دسته: موسیقی

حسین قلمی، هنرمندی بود که در ساختن سازهای ایرانی مهارت داشت و از پیشگامان این رشته به شمار می‌رفت. نوازندگان معروف بسیاری در ایران و دیگر کشورها، با سازهای ساخته‌ی دست او موسیقی اجرا کرده‌اند. در این نوشته از وبلاگ آنبین، می‌توانید زندگینامه‌ی این استاد برجسته را مطالعه کنید.

تولد و کودکی حسین قلمی

حسین قلمی در دهم مهرماه ۱۳۲۸ در شهر گلپایگان به دنیا آمد و تحصیلات خود را نیز در زادگاهش به پایان رساند. او از سنین پایین، علاقه و توانایی فوق‌العاده‌ای در ساختن سازها از خود نشان می‌داد. حتی در آن سال‌های کودکی، با استفاده از وسایل ساده و اولیه، مدل‌هایی از سازهایی مانند سنتور و ویولن می‌ساخت.

آغاز حرفه‌ای سازگری

حسین قنبی در سن ۲۵ سالگی، یعنی سال ۱۳۵۳، تصمیم گرفت تا علاقه قدیمی خود را به صورت جدی و حرفه‌ای ادامه دهد. در همان سال، نزد استاد ابراهیم قنبری رفت تا ساخت ساز را به طور اصولی یاد بگیرد. سال‌ها بعد، در ۱۳۷۸، به کارگاه سازسازیِ سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تهران پیوست و به مدت پنج سال در آنجا به ساختن ساز مشغول بود. سرانجام در سال ۱۳۸۳، موفق به دریافت درجه یک هنری (معادل دکتری) در رشته سازسازی شد.

فعالیت‌های حرفه‌ای

ساخت انواع سازهای موسیقی مانند رباب، قیچک، کمانچه، تار، سه‌تار و دوتار
شرکت در جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های گوناگون موسیقی در جایگاه داور و کارشناس ارزیابی ساز
کسب رتبه اول در ساخت ساز رباب در جشنواره موسیقی فجر
پرورش و آموزش هنرجویان بسیاری از جمله پسرش سیامک قلمی و دیگر شاگردان مانند ایرج طباطبایی، پرویز حسینی و پرویز نصیری
تدریس فنون ساخت ساز در مرکز آموزش هنرهای سنتی خانه استاد حسین بهزاد
تدریس ساخت ساز در دانشگاه هنر کرج
ساخت ساز رباب خورشید (رباب ۳ اکتاو) بر پایه طرحی از سعید ساغرچی

کجا می‌توانیم سازهای ساخته حسین قلمی را ببینیم؟

حسین قلمی در ششم تیرماه سال ۱۳۹۹ به دلیل مشکل قلبی دار فانی را وداع گفت؛ با این حال، سازهایی که از خود به جای گذاشته، امروز در موزه‌ها و کلکسیون‌های مختلف حفظ و نگهداری می‌شوند. اگر به موزه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سر بزنید، می‌توانید ربابی را ببینید که توسط دستان توانمند این استاد ساخته شده است. همچنین در موزه ساز کرمان، امکان دیدن یک قیچک و یک تار که کار دست او هستند، وجود دارد.

وقتی صحبت از شناخته‌شده‌ترین قطعات موسیقی در سریال‌های ایرانی به میان می‌آید، نام موسیقی مجموعه «مدار صفر درجه» نیز در کنار دیگر آثار مطرح دیده می‌شود. این قطعه موسیقی از جمله آهنگ‌هایی است که در خاطره بسیاری از بینندگان جایگاه ویژه‌ای دارد. به دلیل استقبال گسترده از این اثر، در این نوشته از وبلاگ آنبین نگاهی دقیق‌تر به آن خواهیم داشت. خواندن این مطلب را تا پایان ادامه دهید.

در این مقاله بیوگرافی استاد حسن کسایی اطلاعات مفیدی آمده است.

فردین خلعتبری؛ آهنگساز موسیقی فیلم مدار صفر درجه

فردین خلعتبری از آهنگسازانی است که در زمینه ساخت موسیقی برای فیلم‌ها فعالیت دارد. او تا به حال برای آثار سینمایی زیادی مانند «خوش رکاب»، «شب دهم» و «چ» موسیقی ساخته است. از میان کارهای او، موسیقی مجموعه «مدار صفر درجه» جزو محبوب‌ترین‌هاست.

این آهنگساز پیش از این نیز با کارگردان این سریال، حسن فتحی، همکاری کرده و برای سه اثر دیگر او به نام‌های «شب دهم»، «یک روز معمولی» و «رویاهایت» آهنگسازی نموده بود. پس از این همکاری‌های موفق، آن‌ها کار روی «مدار صفر درجه» را به عنوان چهارمین پروژه مشترک آغاز کردند. آن دو برای هر بخش از سریال، موسیقی جداگانه‌ای خلق کردند تا حس صحنه‌ها را به خوبی به بیننده منتقل کنند.

