فهم نمی‌رسیدند.»

شاه از این تشریف خوشحال شد و از معلم خواست که به عنوان وزیر دربار در کنارش بماند و در کارها به او مشورت دهد.

داستان شماره 2- راز موفقیت

مرد جوانی می‌خواست راز موفقیت را بداند. برای همین نزد سقراط، فیلسوف بزرگ رفت و از او پرسید. سقراط به او گفت: فردا صبح کنار رودخانه با هم دیدار کنیم.

صبح روز بعد، هر دو به کنار رودخانه رفتند و داخل آب شدند. آنقدر پیش رفتند که آب تا گردنشان رسید. ناگهان سقراط، سر مرد جوان را زیر آب فشار داد. جوان کاملاً غافلگیر شده بود و سعی می‌کرد خود را رها کند، اما سقراط محکم‌تر نگهش می‌داشت. این وضعیت ادامه پیدا کرد تا وقتی که صورت جوان کبود شد. در همان لحظه، سقراط دستش را رها کرد و جوان توانست سرش را از آب بیرون بیاورد و با تمام وجود هوا را به درون سینه بکشد.

سقراط از او پرسید: وقتی زیر آب بودی، تنها چیزی که آرزویش را داشتی چه بود؟
جوان پاسخ داد: هوا.
سقراط گفت: راز موفقیت درست همین است. اگر برای رسیدن به هدف‌هایت، همان قدر اشتیاق داشته باشی که برای یک نفس هوا داشتی، قطعاً به موفقیت دست پیدا می‌کنی.

داستان شماره 3- تنبلی یا تلاش؟

روزی پسر جوانی زندگی می‌کرد که آنقدر تنبل بود که باعث ناراحتی تمام خانواده شده بود. پدرش از این وضعیت بسیار غمگین بود و با وجود تمام تلاش‌هایی که کرد تا پسرش را از تنبلی درآورد، هیچ نتیجه‌ای نگرفت.

سرانجام پدر تصمیم گرفت پسر را نزد دانایی ببرد و از او کمک بخواهد. مرد دانا با روی خوش به پسر گفت: «اگر حرف‌های پدرت درباره تو درست باشد، آینده سختی در انتظار توست. آیا این را می‌دانی؟»

پسر با بی‌حوصلگی شانه‌اش را بالا انداخت و گفت: «مهم نیست.»

مرد دانا لبخندی زد و گفت: «چه خوب که تو هم نظری داری. می‌توانی همین جمله را روی این تخته بنویسی و چند روزی در این مدرسه بمانی؟»

پسر پذیرفت و جمله را نوشت. فردا صبح هنگام صبحانه، مرد دانا به آشپز دستور داد غذای کمی به پسر بدهد. پسر که از این موضوع ناراحت شده بود، نزد مرد دانا رفت و شکایت کرد. مرد دانا با بی‌تفاوتی به نوشته روی تخته اشاره کرد و از پسر خواست آن را بلند بخواند. سپس گفت: «این همان پاسخی است که خودت همیشه می‌دهی.»

این وضعیت در طول روز ادامه یافت. پسر گرسنه نزد پدرش شکایت برد و هر دو نزد مرد دانا رفتند. پسر گفت: «اگر به همین شکل کم غذا بخورم، از گرسنگی ضعیف خواهم شد.»

مرد دانا دوباره به تخته اشاره کرد و گفت: «پاسخ تو همان است که خودت نوشته‌ای.»

روز سوم، پسر که دیگر بسیار گرسنه و بی‌حال شده بود، نزد مرد دانا آمد و پرسید: «لطفاً به من بگو چطور می‌توانم غذای کافی به دست آورم؟»

مرد دانا او را به آشپزخانه فرستاد و از آشپز خواست تا در کارها از پسر کمک بگیرد. پسر تا ظهر کار کرد و در عوض ناهار کاملی خورد و سیر شد. سپس با شادی نزد مرد دانا بازگشت و گفت: «چه خوب که راهی برای رفع گرسنگی‌ام پیدا کردم!» و دوباره به آشپزخانه برگشت تا به کارش ادامه دهد.

پدر که شاهد تلاش پسرش بود، نزد مرد دانا رفت و پرسید: «چه رازی باعث این تغییر شده است؟»

مرد دانا پاسخ داد: «تو به عنوان پدر، همیشه با مهربانی نتیجه تنبلی او را جبران می‌کردی. اما من به عنوان معلم، کاری کردم که نتیجه کارهایش را خودش ببیند. اکنون او یاد گرفته که نتیجه هر کاری به خودش بازمی‌گردد. به همین دلیل از این به بعد برای زندگی بهتر تلاش خواهد کرد.»

3 انشا در مورد ضرب المثل نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود

در ادامه چند نمونه انشا درباره این ضرب‌المثل مشهور برای شما آماده کرده‌ایم.

انشای شماره 1- تلاش و موفقیت

همه دوست دارند در زندگی به موفقیت برسند. این خواسته در میان جوانان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ آنان همیشه در جستجوی راه‌های پیشرفت هستند و برای رسیدن به آن تلاش می‌کنند. کلید اصلی موفقیت، همین پشتکار و تلاش است. اگر کسی نتواند در برابر مشکلات و ناکامی‌های مسیر مقاومت کند و با اولین شکست، هدف خود را رها کند، نه تنها به آرزوهایش نمی‌رسد، بلکه طعم خوشبختی را نیز نخواهد چشید.

هرکس تعریف متفاوتی از خوشبختی دارد. بعضی آن را در ثروت زیاد می‌بینند، بعضی در شغل مناسب، و برخی دیگر در تحصیلات عالی یا تشکیل خانواده و کمک به همنوعان. همه این‌ها گونه‌هایی از موفقیت هستند که برای دستیابی به آن‌ها باید سال‌ها کوشید و دشواری‌ها را به جان خرید.

