استاد نصرالله زرین پنجه، یکی از چهرههای برجسته موسیقی ایران، آهنگساز و نوازنده مشهور ساز تار بود. او در سال ۱۲۸۵ خورشیدی در تهران به دنیا آمد و از سنین پایین با دنیای موسیقی پیوندی عمیق یافت و به شکلی طبیعی به آن گرایش پیدا کرد. در ادامه، بیشتر با زندگی و آثار این هنرمند بزرگ آشنا میشویم.
بیوگرافی استاد نصرالله زرین پنجه
نصرالله زرینپنجه از سنین کم، عشق و استعداد خود را به موسیقی کشف کرد. در سیزدهسالگی، با اشتیاق فراوان نزد میرزا ربیع، برادر درویشخان رفت و با علاقهای عمیق شاگرد او شد.
میرزا ربیع نیز وقتی استعداد درخشان این نوجوان را دید، با کمال میل آموزش او را پذیرفت و راز و رمزهای موسیقی را به او آموخت.
نصرالله که خود را برای یادگیری نکات ظریف موسیقی آماده میدید، شبانهروز تلاش کرد و خیلی زود در این مسیر به مهارت چشمگیری دست یافت.
سپس زرینپنجه به گروه موسیقی نظام پیوست. روزی در حال نواختن تار بود که حسین هنگآفرین صدای سازش را شنید و استعدادش را پسندید و او را به شاگردی پذیرفت. پس از آن، او از کار در موسیقی نظام کنارهگیری کرد تا زمان بیشتری برای پرورش هنرش داشته باشد.
راهنماییهای هنگآفرین به زرینپنجه این باور را داد که برای پیشرفت واقعی در موسیقی، باید از موزیک نظام جدا شود. پس از این جدایی، مدتی به شاگردی نزد استادان بزرگی مانند مرتضی نیداوود و علیاکبر شهنازی پرداخت.
برای یادگیری پیشرفته، به شمشال مادر سازهای بادی مراجعه کنید.
نقطه عطف زندگی استاد نصرالله زرین پنجه
اما مهمترین رویداد در زندگی هنری او، آشنایی با موسی معروفی بود. نصرالله زرینپنجه نخستین نوازندهای شد که توانست تمام ردیف دشوار و پیچیده موسیخان را اجرا کند. او این ردیف را نواخت و روحالله خالقی آن را تحلیل و شرح داد؛ کاری که هنوز هم برای اهل موسیقی بسیار مفید و ارزشمند است.
اگرچه نصرالله زرینپنجه در درونش گنجینهای از هنر داشت، ولی وابستگی چندانی به آن نشان نمیداد. او در سن تنها ۲۸ سالگی، به کلی موسیقی را کنار گذاشت و به کارهای اداری در وزارت دارایی روی آورد.
پس از هفت سال، وقتی شنید که کنلوزیری به هنرستان موسیقی بازگشته است، او نیز دوباره به این دنیا برگشت. این بار نزد حسین سنجری، که از شاگردان درویشخان بود، رفت تا آموزههای خود در نواختن تار را کامل کند.
سازهای تخصصی
نصرالله زرینپنجه علاوه بر تار، در نوازندگی سازهای سهتار، بربط و ترومپت نیز چیرهدست بود؛ اما مهارت ویژهاش در نواختن تار بود که باعث شد او را «زرینپنجه» بنامند.
مقاله علینقی وزیری، پدر موسیقی جدید ایران پس از انقلاب مشروطه منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
او از سال ۱۳۳۲ همکاری خود را با رادیو آغاز کرد و به عنوان نوازنده با گروههای موسیقی بسیاری همکاری نمود. مدتی نیز رهبری ارکستر شماره یک رادیو را بر عهده داشت و در هنرستان موسیقی ملی به آموزش تار و سهتار مشغول بود.
زرینپنجه را از پایهگذاران موسیقی آکادمیک در ایران میدانند و او در طول پنج دهه، خدمات ارزشمندی به دنیای موسیقی کشور ارائه کرد. وی در برنامههای «ساز و سخن» که با ابتکار روحالله خالقی شکل گرفته بود نیز مشارکت داشت.
تمرینهایی که او برای هنرجویان تنظیم کرده، بسیار سودمند است. این تمرینها در دستگاههایی مانند ابوعطا، بیات ترک، چهارگاه و بیات اصفهان نوشته شده و در کتاب سوم تار و سهتار هنرستان به کوشش حسین علیزاده منتشر شدهاند. او نزدیک به ۵۰ قطعه موسیقی ساخته و در مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی ایران نیز به تدریس مشغول بود.
شرکت انگلیسیهای چند صفحه از نوازندگی او را با نام «تار یحیی خان» ضبط کرده که نشاندهنده مهارت بالا، سرعت و چابکی انگشتان، قدرت و ظرافت او در نوازندگی تار است. زیباترین نمونه آن، پیشدرآمد اصفهان ساخته مرتضی نیداود است که با آواز پروانه و نی مهدی نوائی همراهی میشود.
آثار ضبط شده
از دیگر کارهای ثبتشده او میتوان به این موارد اشاره کرد: تصنیف سهگاه با شعر ملکالشعراء بهار و خوانندگی ناهید نیکبخت؛ تصنیف بیات ترک با شعر ملکالشعراء بهار و آهنگسازی شکرالله قهرمانی؛ تصنیف مرغ سحر در دستگاه ماهور که ساخته مرتضی نیداود و شعرش از ملکالشعراء بهار است با آواز ج؛ و همچنین چند صفحه با صدای ایرانالدوله.
برای مطالعه بیشتر، به آشنایی با مفهوم پاساژ در موسیقی سری سر بزنید.
او دو دختر به نامهای مهین زرینپنجه و شهین زرینپنجه از خود به یادگار گذاشته است. مهین نوازنده پیانو و شهین نوازنده ویولن است و هر دو از دانشآموختگان هنرستان موسیقی ملی هستند.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله آشنایی با ساز گلوکن اشپیل، بلز ارکستری مراجعه کنید.
برای گسترش دانش خود، مقاله تحریر در موسیقی به چه معناست؟ را مطالعه کنید.
وفات
استاد نصرالله زرین پنجه در ۲۵ آذر ماه ۱۳۶۰ و در سن ۷۵ سالگی، دار فانی را وداع گفت.
در این مقاله آشنایی با ساز داربوکا، تنبک خارجی اطلاعات مفیدی آمده است.
در این مقاله تفاوت پیانو، ارگ و کیبرد اطلاعات مفیدی آمده است.
v:* {behavior:url(#default#VML);}
o:* {behavior:url(#default#VML);}
w:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
Normal
۰
false
false
false
false
EN-US
X-NONE
AR-SA
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:”Table Normal”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-parent:””;
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin-top:0in;
mso-para-margin-right:0in;
mso-para-margin-bottom:10.0pt;
mso-para-margin-left:0in;
line-height:115%;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:”Calibri”,sans-serif;
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Arial;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
برای گسترش دانش خود، مقاله بیوگرافی استاد داوود آزاد را مطالعه کنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً تاثیر موسیقی بر جنین و نوزاد را بخوانید.
دیدگاهتان را بنویسید