دسته: آموزش های هنری

استاد سهراب محمدی، که به سهراب بخشی شناخته می‌شود، نوازنده چیره‌دست دوتار و واپسین بازمانده از بخشی‌های خودبند کرمانج در شمال خراسان بود. از این هنرمند بزرگ، قطعه‌های بسیاری به یادگار مانده که یکی از مشهورترین آن‌ها، آهنگ «شاره‌جان» است. این قطعه، روایتگر داستان غم‌انگیز از دست دادن معشوقه‌ای به نام «شاره» در روزهای سخت و پرآشوب یورش قوم‌های متجاوز به شمال خراسان است. در ادامه این نوشته در وبلاگ آنبین، بیشتر با قطعه نامدار شاره‌جان، ساخته استاد بخشی، آشنا خواهید شد.

بیووگرافی سهراب بخشی خالق قطعه شاره جان

استاد محمدی، که با نام استاد بخشی نیز شناخته می‌شد، یکی از آخرین نوازندگان و خوانندگان سبک بخشی‌های کرمانج در شمال خراسان به شمار می‌رفت. او تنها کسی از میان این هنرمندان بود که موفق به دریافت مدرک درجه یک هنری، هم‌تراز با دکتری در رشته نوازندگی و آواز، شده بود.

بستگان سهراب محمدی نقل کرده‌اند که او تا واپسین دقایق زندگی، دوتارش را زمین نگذاشت. سهراب محمدی، اصالتی کُرد و از کرمانج‌ها داشت. پدر، پدربزرگ و نیاکان او، همگی در طول زندگانی خود از چهره‌های فعال در زمینه هنرهای سنتی، سرایش شعر به زبان کُردی کرمانجی و همچنین عرصه موسیقی و بخشی‌گری بودند.

همکاری با رادیو کرمانجی

سهراب محمدی از زمانی که تنها ده سال داشت، نواختن ساز دوتار و خواندن ترانه‌های محلی را شروع کرد. او از همان روزهای اول راه‌اندازی رادیو کرمانجی، با صدا و سیمای مرکز خراسان همکاری داشت و این همکاری تا پایان عمرش ادامه پیدا کرد.

اولین بار فوزیه مجد، که به عنوان مادر موسیقی نواحی شناخته می‌شود، او را به دنیای هنر معرفی کرد. سهراب نخستین خواننده کُرد کرمانج بود که با رادیو همکاری کرد و پس از انقلاب ۱۳۵۷ در برنامه‌های مختلف تلویزیونی، رادیویی و نیز جشنواره‌های متعددی در ایران حاضر شد.

موسیقی سهراب محمدی نه تنها در ایران، بلکه در کشورهای آسیای میانه نیز شناخته شده است. از میان آثار به‌یادماندنی او می‌توان به این قطعات اشاره کرد: شاره‌جان، آهنگ طوفان، شهید، لیاره و گُلا مِن.

مراسم تجلیل و بزرگداشت سهراب محمدی

در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۷، آیینی برای پاسداشت و گرامیداشت سهراب محمدی در مجتمع فرهنگی و هنری مانه و سملقان برپا شد. در این برنامه، از تندیس سهراب محمدی نیز پرده‌برداری به عمل آمد.

متن قطعه شاره جان

غم امروز بر دلم سنگینی می‌کند، ای عزیز دلم، ای روشنی چشمم.

کاش نگاهم به چشمان و ابرویت بیفتد، ای جانم، ای نور زندگی‌ام.

نمی‌دانم از کدام راه به سوی تو بیایم، ای عزیزم، ای مایه شادمانی‌ام.

درد دلم را چاره کن.

همیشه در کنارت نخواهم بود، ای دلبندم، ای شادی قلبم.

سخنانت را باور ندارم، ای عزیزم، ای نور چشمانم.

درد دلم را چاره کن.

امروز گفتند که یارم را به من بازمی‌گردانند.

تا خودم با چشمانم نبینم، این سخنان را باور نخواهم کرد.

وفات

سهراب محمدی در بیست و دوم مردادماه سال ۱۳۹۹، در سن هشتاد و دو سالگی، به دلیل ایست قلبی دار فانی را وداع گفت.
روحش شاد و یادش گرامی.

در اجرای گروهی موسیقی، یکی از موضوعات مهم و تأثیرگذار، چگونگی قرارگیری نوازندگان است. احتمالاً متوجه شده‌اید که در گروه‌های موسیقی، نوازندگان به شکل‌های مشخصی کنار هم قرار می‌گیرند. این نوع چیدمان باعث می‌شود تا صدای سازها بهتر و رساتر به گوش شنونده برسد. در ادامه این مطلب از وبلاگ آنبین، با اصول و نکات کلیدی برای چینش و ترکیب سازها در گروه‌های نوازی بیشتر آشنا خواهید شد.