فردین خلعتبری در ساخت موسیقی این مجموعه از نغمه‌های عاشقانه ایرانی و عبری بهره برد. او همچنین شعرهای فارسی از یداللهی را با بخشی از تورات که شامل غزل‌های عاشقانه سلیمان است، در هم آمیخت. به گفته خودش، هدف این بود که مخاطب این تلفیق و تضاد را در موسیقی احساس کند. این تقابل هنری، به خوبی با روایت داستان اصلی سریال — که درباره عشق یک دانشجوی ایرانی و یک دختر یهودی در دوران جنگ جهانی دوم است — هماهنگی دارد.

برای اطلاعات بیشتر، به مقاله بیوگرافی استاد فرهنگ شریف مراجعه کنید.

علیرضا قربانی؛ خواننده مدار صفر درجه

علیرضا قربانی، خواننده سرشناس موسیقی سنتی و خواننده ارکستر ملی ایران، در پروژه موسیقی فیلم «مدار صفر درجه» همکاری کرد. فرید خلعتبری اشاره کرده که او با وجود اینکه به عنوان خواننده ارکستر ملی شناخته می‌شد، قبول کرد قطعه‌ای را اجرا کند که در آن از گروه کر نیز استفاده شده بود. این اقدام نشان می‌دهد که قربانی به نوآوری و کارهای تازه علاقه دارد و در عین حال تعصب بی‌جایی نسبت به سبک‌های مختلف موسیقی ندارد. او در کنار این روحیه باز، تسلط عمیقی بر موسیقی اصیل ایرانی دارد. گذشته او نیز گواه این موضوع است؛ چرا که پیش از این در مجموعه‌های تاریخی دیگری مانند «کیف انگلیسی»، «شب دهم» و «روشن تر از خاموشی» آواز خوانده بود. همه این ویژگی‌ها دست به دست هم داد تا علیرضا قربانی به عنوان گزینه مناسبی برای خوانندگی این اثر انتخاب شود.

افشین ید اللهی؛ شاعر

سومین بخش مهم موسیقی فیلم «مدار صفر درجه»، شعرهای آن است که سرودهٔ مرحوم افشین یداللهی می‌باشد. افشین یداللهی در زمینهٔ سرودن شعر تبحر داشت و برای برنامه‌های تلویزیونی زیادی ترانه سروده بود؛ از جمله: «شب آفتابی»، «مسافری از هند»، «خوش‌رکاب»، «فقط به خاطر تو»، «کمکم کن»، سریال «غریبانه»، «شب دهم»، «خط شکن»، «میوه ممنوعه»، «مدار صفر درجه»، «تبریز در مه» و «معمای شاه». همچنین او با دیگر سازندگان این اثر، مانند حسن فتحی، علیرضا قربانی و فردین خلعتبری، نقاط مشترک زیادی داشت و این همراهی و همفکری باعث شد شعرهای این کار بسیار زیبا و تأثیرگذار شود.

در صورت علاقه‌مندی، مطلب چه سازهایی در سبک راک مورد استفاده قرار می گیرد؟ را از دست ندهید.

خیلی از کسانی که موسیقی کار می‌کنند یا به آن گوش می‌دهند، این سوال برایشان پیش می‌آید که فرق موسیقی کلاسیک و پاپ در چیست. در این نوشته از وبلاگ آنبین، می‌خواهیم با زبانی راحت و ساده، همه‌ی این تفاوت‌ها را برای شما روشن کنیم.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه علت نامگذاری اسامی گوشه های ردیف موسیقی سنتی ایران.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب مفهوم گوشه در موسیقی را بخوانید.

مقاله موسیقی کرال ایرانی چیست ؟ حاوی اطلاعات جامعی است.

تفاوت موسیقی کلاسیک و پاپ چیست؟

تاریخچه

موسیقی پاپ در اصل به سبکی از موسیقی گفته می‌شود که برای شنیدن توسط عموم مردم ساخته شده است. این نوع موسیقی معمولاً با گذشت زمان و تغییر سلیقهٔ جامعه، دگرگون می‌شود. همچنین تجارت و صنعت موسیقی در شکل‌دهی به آن نقش مهمی ایفا می‌کند. رسانه‌های عمومی مانند رادیو، تلویزیون و سینما اغلب از قطعات پاپ استفاده می‌کنند و به همین دلیل این سبک در سراسر جهان جزو پرفروش‌ترین‌هاست. در مقابل، موسیقی کلاسیک که ریشه در سنت موسیقایی غرب دارد، معمولاً شنوندگان محدودتر و خاص‌تری را جذب می‌کند. در گذشته این سبک بیشتر در میان قشر فرهیخته و اشراف رواج داشت و امروزه نیز معمولاً استقبال عمومی از موسیقی پاپ بیش از موسیقی کلاسیک است.