آن کس در این راه موفق‌تر است که امیدوارتر باشد و از شکست و سختی نترسد. سعدی چه خوش گفت که “نابرده رنج، گنج میسر نمی‌شود، مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد”. هیچ کس بدون تحمل سختی و تلاش نتوانسته مسیر موفقیت را طی کند و به آن گنج یا به تعبیر دیگر آرزوی خود، برسد. مزد تلاش، همان رسیدن به خواسته‌ها و آرزوهاست.

انشای شماره 2- پول یا ثروت؟

خیلی از مردم در دنیا آرزوی ثروتمند شدن را دارند. این آرزو به اراده قوی، اشتیاق فراوان و پشتکار زیاد نیاز دارد. داستان زندگی سرمایه‌داران بزرگ و فراز و نشیب‌هایی که پشت سر گذاشته‌اند، به وضوح نشان می‌دهد که هیچ موفقیتی بدون زحمت و تلاش به دست نمی‌آید.

ثروتمندان مشهور جهان نیز مانند بسیاری از مردم عادی، کار خود را از شغل‌های کوچک و معمولی شروع کرده‌اند. اما آن‌ها با استفاده از فرصت‌ها و تلاش بی‌وقفه برای رسیدن به اهداف بزرگ، مسیر زندگی خود را تغییر داده‌اند. نقطه آغاز زندگی خانوادگی و حرفه‌ای ده نفر از ثروتمندترین افراد دنیا، داستان‌های جالبی دارد.

بیل گیتس، بنیانگذار شرکت مایکروسافت، در سال ۱۹۵۵ در یک خانواده متوسط در شهر سیاتل آمریکا به دنیا آمد. او از همان کودکی به رقابت علاقه داشت و همیشه تلاش می‌کرد در همه چیز از دوستانش بهتر باشد. زمانی که در مدرسه ابتدایی درس می‌خواند، با کامپیوتر آشنا شد و خیلی سریع در کار با آن مهارت پیدا کرد. در سیزده سالگی، اولین نرم‌افزار خود را که یک بازی ساده بود، نوشت.

در سال ۱۹۷۳، بیل گیتس وارد دانشگاه هاروارد شد و در آنجا با استیو بالمر آشنا گردید. اما او خیلی زد دانشگاه را به خاطر شرکت مایکروسافت ترک کرد و هیچ‌گاه تحصیلات خود را به پایان نرساند. بیل گیتس در سال ۱۹۷۵ به همراه دوست قدیمی خود، پل آلن، شرکت کوچکی به نام مایکروسافت را تأسیس کرد. شعار آن‌ها این بود: «یک کامپیوتر در هر خانه».

در سال ۱۹۸۰، شرکت IBM تصمیم گرفت تا کامپیوتر شخصی خود را که بعدها PC نام گرفت، به بازار عرضه کند. در یک اتفاق غیرمنتظره، مسئولیت تولید نرم‌افزار این کامپیوتر به شرکت مایکروسافت سپرده شد. این قرارداد، نقطه عطفی در کارنامه کاری بیل گیتس و شرکتش شد.

گیتس در سن نوزده سالگی مدیریت مایکروسافت را بر عهده داشت. او آن‌قدر سخت کار می‌کرد که گاهی چند روز متوالی از محل کار خارج نمی‌شد و به همراه همکارانش روی پروژه‌های مختلف و خواسته‌های مشتریان تلاش می‌کرد.

پس از کناره‌گیری از مایکروسافت، او با سرمایه ۲۹ میلیارد دلاری، بنیاد خیریه «بیل و ملیندا» را راه‌اندازی کرد. این بنیاد با هدف کاهش فقر و مبارزه با بیماری‌هایی مانند ایدز و مالاریا، باعث شد نام بیل گیتس بیش از پیش بر سر زبان‌ها بیفتد.

بیل گیتس در خانه‌ای مجلل به ارزش ۱۲۵ میلیون دلار زندگی می‌کند. این خانه در کنار تپه‌ای با چشم‌انداز دریاچه واشنگتن قرار دارد و مالیات سالانه آن ۹۹۱ هزار دلار است. او که اکنون ۵۸ سال دارد و ثروتمندترین فرد جهان محسوب می‌شود، در سال گذشته با افزایش ۱۵.۸ میلیارد دلاری ثروت خود، دوباره جایگاه اول را در بین ثروتمندان جهان به دست آورد.

انشای شماره 3- کار و درمان

بی‌کاری با نظام جهان در تضاد است. در دنیایی که هر جزء آن مشغول کاری است، بیکار بودن مانند این است که در میان هم‌نوازی زیبای کائنات، صدای ناهنجاری ایجاد کنیم و در نتیجه، زیبایی جهان را مخدوش سازیم.

علاوه بر این، بیکاری زمینه‌ساز بسیاری از مشکلات اخلاقی و خطاها می‌شود.
**نابرده رنج گنج میسر نمی شود مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد**
گاهی این گنج را می‌توان رهایی از افکار پوچ و کارهای بی‌فایده نیز معنا کرد.

یکی از محققان می‌نویسد:
از نظر سلامت روان ثابت شده که بیکاری و نداشتن فعالیت فکری، باعث خلأ درونی شده و برای روح انسان زیان‌بار است. افرادی که از کارهای سازنده و مفید دور می‌مانند، معمولاً به سراغ سرگرمی‌های مضر می‌روند؛ مانند قمار، مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر، رفتارهای نادرست جنسی، خودخوری، حسادت، کینه‌توزی بی‌دلیل، عیب‌جویی از دیگران و انواع انحرافات دیگر.

درمان از طریق کار، تفریح سالم و فعالیت‌های متنوع، یکی از روش‌های اصلی برای معالجه بیماران روانی محسوب می‌شود.
نه تنها برای حفظ سلامت روح و جلوگیری از بیماری‌های روانی به فعالیت و اشتغال مفید نیاز داریم، بلکه برای رشد استعدادها و شکل‌گیری درست شخصیت نیز باید از نیروی فکر استفاده کرد و از تنبلی ذهنی پرهیز نمود.

