یکی از کلمههایی که ممکن است نوآموزان پیانو زیاد بشنوند، «اکتاو» است. اما اکتاو به چه معناست؟
در دانش موسیقی، اکتاو به فاصلهی بین دو نت همنام پشت سر هم گفته میشود.
اگر دوست دارید این مفهوم را بهتر درک کنید، پیشنهاد میکنیم ادامهی این نوشته را در وبلاگ آنبین دنبال کنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه بیوگرافی احمد ابراهیمی ،ردیفدان و مدرس آواز.
اُکتاو چیست؟
در دانش موسیقی، اُکتاو به فاصله بین دو نت همنام پشت سر هم گفته میشود. هر ساز موسیقی، محدوده خاصی از صداها را تولید میکند که با شمردن تعداد این فواصل هشتتایی سنجیده میشود. طبیعتاً سازهای گوناگون، تعداد اکتاوهای متفاوتی دارند.
اگر فرکانس دو نت متوالی که یک اکتاو با هم فاصله دارند را اندازه بگیریم، میبینیم فرکانس یکی دو برابر دیگری است. این یعنی نتهایی که با فاصله یک اکتاو از هم قرار میگیرند، یک دنباله عددی را تشکیل میدهند. برای نمونه، نت «لا» در اکتاو چهارم پیانو (A4) فرکانسی برابر ۴۴۰ هرتز دارد و نت «لا»ی بعدی (A5) فرکانسی معادل ۸۸۰ هرتز خواهد داشت.
اُکتاو در ساز محبوب پیانو
اکتاو که گاهی به شکلهای ۸ve و P8 هم نشان داده میشود، در لاتین به معنای “هشت” است.
در موسیقی، هفت نت اصلی داریم: Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si. وقتی به نت هشتم میرسیم، دوباره به Do بازمیگردیم، اما این بار با فرکانسی بالاتر. به این فاصلهٔ هشت نتی یک «اکتاو» گفته میشود.
معمولاً محدودهٔ صوتی سازها را با شمارش همین اکتاوها اندازهگیری میکنند. هر ساز بسته به نوع خود، ممکن است چند اکتاو را پوشش دهد.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معرفی ساز آکاردئون ،نوستالژی موسیقی خیابانی مراجعه کنید.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در تنها شاهکار شناخته شدهی تاریخ اپرا اثر کیست ؟ پیدا کنید.
به این ترتیب، محدودهٔ اصوات موسیقی به بخشهایی به نام اکتاو تقسیم میشود. هر اکتاو یک بازهٔ فرکانسی مشخص دارد، که در آن فرکانس نت آغاز و پایان با هم برابر است.
یک نکتهٔ اساسی این است که فرکانس هر نت، دو برابر فرکانس نت همنام خود در اکتاو پیشین است.
مثلاً اگر فرکانس نت «لا» در اکتاو ۳ برابر ۴۳۷ هرتز باشد، فرکانس نت «لا» در اکتاو ۴ برابر ۸۷۴ هرتز خواهد بود.
فرکانس نتهایی که پشت سر هم و با فاصلههای موسیقایی یکسان قرار میگیرند، به صورت تصاعد هندسی افزایش پیدا میکنند.
توصیه میشود به مطالعه مقاله آشنایی با اجزای اصلی تشکیل دهنده ی ساز درام ادامه دهید.
در سازهایی مثل پیانو، یک اکتاو شامل همان هفت نت اصلی، به اضافهٔ تمام کلیدهای سیاهی است که بین آنها قرار گرفتهاند.
پیانو چند اکتاو دارد؟
حالا که با معنی اکتاو آشنا شدید، باید بگوییم یک پیانوی معمولی و رایج، ۵۲ کلید سفید و ۳۶ کلید سیاه دارد. اگر این اعداد را با هم جمع کنید، میبینید که در مجموع ۸۸ کلید دارد که معادل هفت اکتاو کامل است. وقتی میگوییم یک اکتاو را مینوازیم، منظورمان فقط نتهای سفید یا همان کلیدهای اصلی نیست، بلکه پنج کلید سیاه که نتهای فرعی بین یک اکتاو محسوب میشوند نیز بخشی از آن هستند.
این نکته را فراموش نکنید که برای نواختن بسیاری از آهنگها، لازم نیست از همه هفت اکتاو پیانو استفاده کنید. احتمالاً قطعاتی را خواهید نواخت که بیشتر بر اساس نتهای میانی صفحه کلید ساخته شدهاند و از نتهای خیلی پایین یا خیلی بالا در آنها کمتر استفاده شده است.
نامگذاری اکتاوها
وقتی که میخواهیم یک گام را به طور دقیق تعریف کنیم، باید محدوده صوتی یا «رجیستر» آن را هم در نظر بگیریم. در واقع، اگر نتهایی مثل C دیز یا B بمل در کار باشد، دیگر فقط یک گام ساده نداریم، بلکه با یک «کلاس گام» روبرو هستیم. این کلاس گام، همراه با رجیستر، در کنار هم یک گام مشخص را تشکیل میدهند.
مقاله ساز درام کیت چیست ؟ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
اگر سوالاتی دارید، مقاله آشنایی با اصطلاح تحول مقام به دستگاه به شما کمک خواهد کرد.
توصیه میکنیم این مطلب آشنایی با استاد جواد معروفی را حتماً بخوانید.
ما برای مشخص کردن محدوده صوتی از سیستم استاندارد بینالمللی (ISO) استفاده میکنیم. در این روش، نت C میانی (C وسط) با نام C4 شناخته میشود. اگر یک اکتاو بالاتر برویم، به C5 میرسیم و اگر یک اکتاو پایینتر بیاییم، آن نت C3 نام دارد.
مقاله پیتر سلیمانی پور را بیشتر بشناسید منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
نکته مهم در این سیستم این است که هر اکتاو از نت C شروع شده و به نت B ختم میشود. بنابراین، اگر یک گام صعودی از نت C وسط (C4) شروع کنیم، نتهای آن به این ترتیب خواهند بود.
توصیه میکنیم حتماً مقاله بیوگرافی استاد ابوالحسن صبا را مطالعه کنید.