هارمونی و مدولاسیون در موسیقی کلاسیک و پاپ

اغلب ترانه‌های پاپ از نظر آهنگ‌سازی ساده هستند و معمولاً در یک گام موسیقایی ساخته می‌شوند. بعضی از آهنگسازان ممکن است از دو یا چند گام مختلف نیز استفاده کنند، ولی بیشتر قطعات پاپ تنها در یک یا نهایتاً دو گام اجرا می‌شوند. در مقابل، موسیقی کلاسیک از نظر ساختار، آکوردها و ملودی‌ها بسیار پیچیده‌تر است و معمولاً ملودی‌هایی طولانی و گسترده دارد. همچنین، طراحی خط ملودی و شیوه چینش نتها در این سبک از اهمیت بالایی برخوردار است.

تفاوت موسیقی پاپ با کلاسیک در آموزش

خیلی از هنرجویان موسیقی در انتخاب بین سبک کلاسیک و پاپ دچار تردید می‌شوند. باید گفت هر یک از این دو سبک، فواید و ویژگی‌های خاص خود را دارد. مبانی نظری موسیقی کلاسیک، عمیق‌تر و پیچیده‌تر است و چالش بیشتری برای یادگیری دارد. در مقابل، تئوری موسیقی پاپ معمولاً ساده‌تر و کاربردی‌تر است؛ طوری که با یادگیری چند فرمول پایه می‌توانید تعداد زیادی آهنگ پاپ بنوازید.

با این حال، لازم نیست حتماً بین این دو سبک، یکی را انتخاب کنید. این دو سبک آن‌قدر به هم مرتبط هستند که یادگیری هر کدام، درک و تسلط شما بر دیگری را نیز افزایش می‌دهد.

در صنعت سینما، گاهی پیش می‌آید که بازیگران برای ایفای نقش‌های خاص، مهارت‌های تازه‌ای یاد می‌گیرند. یکی از این زمینه‌ها، هنر موسیقی است که فیلم‌های بسیاری با این موضوع ساخته شده‌اند. در این نوشته از وبلاگ آنبین، به چهار بازیگر اشاره می‌کنیم که برای ایفای نقش خود در فیلم، نواختن یک ساز را آموختند.

بازیگرانی که برای بازی در فیلم موسیقی یاد گرفتند

مایلز تلر ـ درامز

مایلز تلر برای ایفای نقش در فیلم “ویپلش” یا “شلاق”، مجبور شد نواختن درام را در مدت زمان کمی یاد بگیرد. داستان این فیلم درباره یک دانش‌آموز و نوازنده درام است که تلاش می‌کند تا نظر معلم سخت‌گیر موسیقی خود را جلب کند. مایلز تلر برای آماده شدن برای این نقش، روزانه چهار ساعت درام تمرین می‌کرد. او می‌گوید دست‌هایش از شدت تمرین تاول می‌زد و خون‌آلود می‌شد، اما با بستن آن‌ها با نوار چسب، به تمرین ادامه می‌داد تا کاملاً برای نقشش آماده شود. جالب است که کل این فیلم تنها در ۱۹ روز فیلم‌برداری شد و در هر روز، مایلز باید صحنه‌های دشوار نواختن درام را اجرا می‌کرد.

آدرین برودی – پیانو

آدرین برودی برای ایفای نقش در فیلم پیانیست، رنج‌های زیادی را به جان خرید که یادگیری نواختن پیانو یکی از آن‌ها بود. این فیلم، داستان واقعی هولوکاست و زندگی پیانیست یهودی، ووادیسواف اشپیلمان را روایت می‌کند. برودی برای اینکه بتواند شخصیت این نوازنده یهودی را به خوبی نشان دهد، عمداً شرایط روحی و جسمی خود را سخت کرد. او از همه دوستان و آشنایان فاصله گرفت، هفته‌ها گرسنگی کشید و تنها توان خود را برای تمرین پیانو نگه داشت. به لطف تمرین‌های طاقت‌فرسا، او توانست در زمانی کوتاه قطعات دشوار شوپن را بنوازد. آدرین برودی برای بازی در این فیلم، در سن ۲۹ سالگی برنده جایزه اسکار بهترین بازیگر مرد شد و نامش به عنوان جوان‌ترین برنده این جایزه ثبت شد.

کیت بلانشت – رهبری ارکستر و پیانو

کیت بلانشت در فیلم «تار» در نقش یک رهبر ارکستر ظاهر شد. این بازیگر از دوران بچگی با نواختن پیانو آشنا بود، اما برای ایفای این نقش خاص، لازم بود دوباره تمرین‌های جدی را شروع کند و مهارت خود را ارتقا دهد. او برای آماده شدن، از ناتالی موری بیل، رهبر ارکستر سرشناس استرالیایی، کمک گرفت. ناتالی قبلاً ارکسترهای معروفی مانند ارکستر بی‌بی‌سی، ارکستر مجلسی لندن و ارکستر فیلارمونیا را رهبری کرده بود. کیت زیر نظر او یاد گرفت که چگونه مانند یک رهبر ارکستر واقعی، حرکات دستش را کنترل کند و اصول رهبری را رعایت نماید. علاوه بر این، او ساعت‌های زیادی را به تماشای فیلم‌های ضبط‌شده از رهبران ارکستر مختلف گذراند. پس از هفته‌ها تلاش و ممارست، کیت بلانشت توانست در نقش یک رهبر ارکستر کاملاً موفق و درخشان عمل کند.