پاسکال نیز گفته است:
ریشه اصلی بسیاری از فسادهای فکری و اخلاقی، بیکاری است. هر کشوری که بخواهد این مشکل بزرگ اجتماعی را حل کند، باید مردم را به کار وادارد تا آرامش عمیق روحی—که تنها عده کمی آن را می‌شناسند—در وجود همگان ایجاد شود.

در نهایت، بیکاری نه تنها با نظام آفرینش هماهنگ نیست، بلکه زمینه‌ای مناسب برای بروز خطاها و انحرافات به شمار می‌رود.

پیام قرآنی نابرده رنج، گنج میسر نمی‌شود

خداوند در سوره نجم قرآن می‌فرماید:
وَ أَنْ لَیْسَ لِْلإِنْسانِ إِلاّ ما سَعی وَ أَنَّ سَعْیَهُ سَوْفَ یُری. (النّجم: ۳۹ و ۴۰)
یعنی انسان فقط بهره‌ای از تلاش خود می‌برد و نتیجه کوشش‌هایش را خواهد دید.
در قرآن کریم، بیش از دویست بار به “عمل انسان” به عنوان معیار ارزش او اشاره شده، در حالی که تنها هفت بار از “ساخت” یا “انجام کار” سخن به میان آمده است. از این موضوع می‌توان فهمید که خداوند تلاش و کوشش را مبنای ارزش انسان می‌داند.

همچنین در آیات ۷۹ و ۸۰ سوره توبه، قرآن به تمجید از کسانی می‌پردازد که با دسترنج خود زندگی می‌کنند و از کسانی که این افراد را مسخره می‌کنند، انتقاد می‌کند:
کسانی که مؤمنان بخشنده را سرزنش می‌کنند یا افرادی را که جز با تلاش خود چیزی ندارند، مسخره می‌کنند، خدا آنان را مسخره خواهد کرد و عذابی دردناک به آنان خواهد چشاند. ای پیامبر، چه برای آنان آمرزش بخواهی و چه نخواهی — حتی اگر هفتاد بار برایشان طلب بخشش کنی — خدا آنان را نخواهد بخشید، زیرا به خدا و پیامبرش کفر ورزیده‌اند و خداوند مردم نافرمان را هدایت نمی‌کند.

در این آیات نکته‌ای مهم و تکان‌دهنده وجود دارد: خداوند کسانی را که انسان‌های سخت‌کوش را مسخره می‌کنند، هم‌ردیف کافران قرار داده و آنان را گمراه می‌خواند. این نشان می‌دهد که کار و تلاش تا چه اندازه در پیشگاه خداوند ارزشمند است.

—
انشا، داستان و معنی “نابرده رنج، گنج میسر نمی‌شود” – آنبین

این ضرب‌المثل ساده ولی بسیار پرمعنی است و در واقع یک قانون طبیعی را بیان می‌کند. مفهوم آن این است که هر کاری که در زندگی انجام می‌دهی، نتیجه‌اش به همان شکل به خودت بازمی‌گردد.

اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” آش نخورده و دهان سوخته ” + داستان را از دست ندهید.

اگر با دیگران با مهربانی، محبت و احترام رفتار کنی، آنان نیز با تو همین رفتار خوب را خواهند داشت. در مقابل، اگر بداخلاقی کنی یا به کسی آسیب برسانی، احتمالاً روزی همان ناملایمات و آسیب‌ها به زندگی خودت بازخواهد گشت.

این مثل به ما یادآوری می‌کند که زندگی مانند یک آینه است؛ هر تصویری که به آن نشان دهی، عیناً آن را به تو بازمی‌تاباند. پس اگر می‌خواهی در زندگیات شادی و خوبی ببینی، باید همان را نیز به دنیا و اطرافیانت هدیه کنی.

در این نوشته، به مفهوم و داستان یکی از ضرب‌المثل‌های شناخته‌شده‌ی ایرانی که در کتاب فارسی پایهٔ پنجم آمده است، می‌پردازیم. با ما همراه باشید.

معنی ضرب المثل از هر دست بدهی از همان دست هم می گیری

کارهای خوب و بد ما، مستقیم بر کیفیت زندگی‌مان تأثیر می‌گذارد. هر انسانی نتیجه اعمال خود را دقیقاً همان‌گونه که انجام داده است، می‌بیند. این مفهوم شبیه این گفته است که می‌گویند: “زمین گرد است”، اگر در جایی از آن چاله‌ای بکنی، زمین می‌چرخد و در نهایت خودت داخل آن چاله می‌افتی! به بیان دیگر، هرکس با دستان خود، سرنوشت خویش را می‌سازد.

ضرب‌المثل “از هر دست بدهی، از همان دست می‌گیری” به این معناست که نتیجه هر کاری که انجام می‌دهی، چه کار زشت و نادرست و چه کار خوب و پسندیده، در نهایت به خودت بازمی‌گردد. این مفهوم در آیات ۷ و ۸ سوره زلزال نیز این‌گونه بیان شده است:
فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ : پس هر کس به وزن ذره‌ای نیکی کرده باشد آن را می‌بیند.
وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ : و هر کس به وزن ذره‌ای بدی کرده باشد آن را می‌بیند.

هر کاری که از انسان سر می‌زند، چه در جهت خوشبختی و چه در جهت بدبختی، نتیجه‌ای به همراه دارد. هر عمل، چه خوب و چه بد، اثری از خود به جا می‌گذارد و این اثر، همواره همراه خود عمل است.

مقاله معنی ضرب المثل ” توی هچل افتادن “ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.

در اینجا می‌توانید اطلاعات کامل‌تری درباره معنی ضرب المثل ” به گرد پا نرسیدن “ بیابید.

داستان ضرب المثل از هر دست بدهی از همان دست هم می گیری – شماره 1

روزی مرد درویشی بود که درونش سرشار از ثروت معنوی بود، ولی زندگی ساده‌ای داشت. او ریسمانی را که همسرش بافته بود برداشت و به قیمت یک درهم فروخت تا با پول آن غذا بخرد.

