همیشه درباره فواید بسیار زیاد موسیقی برای جسم و ذهن صحبت میشود. یکی از دلایل اصلی این تأثیر، آزاد شدن مادهای به نام دوپامین در مغز هنگام شنیدن موسیقی است. در این قسمت از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام، اطلاعات بیشتری در این زمینه بخوانید.
موسیقی و تاثیر آن بر ترشح دوپامین در مغز
موسیقی به شکلهای گوناگونی روی ذهن و جسم ما اثر میگذارد. وقتی به آهنگ گوش میدهید، ممکن است پاها یا دستهایتان ناخودآگاه هماهنگ با ضربآهنگ شروع به تکان خوردن کنند. گاهی حتی گردن، سر و شانههایتان نیز با ریتم موسیقی همراه میشوند. همانطور که موسیقی بدن شما را به حرکت وا میدارد، بر کارکرد مغزتان نیز تأثیر میگذارد.
موسیقی از نظر شیمیایی بر ترشح هورمونهای مغز اثر میگذارد. گوش دادن به موسیقی باعث افزایش سطح هورمون «دوپامین» در سلولهای عصبی میشود.
دوپامین یک پیامرسان شیمیایی مهم در مغز است که وظایف زیادی بر عهده دارد. این هورمون در بخشهایی از مغز که مربوط به پاداش، انگیزه، حافظه، تمرکز و حتی کنترل حرکات بدن هستند، نقش ایفا میکند.
وقتی مقدار زیادی دوپامین در بدن ترشح میشود، با ایجاد حس لذت و پاداش، شما را تشویق میکند تا یک رفتار خاص را دوباره انجام دهید. در مقابل، پایین بودن سطح دوپامین باعث کمشدن انگیزه و اشتیاق میگردد. معمولاً سطح دوپامین توسط دستگاه عصبی تنظیم میشود، اما میتوان کارهایی انجام داد تا به طور طبیعی میزان آن را در بدن افزایش داد.
دوپامین چیست؟
دوپامین (Dopamine) یک ماده شیمیایی طبیعی در بدن است که از دسته کاتکولامینها و فنتیلامینها به شمار میرود. این ماده برای کارکرد درست بدن و مغز بسیار مهم است. دوپامین در مغز و کلیهها از مواد اولیهاش ساخته میشود و تقریباً در بیشتر گیاهان و جانوران نیز تولید میگردد.
توصیه میکنیم این مطلب آشنایی با یکی از مفاخر موسیقی سنتی ایرانی، نصرالله ناصح پور را حتماً بخوانید.
در مغز، دوپامین به عنوان یک پیامرسان عصبی عمل میکند و در جریان خون نقش یک هورمون را ایفا مینماید. این ماده عمدتاً در کیسههای کوچک موجود در سلولهای عصبی تولیدکننده دوپامین و نیز در غدد آدرنال ذخیره میشود.
در مغز مسیرهای عصبی مختلفی وجود دارند که دوپامین را جابهجا میکنند و به آنها مسیرهای دوپامینی گفته میشود. دوپامین بیشترین تأثیر را در ایجاد احساس لذت و پاداش دارد. هنگامی که میزان دوپامین در بخشهای خاصی از مغز — که به مرکز پاداش معروفند — افزایش مییابد، فرد احساس شادی و سرخوشی میکند. به همین دلیل است که داروهای افزایشدهنده دوپامین، اغلب مورد سوءمصرف قرار میگیرند.
کنترل دستگاه حرکتی
دوپامین در تنظیم و کنترل حرکات بدن نیز نقش مهمی دارد. زمانی که سلولهای عصبی تولیدکننده دوپامین از بین بروند، نشانههای بیماری پارکینسون ظاهر میشوند.
یکی دیگر از وظایف دوپامین در مغز، تنظیم ترشح هورمونهاست. دوپامین با فعالکردن گیرندههای مخصوص خود، ترشح هورمون پرولاکتین را کم میکند و به این شکل روی تولید شیر در بدن اثر میگذارد.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره گام در موسیقی چگونه نامگذاری می گردد ؟ بیابید.
پژوهشهای جدید نشان میدهد که گوش دادن به موسیقی حال روحی افراد را بهبود میبخشد و این احساس خوب به ایجاد تعادل و هماهنگی بین مغز و دیگر اندامهای بدن کمک میکند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه گام در موسیقی چیست؟.
این گروه پژوهشی در دانشگاه مکگیل دریافتند که موسیقی بر همه جنبههای روحی و جسمی انسان تأثیر میگذارد و در بسیاری موارد، مانند برخی مواد شیمیایی یا مخدر، با تحریک مغز باعث احساس شادی بیشتر در افراد میشود.
موسیقی تاثیرات شیمیایی گوناگونی در بدن دارد
بر اساس این یافتههای علمی، پژوهشگران با بررسی اثرات موسیقی متوجه شدند که موسیقی واکنشهای شیمیایی مختلفی در بدن ایجاد میکند و با تأثیر بر اعصاب کلیدی، به تنظیم و متعادل کردن هورمونهای مرتبط با احساس شادی در مغز کمک مینماید.
شایان ذکر است که این هورمونها هنگام مصرف مواد مخدر و محرک نیز در بدن ترشح میشوند، اما نکته قابل توجه این است که برخلاف مواد مخدر که عوارض جانبی زیانباری دارند، موسیقی هیچ اثر منفی برای انسان به همراه ندارد.
حتی تحقیقات نشان داده که موسیقی تأثیرات قابل توجهی در هماهنگسازی عملکردهای مختلف بدن مانند ضربان قلب، تنفس و فعالیتهای ذهنی دارد و این هماهنگیها در نهایت به ارتقای سلامت افراد منجر میشود.
در یک آزمایش انجامشده در سال ۲۰۱۱، محققان دانشگاه مکگیل قطعات موسیقیای را برای شرکتکنندگان پخش کردند که به دلیل قدرت بالای ایجاد لذت و هیجان انتخاب شده بودند. سپس با استفاده از تصویربرداری PET و fMRI از مغز افراد عکسبرداری شد. نتایج نشان داد مغز آنها به خوبی با ریتم موسیقی همگام میشود: با نزدیک شدن هر قطعه موسیقی به اوج خود، ترشح ماده دوپامین در ناحیهای از مغز به نام هسته دمدار افزایش مییافت. این بخش از مغز با احساس اشتیاق و انگیزه در ارتباط است.
ترشح هورمون اوکسیتوسین
موسیقی علاوه بر افزایش دوپامین، باعث ترشح بیشتر هورمون «اوکسیتوسین» در مغز میشود. این هورمون به نام هورمون محبت و اعتماد معروف است.
مطالعات نشان میدهد کسانی که به موسیقی علاقه دارند، معمولاً روحیه بخشندهتری دارند و راحتتر از دیگران به اطرافیان اعتماد میکنند. همچنین موسیقی به ما کمک میکند در موقعیتهای سخت و پرتنش، عملکرد بهتری داشته باشیم.
دیدگاهتان را بنویسید