بردلی کوپر – پیانو، گیتار و خوانندگی

بردلی کوپر در فیلم «ستاره‌ای متولد شده است» در نقش یک خواننده سبک کانتری ظاهر شد. او برای اینکه بتواند این نقش را به بهترین شکل ممکن اجرا کند، به مدت یک سال و نیم به طور مداوم و بی‌وقفه در کلاس‌های آموزش پیانو، گیتار و آواز شرکت کرد و بسیار تمرین کرد. تمام آوازهایی که او در این فیلم اجرا کرده، کاملاً واقعی و بدون هیچ گونه ویرایش یا پشتیبانی صوتی است و به صورت زنده ضبط شده است.

توصیه می‌کنیم این مطلب آشنایی با انواع ساز ساکسیفون را حتماً بخوانید.

بازیگرانی که برای بازی در فیلم موسیقی یاد گرفتند

مایلز تلر نوازنده درام است.

در اینجا می‌توانید اطلاعات کامل‌تری درباره آشنایی با مهفوم موسیقی فولکور بیابید.

آدرین برودی پیانو می‌نوازد.

اطلاعات جامع‌تری در مورد این موضوع را در سینتی سایزر ساز تولید کننده صداهای عجیب پیدا کنید.

کیت بلانشت رهبری ارکستر را بر عهده دارد و پیانو نیز می‌نوازد.

بردلی کوپر در نواختن پیانو و گیتار مهارت دارد و همچنین خوانندگی می‌کند.

آهنگ‌هایی که از روی یک نقاشی خلق شده‌اند، نشان می‌دهند که موسیقی و نقاشی چقدر به هم پیوند خورده‌اند. هر دوی این هنرها می‌توانند با استفاده از رنگ، فرم، خط یا نوا، احساسات و حالات درونی انسان را به تصویر بکشند. در این نوشته از وبلاگ آنبین، به سراغ چهار قطعه موسیقی می‌رویم که ایده اولیه آنها از یک تابلوی نقاشی گرفته شده است.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب آشنایی با ساز ماندولین را بخوانید.

موسیقی هایی که بر اساس نقاشی ساخته شدند

１. جزیره مردگان – سرگئی راخمانینوف

سرگئی راخمانینوف در سال ۱۹۰۷، وقتی در پاریس بود، تابلویی از آرنولد بوکلین به نام “جزیره مردگان” را دید. این نقاشی چنان تأثیری روی او گذاشت که قطعه‌ای موسیقایی با همین نام و با حال و هوایی غم‌انگیز خلق کرد. نکته جالب این است که او در ابتدا فقط نسخه سیاه و سفید این نقاشی را دیده بود. وقتی بعداً نسخه اصلی و رنگی آن را مشاهده کرد، گفت: «اگر من ابتدا نسخه اصلی را دیده بودم، احتمالا قطعه جزیره مردگانم را نمی‌نوشتم. من آن را در سیاه و سفید دوست دارم.»

اگر سوالاتی دارید، مقاله موسیقی بی کلام چیست؟ به شما کمک خواهد کرد.

در اینجا می‌توانید اطلاعات کامل‌تری درباره معرفی ساز کنترباس بیابید.

در صورت علاقه‌مندی، مطلب نکات مهم برای شروع آواز یا خوانندگی را از دست ندهید.

برای گسترش دانش خود، به مقاله جایزه گرمی چیست؟ سر بزنید.

اگر به این موضوع علاقه دارید، تاثیر موسیقی بر اوتیسم را از دست ندهید.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب کرم گوش در موسیقی به چه معناست ؟ را بخوانید.

２. تابلو‌های نمایشگاه – مودست موسورگسکی

یکی از قطعه‌های موسیقی که از روی یک نقاشی ساخته شده، اثری به نام “تابلوهای یک نمایشگاه” است. آهنگساز این قطعه، موسورگسکی، با ویکتور هارتمن که نقاش، معمار و طراح بود، دوستی نزدیکی داشت. وقتی هارتمن در سال ۱۸۷۳ و در ۳۹ سالگی از دنیا رفت، موسورگسکی از نمایشگاهی از کارهای او دیدن کرد. پس از این بازدید، او تصمیم گرفت به یاد دوستش هارتمن و با الهام از آثار آن نمایشگاه، یک قطعه موسیقی خلق کند.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله گام در موسیقی چیست؟ ادامه دهید.

اگر به این موضوع علاقه دارید، آیا با گزش در موسیقی یا موردنت آشنایی دارید؟ را از دست ندهید.