در راه، دید دو نفر با هم دعوای سختی کرده‌اند. وقتی دلیل بحثشان را پرسید، فهمید بر سر یک درهم با هم اختلاف دارند. درویش با خود فکر کرد: اگر این یک درهم را به آن دو بدهم، دعوایشان تمام می‌شود و صلح برقرار می‌شود. پس پول را به آنان بخشید و با دست خالی به خانه برگشت.

برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” کنگر خورده لنگر انداخته ” + توضیح مراجعه کنید.

وقtopic ماجرا را برای همسرش تعریف کرد، زن به جای сердиته شدن، خوشحال شد که شوهرش باعث پایان یک نزاع شده است. سپس زن پارچه‌ی کهنه‌ای پیدا کرد و به شوهر داد تا آن را بفروشد. مرد پارچه را به بازار برد، اما کسی آن را نخرید.

در همین حال، مرد دیگری را دید که یک ماهی در دست دارد و می‌خواهد آن را بفروشد. درویش به او پیشنهاد داد: «کالای من و تو خریدار ندارد؛ اگر موافقی، ماهی را با پارچه عوض کنیم.» آن مرد قبول کرد.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” روزی افتاده دست قوزی “.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” جلز و ولز کردن “.

اطلاعات جامع‌تری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” قوز بالا قوز ” + داستان پیدا کنید.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” در دروازه رو می شه بست، اما دهان مردم را نه “.

در این مقاله معنی ضرب المثل ” کافر همه را به کیش خود پندارد ” با توضیح اطلاعات مفیدی آمده است.

درویش ماهی را به خانه برد. وقتی همسرش شکم ماهی را پاک کرد، مروارید بزرگی درون آن پیدا کرد. هر دو شادمان شدند. مرد مروارید را به یک جواهرفروش نشان داد و آن را به بهای بسیار خوبی فروخت.

خداوند در برابر آن یک درهمی که برای رضای خودش بخشیده بود، ثروت زیادی به او عطا کرد.
این داستان نشان می‌دهد که هر چه را برای دیگران می‌دهی، در زمان و شکلی دیگر به خودت بازمی‌گردد. اگر به کسی کمک کنی، خداوند یاوران دیگری برای تو می‌فرستد.

داستان این ضرب المثل – شماره 2

مرد راستگویی تعریف می‌کرد: بعد از انقلاب مشروطه، وقتی سربازهای محمدولی‌خان سپهسالار به تهران آمدند، من خودم شاهد ماجرایی بودم. یک روز در محله قنات‌آباد، دو نفر از این سربازها که مسلح بودند و نوارهای فشنگ روی سینه‌شان بسته بود، سوار بر اسب از خیابان به سمت امامزاده حسن می‌رفتند. یکی از آنها چپق بلندی در دست داشت و در حال کشیدن آن بود.

برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” با اون زبون خوشت، با پول زیادت، یا با راه نزدیکت “ مراجعه کنید.

کنار دیوار خیابان، مرد فقیری که موهای سرش را تازه تراشیده بود، نشسته بود و سرش را روی زانوهایش گذاشته بود و در حالتی غمگین به خودش مشغول بود.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” یکی نان نداشت بخورد پیاز می خورد “.

برای مطالعه بیشتر، به معنی ضرب المثل ” بیلش را پارو کرده” + داستان کوتاه سری سر بزنید.

وقتی این دو سرباز مسلح از آنجا رد شدند و آن مرد سرتراشیده را دیدند، همان که چپق در دست داشت به سمت او رفت. از روی اسب خم شد و آتش چپقش را روی سر آن مرد خالی کرد و به راهش ادامه داد. مرد فقیر سرش را از روی زانو بلند کرد، نگاهی کرد و فقط گفت: «این کدو صاحب دارد.»

آن دو سرباز هنوز یک میدان جلوتر نرفته و به امامزاده حسن نرسیده بودند که من در مسیرم به آنجا رسیدم. دیدم جمعیتی دور هم جمع شده‌اند و به همان سرباز چپقی نگاه می‌کنند. اسبش به زمین افتاده بود و یک دستش را روی سینه او گذاشته و با دست دیگرش مدام بر سر و سینه و بدنش می‌کوبید تا اینکه او را زیر دست و پا خرد و له کرد.

**آشنایی با مفهوم این ضرب‌المثل: زخم زبان از زخم شمشیر هم بدتر است**

گاهی حرف‌های نیشدار و سخنان آزاردهنده، بیشتر از یک زخم فیزیکی درد دارند و اثرشان برای مدت طولانی‌تری باقی می‌ماند. این ضرب‌المثل به خوبی این حقیقت را نشان می‌دهد.

**توضیح ساده:**
یک زخم شمشیر یا چاقو معمولاً روی بدن ایجاد می‌شود و پس از مدتی درمان شده و دردش از بین می‌رود. اما زخم زبان، یعنی حرف‌های تلخ، توهین، تهمت و غیبت، روی دل و روان انسان اثر می‌گذارد. این گونه زخم‌ها ممکن است سال‌ها در ذهن فرد بماند، او را ناراحت کند و حتی اعتماد به نفسش را از بین ببرد. بهبودی یک زخم روحی معمولاً بسیار سخت‌تر و طولانی‌تر از یک زخم جسمی است.

**یک داستان کوتاه:**
در روزگاران گذشته، دو دوست با هم زندگی می‌کردند. یک روز بین آن‌ها بحث داغی پیش آمد. یکی از آن‌ها در لحظه خشم، حرف‌های بسیار تند و نیشداری به دوستش زد. با اینکه بعداً عذرخواهی کرد، اما آن کلمات تیز همچون خنجری بود که بر دل دوستش فرورفته بود. رابطه آن‌ها دیگر هیچ وقت مثل سابق نشد. آن مرد حکیم به دوستش گفت: “دیدید چگونه چند کلمه حرف نسنجیده، دوستی چندین ساله ما را از بین برد؟ این است معنای واقعی اینکه می‌گویند زخم زبان از زخم شمشیر بدتر است.”

