نقاره یک ساز کوبهای است که از دو طبل با اندازههای متفاوت تشکیل شدهاست. یکی از این طبلها کوچکتر از دیگری است. نوازنده با استفاده از دو چوب، هر دو طبل را همزمان مینوازد. در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با این ساز باستانی و حماسی آشنا خواهید شد.
آشنایی با نقاره
نقاره در واقع از دو طبل تشکیل شده که شکل کاسه دارند. طبل بزرگتر صدایی کلفت و طبل کوچکتر صدایی نازک و زیر تولید میکند. جنس این کاسهها معمولاً از مس یا سفال است و روی دهانهٔ هر دو، پوست گاو یا گوسفند کشیده میشود.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله تنها شاهکار شناخته شدهی تاریخ اپرا اثر کیست ؟ مراجعه کنید.
برای نواختن نقاره، معمولاً آن را روی یک پایهٔ مخصوص میگذارند. اما در فضاهای کوچکتر مثل خانه، گاهی آن را مستقیماً روی یک قطعه فرش قرار میدهند. نوازنده با دو چوب نازک مخصوص، بر روی پوست هر دو طبل میکوبد و آهنگ مینوازد.
تاریخچه
نواختن نقاره در ایران و جهان پیشینه بسیار طولانی دارد. استفاده از دو ساز اصلی در نقارهزنی، یعنی طبل و کرنا، به شکل ابتدایی به دوران باستان بازمیگردد. در آن زمان از این سازها هم در جنگها و هم در مراسم مختلف استفاده میشده است. به عنوان مثال، در هزاره چهارم پیش از میلاد، در منطقه بینالنهرین از طبلهای دارای پایه و از طبل باریکی به نام بلخ (که به خدای اِ آ نسبت داده میشود) در آیینهای مذهبی بهره میبردهاند.
در گذشته، نقاره هم در جنگ کاربرد داشت و هم در زمان صلح. در میدان نبرد، سازیدی تحریککننده و نشاطآور بود که آن را بر کوهان شتر میبستند. نقارهنوازان سوار بر شتر میشدند و در میان جنگاوران مینواختند. در دوران آرامش نیز به عنوان سازی برای جشن و سرور، در مهمانیها و مراسم شاد از آن استفاده میکردند. در این مواقع، نقاره را یا به گردن میآویختند یا در مکانهای مشخصی بر روی سکو قرار داده و مینواختند.
مراسم نواختن کوس، دهل، کرنا و شیپور که به تدریج شکل ویژهای از آن در ایران باستان با نام نقارهکوبی شناخته شد و از ایران به دیگر کشورها راه یافت، از دیرباز در مناطق گوناگون رواج داشته است. این آیین در سفر و اقامت، در جنگ و صلح و هم در شادی و سوگ، بخشی از فرهنگ مردمان بوده است.
جنگهای صلیبی
این سنت در سرزمینهای شرقی تاریخ طولانیتری دارد. رومیان و یونانیان کاربرد این ابزار را در جنگها از مردم شرق آموختند و سپس از آن استفاده کردند. سر هنری پل آن را یک روش بسیار قدیمی در آسیا میداند و باور دارد که این واژه پس از جنگهای صلیبی به زبانهای اروپایی راه یافته و رایج شده است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آشنایی با اجزای اصلی تشکیل دهنده ی ساز درام.
نواختن طبل، کرنا و شیپور در میدانهای نبرد، بیشتر برای رساندن خبر، آگاهسازی از ورود لشکر به منطقهای جدید، تشجیع سربازان در حین جنگ، جمعکردن اردوگاهها، رژههای نظامی یا رویدادهای مهمی مانند پیروزی و فتح، و نیز اعلام آغاز جنگ مرسوم بوده است. در دوران صلح و آرامش، بیشتر در جشنها و عیدهای ملی و مذهبی یا مراسم سوگواری و آیینهای درباری — مانند تاجگذاری پادشاه، اعلام ورود به شهر، نشستن بر تخت پادشاهی، یا رویدادهایی چون تولد و درگذشت شاهان و شاهزادگان و دیگر مناسبتهای مهم اجتماعی — و نیز در زمان طلوع و غروب آفتاب نواخته میشده است.
نقاره در مشهد
با گذشت سالها و به دلیل کمتوجهی، این رسم کهن در دوره پهلوی به فراموشی سپرده شد و از بین رفت. امروزه تنها در مشهد و در نقارهخانه حضرت امام رضا علیه السلام است که این سنت به شکل رسمی، در زمانهای مشخص و با همان شیوه قدیمی، به طور مرتب و همیشگی اجرا میشود.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه ساز درام کیت چیست ؟.
دیدگاهتان را بنویسید