استاد علینقی وزیری در نهم مهرماه سال ۱۲۶۵ متولد شد. او که با نام کلنل وزیری شناخته میشود، از چهرههای سرشناس و تأثیرگذار موسیقی ایران به شمار میرود. وزیری از پیشتازان ساخت آهنگ برای اجرا با ارکستر به سبک موسیقی ایرانی بود. در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با زندگی و کارهای این استاد بزرگ آشنا خواهید شد.
بیوگرافی علینقی وزیری
این وزیر در شهر تهران متولد شد. به لطف پدرش، در سالهای نوجوانی به ارتش پیوست و از همین راه با موسیقی نظامی آشنا گردید. هرچند که سالهای زیادی از زندگی خود را در مقامهای گوناگون نظامی گذراند و حتی به درجه سرهنگی نیز رسید، اما عشق و علاقهاش به موسیقی در نهایت بر علاقهاش به کارهای نظامی پیروز شد و بخش عمده عمر خود را وقف موسیقی کرد. او از فارغالتحصیلان مدرسه سن لوئی در تهران به شمار میرفت.
مبدع روشی برای نت نویسی
علینقی وزیری به دلیل تأثیرات عمیقی که بر موسیقی سنتی ایران گذاشت، مشهور است. از کارهای مهم او میتوان ابداع روشی برای نتنویسی و تنظیم ردیف موسیقی ایرانی را نام برد. نام او همواره در دنیای موسیقی ایران بر سر زبانها بوده است.
در نگاه تاریخ، او چهرهای بحثبرانگیز بوده است. برخی او را نوآور و آزادیبخش میدانند و برخی دیگر او را تحریفکننده و گمراه. اما آنچه مسلم است، او نقشی کلیدی و بیهمتا در جریانهای موسیقی سده اخیر ایران ایفا کرده است. او از بازیگران اصلی در ایجاد تغییرات اولیه در موسیقی بود و نماد بارز نظامی تثبیتشدهای به شمار میرفت که در میانه همان قرن، معترضان بسیاری در برابر آن ایستادند.
وی در سن سی و یک سالگی به مدت پنج سال در شهرهای پاریس و برلین زندگی کرد و به یادگیری و کسب تجربه در دانش رایج موسیقی غرب مشغول شد.
وزیری در سال ۱۳۰۲ پس از بازگشت به ایران، مدرسه عالی موسیقی را بنیان گذاشت و کارهایی مانند چاپ کتابهای گوناگون، برگزاری کنسرت و ضبط صفحههای گرامافون را انجام داد.
او در این دوران به پژوهش درباره موسیقی پرداخت و پس از چندی، هیئت علمی دانشگاه تهران او را به عنوان استاد رشته هنر و زیباشناسی برای تدریس در دانشگاه برگزید.
وزیری پس از شهریور ۱۳۲۰ مسئولیت مدیریت اداره موسیقی کشور، مجله موسیقی و همچنین اداره رادیو را بر عهده گرفت؛ اما به دلیل برخورد با مشکلات و کارشکنیها، به دانشگاه بازگشت و تا پایان عمرش به آموزش مشغول بود.
پدر موسیقی جدید ایران پس از انقلاب مشروطه
وزیری پیشگام و بنیانگذار موسیقی نوین ایران پس از انقلاب مشروطه است و میتوان او را پدر موسیقی جدید ایران دانست. او در ساخت و تنظیم نخستین سرود ملی جمهوری اسلامی ایران نیز نقش داشت.
استاد وزیری نخستین کتاب آموزشی موسیقی ایرانی با روش علمی را با نام «شیوهنامه تار» نوشت. او نتنویسی را در موسیقی سنتی ایران رواج داد و دو علامت عرضی «سری» و «کرن» را برای همین کار ابداع کرد. وزیری برای نخستین بار، ردیف موسیقی ایرانی را به صورت نوشته و نت ثبت کرد و از این راه و همچنین با تربیت شاگردان بسیار، تأثیری پایدار بر موسیقی سنتی ایران گذاشت.
دستاورد سالها آموزش پرشور کلنل، پرورش شاگردانی بود که بعدها بسیاری از آنان به ستونهای محکم موسیقی ایرانی تبدیل شدند. از میان مهمترین این شاگردان میتوان از استادانِ روانشاد ابوالحسن خان صبا، روحالله خالقی، موسی معروفی و اسماعیل مهرتاش نام برد.
کلنل وزیری علاوه بر آهنگسازی، نوازندگی تار و نوشتن و آموزش موسیقی، گاهی آواز نیز میخواند و صفحههایی با صدای او ضبط شده است.
درگذشت
استاد علینقی وزیری سرانجام در هجدهم شهریور ماه سال ۱۳۵۸، در سن نود و دو سالگی چشم از جهان فروبست.
دیدگاهتان را بنویسید