**حدیث:**
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می‌فرمایند:
«إِنَّ مِنَ الْعَبَادِ عِبَاداً لَیْسُوا بِأَنْبِیَاءَ وَ لَا شُهَدَاءَ یَغْبِطُهُمُ الْأَنْبِیَاءُ وَ الشُّهَدَاءُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ بِمَقْعَدِهِمْ مِنَ اللهِ وَ قُرْبِهِمْ مِنْهُ. قِیلَ یَا رَسُولَ اللهِ مَنْ هُمْ؟ قَالَ هُمْ قَوْمٌ تَحَابُّوا بِرُوحِ اللهِ عَلَى غَیْرِ أَرْحَامٍ بَیْنَهُمْ وَ لَا أَمْوَالٍ یَتَعَاطَوْنَهَا فَتَصِیرُ وُجُوهُهُمْ نُوراً وَ هُمْ عَلَى مِنَابِرَ مِنْ نُورٍ لَا یَخَافُونَ إِذَا خَافَ النَّاسُ وَ لَا یَحْزَنُونَ إِذَا حَزِنَ النَّاسُ. ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآیَۀَ: أَلَا إِنَّ أَوْلِیَاءَ اللهِ لَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لَا هُمْ یَحْزَنُونَ»
این حدیث گرچه مستقیماً در مورد زبان نیست، اما اهمیت روابط سالم و محبت آمیز بین مردم را نشان می‌دهد که با پرهیز از زخم زبان و گفتار نیک به دست می‌آید.

پس بیاییم مراقب حرف‌هایی که می‌زنیم باشیم، زیرا کلام ما می‌تواند مانند یک داروی شفابخش، یا برعکس، مانند یک زخم عمیق باشد.

در این نوشته به سراغ یکی از ضرب‌المثل‌های معروف ایرانی به نام ”زخم زبان بدتر از زخم شمشیر است“ رفته‌ایم. این مثل در کتاب فارسی پایهٔ پنجم نیز آمده است. در ادامه با ما همراه باشید تا بیشتر با مفهوم و داستان پشت این جمله آشنا شوید.

برای گسترش دانش خود، مقاله معنی ضرب المثل ” پا در کفش کسی کردن “ را مطالعه کنید.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” به ریش کسی خندیدن “ را مطالعه کنید.

معنی زخم زبان بدتر از زخم شمشیر است

1- زخمی که شمشیر بر بدن وارد می‌کند، بعد از مدتی التیام می‌یابد؛ اما زخمی که با حرف زدن بر دل یک نفر می‌نشینند، معمولاً تا همیشه در خاطر می‌ماند.
2- منظور این است که بعضی کارها، تأثیرشان همیشگی است و به راحتی از بین نمی‌رود.
3- این ضرب‌المثل وقتی به کار می‌رود که کسی با حرف نیشدار دیگری را می‌رنجاند و بعد پشیمان می‌شود و سعی می‌کند دل او را به دست آورد. در چنین مواقعی، فرد رنجیده می‌گوید: “زخم زبان از زخم شمشیر بدتر است”. چون زخم شمشیر بهبود پیدا می‌کند، اما زخم زبان ممکن است هرگز درمان نشود.
4- انسان با گفتارش می‌تواند آنقدر دل کسی را بشکند که آن رنج تا سال‌ها در یادش بماند و فراموش نشود.

ایموجی این ضرب المثل

🩹 👅 😣 🩹 🗡

داستان زخم زبان بدتر از زخم شمشیر است – شماره 1

روایت شده است که در گذشته، مردی برای تأمین هزینه زندگی خانواده‌اش به بیابان می‌رفت و هیزم جمع می‌کرد. یک روز، فردی از اهل بیابان با او دوست شد و در کار هیزم‌شکنی به او کمک کرد. پیش از این، مرد تنها روزی یک بار هیزم به خانه می‌آورد، اما پس از این دوستی، با کمک رفیق جدیدش توانست مقدار بسیار بیشتری هیزم به شهر ببرد.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” آدم ناشی سرنا را از سر گشاد آن می زند “.

یک روز همسرش از او پرسید: «چطور این روزها این همه هیزم می‌آوری؟» شوهرش ماجرای دوست بیابانی‌اش را تعریف کرد. زن از او خواست که یک بار این دوست تازه را به خانه دعوت کند.

روز بعد، وقتی کار هیزم‌شکنی تمام شد، مرد از دوست بیابانی‌اش دعوت کرد تا به خانه‌شان بیاید. او در ابتدا قبول نمی‌کرد، اما پس از اصرار زیاد پذیرفت و همراه مرد به خانه آمد.

در این مقاله معنی ضرب المثل ” جان به عزرائیل نمی دهد “ اطلاعات مفیدی آمده است.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل ” شتر در خواب بیند پنبه دانه “ ادامه دهید.

مقاله معنی ضرب المثل ” ماستی که ترشه از تغارش پیداست “ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.

برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” با گرگ دنبه ميخوره، با چوپان گريه ميكنه “ مراجعه کنید.

آن دو در اتاق نشستند. صاحبخانه رفت تا وسایل پذیرایی را آماده کند. در همین حال، زن از پشت پرده، مرد بیابانی را نگاه کرد و با تعجب به شوهرش گفت: «من فکر می‌کردم دوست تو ظاهری مرتب و آراسته دارد، اما این یکی بیشتر به غیرانسان شبیه است تا آدم!»

اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” از آب گل آلود ماهی گرفتن ” + داستان را از دست ندهید.

مرد بیابانی وقتی حرف زن را شنید، بی‌درنگ از خانه بیرون رفت و به صحرا بازگشت.