３. یکشنبه در پارک با جورج – استیون سوندهایم

ژرژ پیر سورا، یک نقاش اهل فرانسه بود که یکی از مشهورترین کارهایش تابلویی به نام «بعد از ظهر یکشنبه در جزیره گراند ژات» است. او در این اثر از روشی به نام پوینتیلیسم بهره برده است؛ در این روش، نقطه‌های رنگی کوچک در کنار هم چیده می‌شوند تا در نهایت یک تصویر کامل و زیبا در چشم بیننده پدیدار شود. این نقاشی، منظره‌ای آرام از یک پارک نزدیک رودخانه سن در فرانسه را نمایش می‌دهد و همین صحنه، انگیزه‌ای شد تا استفان سوندهیم، نمایش موزیکال «یکشنبه در پارک با جورج» را خلق کند.

４. رقص مردگان – کامی سن-سانس

این قطعه موسیقی ترسناک، الهام گرفته از یک نقاشی اثر جاکوما بورلون خلق شده است. بسیاری از منتقدان، این نقاشی را یک طنز تلخ و تاریک دربارهٔ پایان زندگی می‌دانند. هم نقاشی و هم موسیقی، ذات شگفت‌انگیز و غیرقابل پیش‌بینی مرگ را به تصویر می‌کشند. این قطعه، نمونه‌ای شناخته‌شده از آهنگ‌هایی است که ایده اصلی خود را از یک اثر نقاشی گرفته‌اند.

ویولن از شناخته‌شده‌ترین و پرطرفدارترین سازها در سراسر جهان است و جایگاه ویژه‌ای در ارکستر دارد. به همین دلیل، افراد زیادی مشتاق یادگیری این ساز هستند. جالب است بدانید که نواختن ویولن تنها یک فعالیت هنری نیست، بلکه تأثیرات مثبت و قابل توجهی بر سلامت ذهن و جسم شما دارد. در ادامه این مطلب با ما همراه باشید تا با مهم‌ترین مزایای یادگیری ویولن آشنا شوید.

مقاله آشنایی با ساز کهن و حماسی نقاره حاوی اطلاعات جامعی است.

فواید یادگیری ویولن چیست؟

فواید فیزیکی ویولن

برای نواختن ویولن، باید با دست چپ به سرعت جای انگشت‌ها را روی سیم‌ها تغییر دهید و با دست راست آرشه را هدایت کنید. این کار باعث می‌شود هماهنگی بین دست‌ها و چشمتان بیشتر شود و مهارت‌های ظریف حرکتی شما تقویت گردد. همچنین، نواختن ویولن روی وضعیت بدن و قوی‌تر شدن ماهیچه‌ها هم اثر خوبی دارد؛ چون نوازندگان مجبورند در حالت خاصی بنشینند یا بایستند و این حالت، بسیاری از ماهیچه‌های بدن را به کار می‌گیرد.

در اینجا می‌توانید اطلاعات کامل‌تری درباره نقاره زنی چیست؟ بیابید.

در صورت علاقه‌مندی، مطلب کاخن از کجا می آید؟ را از دست ندهید.

مقاله بیوگرافی جیمزمارشال هندریکس حاوی اطلاعات جامعی است.

اطلاعات جامع‌تری در مورد این موضوع را در نکات مهمی که باید در مورد کاخن بدانید پیدا کنید.

اگر سوالاتی دارید، مقاله اصطلاح موومان به چه معناست؟ به شما کمک خواهد کرد.

فواید روانی یادگیری ویولن

وقتی نوازندگان ویولن به تدریج می‌توانند آهنگ‌های دشوار را بنوازند، احساس اطمینان و خودباوری بیشتری پیدا می‌کنند. همچنین، ویولن این امکان را به آن‌ها می‌دهد تا همه احساسات درونی خود ــ از شادی و غم تا ناراحتی و خشم ــ را به روشی سالم و مفید بروز دهند. حضور در گروه‌های موسیقی و نواختن در کنار دیگران نیز به رشد مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی نوازندگان کمک می‌کند.

فواید شناختی یادگیری ویولن

یادگیری ویولن نیازمند همکاری بخش‌های مختلف ذهن است و به همین علت، باعث تقویت کارایی مغز و ارتباطات بین سلول‌های عصبی می‌شود. از جمله مزایای یادگیری این ساز می‌توان به بهبود تمرکز، دقت و تقویت حافظه اشاره کرد. این مزایا فقط مختص کودکان و جوانان نیست. مطالعات نشان می‌دهند که افراد در سنین بالا نیز می‌توانند از فواید یادگیری ویولن بهره ببرند، چرا که نواختن آن مغز را فعال نگه می‌دارد و به پیشگیری از کاهش توانایی‌های ذهنی کمک می‌کند.

فواید ویولن زدن برای مهارت حل مسئله

یادگیری ویولن کار بسیار دشواری است و زمان زیادی می‌طلبد. وقتی برای اولین بار شروع به نواختن می‌کنید، صداهایی که ایجاد می‌شود ناخوشایند و ناموزون است؛ اما رفته‌رفته و با تمرین بیشتر، این صداها زیبا و دلنشین می‌شوند. همه نوازندگان حرفه‌ای ویولن، راه پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشته‌اند و به خوبی می‌دانند که با صبر، پشتکار و تمرین مداوم می‌توان بر مشکلات غلبه کرد و به خواسته‌ها رسید.

آزادی در انتخاب سبک

ویولن سازی است که در طول زمان، در سرزمین‌ها، فرهنگ‌ها و سبک‌های گوناگون مورد استفاده قرار گرفته است. این ویژگی باعث می‌شود نوازندگان فرصت‌های بیشتری برای تجربه کردن داشته باشند و مسیر جذاب‌تری را در هنر خود طی کنند. یک نوازنده ویولن می‌تواند با مهارت خود، به سراغ سبک‌های مختلف موسیقی مانند کلاسیک، موسیقی محلی، جاز و حتی هیپ هاپ برود و در هر کدام هنرنمایی کند.

دو تار یکی از سازهای قدیمی ایرانی است که با ناخن نواخته می‌شود و تاریخچه‌ای چند هزار ساله دارد. این ساز امروزه بیشتر در مناطق شمال شرقی ایران دیده می‌شود، اما در هر شهر ممکن است شکل و صدای آن کمی متفاوت باشد. در این نوشته از وبلاگ آنبین، نگاهی می‌اندازیم به پیشینه، اجزاء و کاربردهای این ساز.

منشأ ساز دو تار

مناطقی که ساز دو تار در آن‌ها رواج دارد عبارت‌اند از:
شمال خراسان (شهرهایی مانند قوچان، بجنورد، شیروان، اسفراین، فاروج، درگز و آشخانه)، جنوب و شرق خراسان (از جمله تربت جام، تایباد، تربت حیدریه، نیشابور، فردوس، بیرجند، بجستان، بردسکن، قائنات، کاشمر، نردین، خواف، سرخس، گناباد و سبزوار)، مناطق ترکمن‌نشین در شمال شرق (استان گلستان و علی‌آباد کتول) و همچنین بخش‌هایی از شرق استان مازندران.

با توجه به این گستردگی جغرافیایی، ساز دو تار به سه گونه اصلی تقسیم می‌شود:
– دو تار خراسان
– دو تار ترکمن
– دو تار مازندران

ساختار

ساختار ساز دو تار ممکن است در مناطق گوناگون تفاوت‌های کوچکی داشته باشد، ولی در اصل، همهٔ آنها از یک طرح کلی پیروی می‌کنند. این ساز از یک کاسهٔ گلابی‌شکل و یک‌پارچه ساخته می‌شود که معمولاً از چوب درخت توت است. روی کاسه را نیز با صفحه‌ای از چوب توت یا گردو می‌پوشانند. این کاسه به یک دستهٔ بلند وصل می‌شود که محل بستن دستان‌هاست. دیگر بخش‌های ساز دو تار عبارت‌اند از: دو سیم، دو گوشی برای کوک کردن، سیم‌گیر، خرک و شیطانک.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله ساز چنگ را بیشتر بشناسید را مطالعه کنید.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله منشاء موسیقی به کجا باز میگردد را مطالعه کنید.

کاربرد ساز دو تار در نواحی مختلف

در شرق استان خراسان، ساز دو تار یک وسیله موسیقی است که در محافل و جشن‌ها برای هماهنگی با خواننده و ساز دایره از آن استفاده می‌شود. در شمال خراسان، به کسانی که دو تار می‌نوازند، بخشی گفته می‌شود. این هنرمندان تنها نوازنده نیستند، بلکه خوانندگی، قصه‌گویی و شعرخوانی نیز می‌کنند و همزمان با نواختن دو تار، داستان‌های گوناگونی را برای شنوندگان بازگو می‌نمایند.

در مناطق ترکمن‌نشین نیز کاربرد دو تار مانند شمال خراسان است و به نوازندگان آن باغشی یا بخشی می‌گویند. باغشی‌ها معمولاً در مراسمی مانند جشن عروسی، دورهمی‌های شبانه و آیین‌های شفابخش با موسیقی، ساز می‌زنند و آواز می‌خوانند. در بعضی مواقع، دو تار را با کمانچه نیز همراهی می‌کنند.

در شرق مازندران نیز معمولاً دو تار به تنهایی نواخته می‌شود؛ با این حال گاهی در کنار کمانچه، دایره یا تنبک قرار می‌گیرد و صدای خواننده را همراهی می‌کند.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب تفاوت تصنیف با سرود و آواز را بخوانید.