برای یادگیری پیشرفته، به انشا در مورد ظاهر و باطن + ضرب المثل مراجعه کنید.

روز بعد، وقتی مرد به بیابان رفت، با صحنه عجیبی روبه‌رو شد: دوست بیابانی‌اش تبری در دست داشت و به او گفت: «این تبر را بردار و به سرم بزن، وگرنه من آن را به سرت خواهم زد!»

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” حسود هرگز نیاسود ” + داستان را بخوانید.

پس از گفت‌وگوهای بسیار، مرد از ترس تبر را گرفت و ضربه‌ای به سر بیابانی زد که باعث زخمی شدن او شد. آنگاه بیابانی گفت: «حالا برو. دیگر با تو کاری ندارم.»

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” پشت دست داغ کردن “.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل ” بخور و بخواب کار من است خدانگهدار من است “ ادامه دهید.

مرد به خانه برگشت و چیزی به همسرش نگفت. چند روز بعد، آن دو دوباره همدیگر را دیدند. مرد پرسید: «زخم سرت چطور شده؟» بیابانی پاسخ داد: «زخم سرم بهبود یافته، اما زخم دلم هرگز خوب نخواهد شد.»

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” دشمن دانا بلندت میکند برزمینت میزند نادان دوست “.

برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” این حرف ها برای فاطی تنبون نمیشه “ سر بزنید.

داستان  شماره 2

در روزگار قدیم، پسری بود که با حرف‌های ناپسند و رنج‌آور خود، دل اطرافیانش را می‌شکست. روزی پدرش یک جعبه پر از میخ به او داد و گفت: هر بار که با سخنانت کسی را آزردی، یک میخ به دیوار انبار بکوب.
روز اول، پسر بیست میخ به دیوار کوبید. پدر از او خواست تلاش کند کمتر دیگران را بیازارد. پسر کوشید و تعداد میخ‌ها کمکم کمتر شد.
چند روز بعد، پدر به او گفت: حالا هر بار که عذرخواهی کردی و کسی را بخشیدی، یک میخ از دیوار بیرون بکش.
روزها گذشت تا این که پسربچه با خوشحالی نزد پدر آمد و گفت: تمام میخ‌ها را از دیوار درآوردم!
پدر دست او را گرفت و به انبار رفتند. آنجا پدر به دیوار نگاه کرد و گفت: آفرین پسرم! اما نگاه کن، این سوراخ‌ها چه‌طور باقی مانده‌اند… دیوار دیگر مانند قبل سالم و زیبا نیست.
سپس پدر ادامه داد: وقتی با سخنانت دلی را می‌شکافی، اثری همچون این سوراخ‌ها بر جا می‌گذاری. می‌توانی با یک حرف ناجور، دل کسی را بشکافی و بعد پشیمان شوی، اما حتی با هزاران عذرخواهی هم نمی‌توانی آن زخم را کاملاً از بین ببری.
این داستان را شاید شنیده باشید، اما یادآوری آن همیشه مفید است. متأسفانه در جامعه اسلامی خود می‌بینیم که برخی افراد با حرف‌های تند و نیشدار، یکدیگر را می‌آزارند و گاهی این آزارها آنقدر شدید است که شخص را از پا درمی‌آورد.
از همین روست که گفته‌اند: زخم زبان بدتر از زخم شمشیر است، چرا که زخم شمشیر بهبود می‌یابد، اما زخم زبان التیامی ندارد.

مفهوم کلی جمله زخم زبان بدتر از زخم شمشیر است

در سخنی گرانبها از پیشوای پرهیزگاران، حضرت علی (علیه السلام) آمده است: «ضرب اللّسان أشدّ من ضرب السّنان». این عبارت اشاره دارد به این که آسیب ناشی از حرف‌های نابجا، گاهی از زخم یک نیزه هم دردناک‌تر است. گاهی با گفتن کلماتی تند، دیگران را می‌رنجانیم و این خود نوعی آزار رساندن به دیگران محسوب می‌شود. در جای دیگری نیز از ایشان نقل شده: «طعن اللسان أمض من طعن السنان» که معنای آن این است: زخم زبان از زخم نیزه تیزتر و عمیق‌تر است.

عواملی مانند ناتوانی در برقراری ارتباط درست، داشتن افکار منفی، کم‌طاقتی، رفتارهای پرخاشگرانه و اضطراب، می‌توانند باعث شوند که فرد به دیگران زخم زبان بزند یا حرفهای نیشدار بزند. باید توجه داشت که در اسلام، آزار دادن یک فرد باایمان حرام است. جالب است که در روایات، احترام یک مومن حتی از کعبه نیز بیشتر دانسته شده است و شکستن دل چنین شخصی، پیامدهای سنگین و ناگواری دارد.

پس نباید به خودمان اجازه دهیم که دیگران را سرزنش کنیم یا با کنایه و حرفهای آزاردهنده، دلشان را بشکنیم. زیرا جهان جایگاه بازتاب اعمال است و نباید از نتیجه کارهایمان غافل بمانیم.

مقاله معنی ضرب المثل ” آب که سر بالا بره قورباغه ابوعطا می خونه “ حاوی اطلاعات جامعی است.

برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” پز عالی، جیب خالی “ سر بزنید.

اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً معنی ضرب المثل ” آسمان ریسمان به هم بافتن “ را بخوانید.

امام حسین (علیه السلام) می‌فرمایند:
«زبان آدمیزاد، هر روز به اعضاى او نزدیک مى شود و مى گوید: چگونه اید؟ آنها مى‌گویند: اگر تو ما را به خودمان واگذارى، خوب هستیم و مى گویند: از خدا بترس و کارى به ما نداشته باش: و او را سوگند مى دهند و مى گویند: ما فقط به واسطه تو پاداش مى یابیم و به واسطه تو، مجازات مى شویم.»
(بحارالأنوار، ج71، ص278، ح14)

برای مطالعه بیشتر، به معنی ضرب المثل ” سنگ تمام گذاشتن “ سری سر بزنید.