کاواکینیو یک ساز زهی از کشور پرتغال است. در نگاه اول شبیه یک گیتار کوچک به نظر می‌رسد و خیلی از افراد آن را با ساز یوکللی اشتباه می‌گیرند. با این حال، کاواکینیو ویژگی‌ها و هویت خاص خود را دارد. در این نوشته از وبلاگ آنبین، با ما همراه شوید تا بیشتر با این ساز آشنا شوید.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب آشنایی با ساز شنگ ،ساز سنتی چینی را بخوانید.

کاواکینیو چیست؟

کاواکینیو نوعی ساز زهی است که در گروه سازهایی مانند بانجو، ماندولین، عود و پیپای چینی قرار می‌گیرد. این ساز زمانی به وجود آمد که سازهای شبیه به لوت به پرتغال راه یافتند و مردم آن منطقه، تغییراتی در آن ایجاد کردند تا با سلیقه و سبک موسیقی محلی خودشان هماهنگ شود. نتیجه این تغییرات، خلق ساز کاواکینیو بود. این ساز معمولاً چهار سیم دارد که جنس آن‌ها ممکن است از روده حیوانات، نایلون یا فلز باشد. برای نواختن آن نیز از انگشتان دست یا مضراب استفاده می‌شود.

انواع

این ساز در مدل‌های گوناگونی ساخته می‌شود که هر کدام در مناطق مختلف و برای سبک‌های موسیقی متفاوت به کار می‌روند. در ادامه، توضیح کوتاهی درباره هر نوع ارائه می‌شود.

ونزوئلن کواترو (Venezuelan Cuatro)
ونزوئلن کواترو اندازه‌ای کمی بزرگ‌تر دارد و در کشورهای آمریکای جنوبی و منطقه کارائیب رواج دارد. کوک این ساز شبیه به ساز یوکللی است.

مقاله آشنایی با استاد محمد نوری، خالق ترانه های ماندگار ایرانی حاوی اطلاعات جامعی است.

برای گسترش دانش خود، مقاله موسیقی کانتری چیست ؟ را مطالعه کنید.

کاواکینیو برزیلیرو (Cavaquinho Brasileiro)
این نوع نیز از کاواکینو معمولی بزرگ‌تر است و شکل آن تقریباً شبیه گیتار کلاسیک می‌باشد.

کاواکو (Cavaco)
کاواکو در موسیقی محلی سامبای برزیل جایگاه ویژه‌ای دارد. این ساز با پیک نواخته می‌شود و با ریتم‌های تند و همراهی با رقصندگان شناخته می‌شود.

ماچته یا براگوئینا (Machete or Braguinha)
این ساز اصالتاً متعلق به منطقه مادیرا در پرتغال است، دارای سیم‌های فلزی است و معمولاً با انگشت نواخته می‌شود. بسیاری آن را نسخه‌ای امروزی از یوکللی می‌دانند.

تفاوت کاواکینیو و یوکللی

کاواکینیو و یوکللی در ظاهر شبیه گیتارهای کوچک هستند، ولی در واقع تفاوت‌های مهمی با هم دارند. سیم‌های کاواکینیو معمولاً از جنس فلز هستند، در حالی که سیم‌های یوکللی از نایلون ساخته می‌شوند. همین تفاوت در جنس سیم‌ها باعث می‌شود صدای کاواکینیو شفاف و تیز باشد، اما یوکللی صدایی نرم و دلنشین دارد. علاوه بر این، نحوه کوک کردن این دو ساز نیز با هم فرق می‌کند: یوکللی معمولاً با تنظیم G-C-E-A کوک می‌شود، ولی کاواکینیو با تنظیم D-G-B-D کوک می‌شود.

یکی از چیزهای اولیه که در یادگیری موسیقی با آن روبه‌رو می‌شوید، خطوط حامل است. در این نوشته از وبلاگ آنبین، به شما توضیح می‌دهیم که خطوط حامل در موسیقی چه هستند و چطور کار می‌کنند.

تعریف خطوط حامل در موسیقی چیست؟

در موسیقی، خطوط حامل از پنج خط موازی و هم‌فاصله تشکیل شده است. این خطوط محل قرارگیری نت‌های موسیقی هستند. هر خط و هر فضای بین این خط‌ها، نمایانگر یک نت با ارتفاع مشخص است. شمارش خطوط از پایین به بالا انجام می‌شود. هرچه نت‌ها روی خطوط یا فضاهای بالاتری قرار بگیرند، صدای آن‌ها زیرتر می‌شود.

نت‌ها می‌توانند دقیقاً روی خطوط یا در فاصله بین آن‌ها نوشته شوند. نام و ارتفاع صوتی هر نت، به جایگاهی که روی خطوط حامل دارد بستگی دارد. همچنین، نوع کلید موسیقی (مثل کلید سل یا کلید فا) نیز بر نام و صدای نت‌ها اثر می‌گذارد؛ برای مثال، یک نت در یک موقعیت ثابت، در کلید سل با کلید فا تفاوت دارد.