در اینجا با مفهوم ضرب‌المثل “شیری یا روباه” آشنا می‌شویم.

در اینجا می‌توانید اطلاعات کامل‌تری درباره معنی ضرب المثل ” از هول حلیم افتاد تو دیگ “ بیابید.

اطلاعات جامع‌تری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” سکه یه پول شدن “ پیدا کنید.

اگر سوالاتی دارید، مقاله معنی ضرب المثل ” دیگی که واسه من نجوشه “ به شما کمک خواهد کرد.

این ضرب‌المثل برای کسی به کار می‌رود که بسته به موقعیت و شرایط، رفتار کاملاً متفاوتی از خود نشان می‌دهد. چنین شخصی گاهی مانند یک شیر، قدرتمند، شجاع و بی‌پروا ظاهر می‌شود و در مواقع دیگر، مانند یک روباه، حیله‌گر، محتاط و زیرک عمل می‌کند.

مقاله معنی ضرب المثل ” دعوا سر لحاف ملا بود “ حاوی اطلاعات جامعی است.

در واقع این مثل اشاره به افرادی دارد که شخصیت ثابتی ندارند و برای رسیدن به خواسته‌های خود، هر نقشی را که لازم باشد بازی می‌کنند. آن‌ها در برابر افراد قوی و مقتدر، فروتن و آرام می‌شوند (مثل روباه) و در برابر افراد ضعیف‌تر، زورگو و متکبر (مثل شیر).

در این نوشته، می‌خواهیم معنی یکی از ضرب‌المثل‌های معروف ایرانی را که در کتاب فارسی پایهٔ پنجم آمده است، بررسی کنیم. همراه ما بمانید.

این ضرب‌المثل آن‌قدر بین مردم رواج پیدا کرده که معمولاً به شکل یک سؤال شوخی‌دار استفاده می‌شود؛ مخصوصاً در دوران امتحانات، دانش‌آموزان و دانشجویان آن را زیاد به کار می‌برند.

اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً معنی ضرب المثل ” آبشان از یک جوی نمی رود ” + داستان را بخوانید.

برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” به رگ غیرتش برخورده است “ سر بزنید.

معانی ضرب المثل شیری یا روباه

۱- وقتی کسی پس از انجام کاری یا رساندن پیامی برمی‌گردد، از او می‌پرسند: آیا مانند شیر پیروز و سربلند بازگشته‌ای یا مانند روباه شکست‌خورده و دست‌خالی؟
۲- آیا در انجام کاری که بر عهده گرفتی موفق شدی یا شکست خوردی؟
۳- آیا با پیروزی برگشتی یا با شکست؟
۴- در گفتگوهای روزمره، وقتی دو واژهٔ شیر و روباه کنار هم می‌آیند، معمولاً مفهوم موفقیت یا شکست به ذهن شنونده می‌رسد.
۵- در این ضرب‌المثل، شیر نشانهٔ پیروزی و توانمندی است و روباه نشانهٔ شکست و ناکامی.
۶- اصطلاح “شیر بودن” یا “روباه بودن” بر اساس موفقیت یا شکست فرد در کاری که انجام داده به کار می‌رود. شیر بودن یعنی فرد در کارش کامیاب شده و روباه بودن یعنی در انجام آن ناکام مانده است.

اطلاعات جامع‌تری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” سیب پای درختش می افتد “ پیدا کنید.

برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” لقمه را باید به اندازه دهان برداشت “ مراجعه کنید.

در صورت علاقه‌مندی، مطلب معنی ضرب المثل ” یه تختش کمه “ را از دست ندهید.

جوینده، یابنده است

این ضرب‌المثل زیبا به ما می‌گوید که اگر برای رسیدن به خواسته‌مان تلاش کنیم و دنبالش بگردیم، حتماً به آن می‌رسیم. چه در جستجوی دانش باشیم، چه کار خوب، یا چیزهای دیگر، اگر صبر و پشتکار داشته باشیم، نتیجه‌ی زحمات خود را خواهیم دید.

این حکمت قدیمی به ما یادآوری می‌کند که نباید از تلاش دست بکشیم. اگر چیزی را می‌خواهیم، باید برای به دست آوردنش اقدام کنیم و منتظر نمانیم که خودش به سراغمان بیاید.

هر موفقیتی با یک جستجو شروع می‌شود. کسی که به دنبال فرصت‌ها، راه‌حل‌ها و دانش می‌گردد، بسیار احتمال دارد که آنها را پیدا کند. در مقابل، کسی که فقط منتظر می‌ماند، معمولاً به چیزی نمی‌رسد.

در اینجا می‌توانید اطلاعات کامل‌تری درباره معنی ضرب المثل ” یکی به دو کردن “ بیابید.

در اینجا می‌توانید اطلاعات کامل‌تری درباره معنی ضرب المثل ” هر که با بزرگان ستیز و خون خود ریزد “ بیابید.

در این مقاله معنی ضرب المثل ” پا به سن گذاشتن “ اطلاعات مفیدی آمده است.

پس بیایید همیشه جوینده باشیم، چون یابنده خواهیم بود.

اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” خدا میان گندم خط گذاشته “ را از دست ندهید.

در این نوشته به سراغ مفهوم و ریشه‌ی یکی از ضرب‌المثل‌های معروف ایرانی به نام «جوینده یابنده است» می‌رویم که در کتاب فارسی کلاس پنجم نیز آمده است. در ادامه با ما همراه باشید.