نیم خط در موسیقی چیست؟

در نت‌نویسی موسیقی، پنج خط اصلی معمولاً برای ثبت تمام صداها کافی نیست. گاهی اوقات لازم است نت‌های بسیار بالا یا بسیار پایین را نیز یادداشت کنیم. در چنین مواقعی از خطوط کمکی استفاده می‌شود. خطوط کمکی، خطوط کوتاهی هستند که در بالا یا پایین پنج خط اصلی اضافه می‌شوند تا نت‌های خارج از محدوده روی آنها نوشته شوند. اما توجه داشته باشید که اگر تعداد این خطوط کمکی برای نت‌های خیلی بالا یا خیلی پایین زیاد شود، خواندن نت‌ها برای نوازنده سخت خواهد شد. به همین دلیل بهتر است در این شرایط از کلیدهای متفاوتی استفاده شود.

تاریخچه خطوط حامل

پیش از آنکه خطوط حامل به وجود بیایند، روش ساده‌ای به نام نئوم برای نوشتن نت‌های موسیقی در مناطق شرق و غرب دنیا رواج داشت. این روش دقت کافی نداشت و فقط شکل کلی یک آهنگ را نشان می‌داد. در واقع، نئوم‌ها نمی‌توانستند جای دقیق نت‌ها روی فرکانس یا ریتم آن‌ها را مشخص کنند. تا این که در سده سیزدهم میلادی، یک آهنگساز ایتالیایی به نام اوگولینو دا فورلی، خطوط حامل را ابداع کرد.

دنیل رابرت الفمن، یک آهنگساز، خواننده، ترانه‌نویس و بازیگر اهل آمریکا است. او تا به حال موسیقی بیش از ۱۰۰ فیلم و مجموعه تلویزیونی را خلق کرده است. این هنرمند سرشناس جهانی، جوایز و افتخارات بسیاری به دست آورده که از جمله آن‌ها می‌توان به چهار بار نامزدی جایزه اسکار، سه جایزه امی، یک جایزه گرمی، هفت جایزه ساترن برای بهترین موسیقی، و همچنین جایزه افسانه‌ای و جایزه یک عمر دستاورد هنری از انجمن آهنگسازان و ترانه‌سرایان اشاره کرد. اگر کنجکاو هستید تا با آثار و زندگی هنری این موسیقی‌دان بزرگ بیشتر آشنا شوید، در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین همراه ما بمانید.

کودکی دنی الفمن

دنی الفمن در ۲۹ می سال ۱۹۵۳ در شهر لس آنجلس در کالیفرنیا به دنیا آمد. خانواده او اصالتی یهودی-روسی داشتند. او در کودکی به دانش و علوم علاقه داشت، اما هیچ گرایشی به موسیقی نشان نمی‌داد. حتی به خاطر بی‌علاقگی‌اش به موسیقی، از گروه نوازندگان مدرسه اخراج شد.

آغاز حرفه‌ای موسیقی

در اوایل دهه ۱۹۷۰، برادر دنی الفمن از او خواست تا مسئولیت بخش موسیقی گروه تئاتر خیابانی‌اش را بپذیرد. دنی این پیشنهاد را قبول کرد و به گروهی به نام اوینگو بوینگو پیوست. او از سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۹۵ به عنوان خواننده و آهنگساز با این گروه همکاری کرد.
در سال ۱۹۸۵، تیم برتون و پل روبنس که از هواداران گروه اوینگو بوینگو بودند، از الفمن درخواست کردند تا موسیقی فیلم سینمایی آن‌ها با نام «ماجراجوی بزرگ پی‌وی» را بسازد. در ابتدا، الفمن به دلیل نداشتن تحصیلات آکادمیک در زمینه موسیقی، کمی نگران بود؛ اما وقتی تیم برتون نمونه اولیه کارش را پسندید، این نگرانی برطرف شد. الفمن در تکمیل این اثر از استیو بارتک، گیتاریست و تنظیم‌کننده گروه اوینگو بوینگو، نیز کمک گرفت.

برخی از معروف‌ترین موسیقی‌های فیلم دنی الفمن

فیلم‌های تیم برتون (به ترتیب سال ساخت):

ادوارد قیچی‌دست (۱۹۹۰)

بتمن برمی‌گردد (۱۹۹۲)

اسلیپی هالو (۱۹۹۹)

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه موسیقی بی کلام چیست؟.

ماهی بزرگ (۲۰۰۳)

عروس مرده (۲۰۰۵)

مقاله کرم گوش در موسیقی به چه معناست ؟ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.

چارلی و کارخانه شکلات‌سازی (۲۰۰۵)

آلیس در سرزمین عجایب (۲۰۱۰)

مردان سیاهپوش (مجموعه‌فیلم‌های ۲۰۱۹–۱۹۹۷)

مرد عنکبوتی (مجموعه‌فیلم‌های سَم ریمی)

اگر به این موضوع علاقه دارید، جایزه گرمی چیست؟ را از دست ندهید.