معانی ضرب المثل جوینده یابنده است

اگر فردی با پشتکار و عزم راسخ برای رسیدن به هدفی تلاش کند، بدون شک روزی به خواسته‌اش خواهد رسید.
هیچ کاری غیرممکن نیست، اگر انسان‌ها بخواهند و تلاش کنند.
هر کس که به دنبال چیزی باشد، با کوشش و پیگیری آن را پیدا خواهد کرد.
برای دستیابی به آرزوهای بزرگ نباید از حرف مردم ترسید و نباید گذاشت مشکلات و موانع، ما را از مسیرمان منحرف کنند.
رمز موفقیت و رسیدن به هدف، تلاش مداوم و بدون وقفه است.
ضرب‌المثل “جوینده یابنده است” در چه مواقعی به کار می‌رود؟
از این ضرب‌المثل زمانی استفاده می‌شود که کسی برای رسیدن به هدفی تلاش می‌کند. با گفتن این جمله به او دلگرمی می‌دهند و تشویقش می‌کنند تا به راه خود ادامه دهد و از سختی‌ها و ناکامی‌ها دلسرد نشود.

ایموجی این ضرب المثل

🕵️‍♂️⛏🕳⬅🥇

هر که جستجو کند، خواهد یافت.

2 داستان کوتاه در مورد ضرب المثل جوینده یابنده است

برای آشنایی با داستان‌های جذاب این ضرب‌المثل، در ادامه با ما همراه بمانید.

داستان شماره 1- دانشجوی پر تلاش

روزی دانشجویی زندگی می‌کرد که همزمان با تحصیل، کار هم می‌کرد. به خاطر خستگی زیاد، گاهی در کلاس چرت می‌زد. یک روز که در کلاس خوابش برده بود، با سروصدای همکلاسی‌ها بیدار شد و با عجله دو مسئله‌ای را که استاد روی تخته نوشته بود، یادداشت کرد. فکر کرد که این دو سؤال، تمرین خانه است.

بنابراین تمام تلاشش را برای حل آن‌ها به کار گرفت. شب و روز تلاش کرد، اما در ابتدا موفق نشد. با این حال، دست از کوشش برنداشت و یک هفتهٔ کامل پیگیر حل مسئله بود. سرانجام توانست یکی از آن دو مسئله را حل کند.

برای یادگیری پیشرفته، به معنی ضرب المثل ” نور علا نور بودن “ مراجعه کنید.

وقتی در کلاس حاضر شد و پاسخ را ارائه داد، استاد شگفت‌زده شد. زیرا آن دو مسئله، در واقع از جمله مسائل حل‌نشدهٔ ریاضی به شمار می‌آمدند و آن دانشجو با پشتکار خود توانسته بود یکی را حل کند.

در مثنوی مولوی در این باره آمده است:
کان جوان در جست و جو بد هفت سال
از خیال وصل گشته چون خیال
سایه حق برسر بنده بود
عاقبت جوینده یابنده بود
گفت پیغامبر که چون کوبی دری
عاقبت زان در برون آید سری
چون نشینی برسر کوی کسی
عاقبت تو هم روی کسی
چون زچاهی می کنی هر روز خاک
عاقبت اندر رسی در آب پاک
جمله دانند این اگر تو نگروی
هر چه می کاریش روزی بدروی
♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥

در صورت علاقه‌مندی، مطلب معنی ضرب المثل ” یک سیب را که بالا بیندازی هزار چرخ می‌خورد “ را از دست ندهید.

داستان شماره 2- فقیر تنبل

در دوران حضرت داوود (علیه‌السلام)، مردی فقیر و تنبل زندگی می‌کرد. هر روز از خدا می‌خواست که بدون هیچ زحمتی، روزی‌اش را برساند. می‌گفت: “خدایا، چون مرا تنبل آفریده‌ای، پس تو خودت روزی من را بده. من مثل آن الاغی هستم که پشتش زخم است و نباید بار سنگین روی دوشش گذاشت.”

روزیی خواهم به ناگه بی تعب           كه ندارم من ز كوشش جز طلب

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” کلاغ که از باغ قهر کنه “ را بخوانید.

سال‌های زیادی به همین شکل گذشت و او هیچ کاری انجام نمی‌داد. همسایه‌ها وقتی او را می‌دیدند، با تمسخر می‌گفتند: “مگر می‌شود بدون رنج و زحمت، گنج پیدا کرد؟” مردم سعی می‌کردند به او بفهمانند که راهش اشتباه است. به او می‌گفتند: “به حضرت داوود نگاه کن؛ با این‌که مقام والایی دارد، باز هم دست از کار نمی‌کشد. او با بافتن زره، زندگی خود را می‌چرخاند.”

با همه تمكین، خدا روزی او           كرده باشد بسته اندر جستجو

بی زره بافی و رنجی روزیش            می نباید با همه پیروزیش

برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” نم پس نمی دهد “ مراجعه کنید.

برای گسترش دانش خود، مقاله معنی ضرب المثل ” رفت که ریش در بیاورد، سبیلش را هم باخت “ را مطالعه کنید.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” دنیا را آب ببرد فلانی را خواب ببرد “ را بخوانید.

اما آن مرد همچنان تنبلی می‌کرد و با اصرار از خدا روزیِ بدون تلاش می‌خواست.

تا كه شد در شهر، معروف و شهیر              كو زانبان تهی جوید پنیر

شد مثل در خام طبعی آن گدا              او از این خواهش نمی آمد جدا

برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” دزد نادان می زند کاهدان “ سر بزنید.

اما همان‌طور که گفته‌اند: جوینده یابنده است، دعاهای او بالاخره مستجاب شد و اتفاقی افتاد. یک روز صبح، در حالی که مثل همیشه در حال ناله و شکایت بود، ناگهان گاوی با سرعت آمد و با شاخ‌هایش درِ خانه‌اش را شکست و تو آمد. مرد فقیر بلند شد، پاهای گاو را بست، گلویش را برید و سریع آن را نزد قصاب برد.

اطلاعات جامع‌تری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” صد رحمت به کفن دزد اولی “ پیدا کنید.

كم نمی كرد از ادعا و ابتهال          كرد اجابت مستعان ذوالجلال

گرگران و گرشتابنده بود                عاقبت جوینده یابنده بود

پیشنهادی: ضرب المثل‌های ایرانی بیشتر
جوینده، یابنده است _ آن