ترکیب بندی و چینش سازها در گروه

چیدمان و نحوه استفاده از قابلیت‌های هر ساز در کنار دیگر سازها، موضوعی است که در موسیقی ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته است. برخلاف آنچه بسیاری فکر می‌کنند، جایگاه نشستن نوازندگان در یک اجرا، تنها بر اساس سلیقه شخصی نیست، بلکه از قاعده‌ای به نام «چینش از بم به زیر» پیروی می‌کند.

برای یادگیری پیشرفته، به موسیقی کانتری چیست ؟ مراجعه کنید.

مقاله کوک فیثاغورثی چیست؟ حاوی اطلاعات جامعی است.

اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آشنایی با ساز شنگ ،ساز سنتی چینی را بخوانید.

انتخاب مکان مناسب برای هر ساز در سالن، با توجه به فرکانس صدایی که تولید می‌کند، بسیار مهم است. برای نمونه، ساز سنتور که از نظر فرکانس، یکی از زیرترین صداها را دارد و معمولاً نقش ملودی را اجرا می‌کند، بهتر است در قسمت‌های کناری سالن قرار گیرد. در مقابل، اگر سازهای بم‌صدا در جای نامناسبی قرار بگیرند، می‌توانند کل ساختار موسیقی را تحت تأثیر قرار دهند و بخش‌های اصلی و پس‌زمینه اثر را کاملاً محو کنند.

انتخاب جایگاه ساز و نوازنده

در چیدمان صحنه، باید به جهت پخش صدای ساز هم دقت کرد. برای نمونه، صدای سنتور بیشتر به سمت بالا و اطراف پخش می‌شود، در حالی که صدای تار به سمت روبرو حرکت می‌کند. بنابراین، نحوه‌ی قرارگیری سازها بستگی به عوامل مختلفی دارد؛ مثل اینکه آیا اجرا به صورت ساده است یا با ضبط صدا انجام می‌شود، یا اینکه معماری و آکوستیک سالن چگونه است.

اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آشنایی با استاد محمد نوری، خالق ترانه های ماندگار ایرانی را بخوانید.

موضوع مهم دیگر در تکمیل چیدمان، نشستن نوازندگان به شکل دایره‌ای است. اگرچه چینش ردیفی و خطی در اجراهای موسیقی ایرانی همیشه مرسوم بوده، اما در اصول نوازندگی گروهی، هیچ گروه موسیقی به صورت خطی تعریف نمی‌شود. دلیل این کار، فراهم کردن فضایی مناسب برای برقراری ارتباط چشمی بین نوازندگان و آسان‌تر کردن هماهنگی میان آنهاست.

اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً سبک نیو ایج، سبکی با کاربردهای درمانی! را بخوانید.

معماری  آکوستیک بنا

شکل و ابعاد سالن کنسرت، از اولین چیزهایی است که پیش از برگزاری یک برنامه موسیقی باید به دقت بررسی شود. در فیزیک، امواج صدا در یک فضای بسته، مسیرهای زیادی را از منبع صدا به سمت شنونده طی می‌کنند. وقتی این امواج به دیوارها یا سقف برخورد می‌کنند، شکسته می‌شوند و بخشی از صدا با قدرت کمتر، در جهتی دیگر بازتاب پیدا می‌کند. در این فرآیند، بسته به جنس مصالح به کار رفته در ساختمان، مقداری از انرژی صدا جذب سطوح شده و از بین می‌رود. این بازتاب و پخش صدا، آنقدر ادامه پیدا می‌کند که انرژی صوت کاملاً تمام شود و صدا در فضا پخش گردد. در طراحی سالن‌های مخصوص ارکستر، تمام زوایا و سطوح را با دقت محاسبه می‌کنند تا بازتاب صداها به خوبی با هم ترکیب شوند. هدف این است که نغمه‌های مختلف در کنار چیدمان مناسب سازها، در نهایت به یک هارمونی زیبا و هماهنگ تبدیل شوند.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله سیما بینا، نخستین زنی که در تالار وحدت کنسرت اجرا کرد را مطالعه کنید.

پاره شدن سیم گیتار یکی از مشکلات رایجی است که تقریباً همه نوازندگان گیتار با آن روبرو هستند. خیلی از نوازندگان هنگام اجرا روی صحنه استرس دارند و می‌ترسند سیم گیتارشان در میان برنامه پاره شود. حتی در تمرینات روزمره نیز پاره شدن سیم می‌تواند هم هزینه‌بر باشد و هم وقت‌گیر. با دانستن دلایل اصلی این اتفاق، می‌توانید از بروز آن جلوگیری کنید. در ادامه سه دلیل مهم و شایع پاره شدن سیم‌ها را مرور می‌کنیم تا بتوانید مدت بیشتری از سیم‌های گیتارتان استفاده کنید. اگر گیتار می‌نوازید، این نکات کاربردی را فراموش نکنید. برای مطالعه آموزش‌های بیشتر در زمینه گیتار، به وبلاگ موسیقی الهام مراجعه کنید.

مقاله مصاحبه آموزشگاه الهام با علیرضا فیروزیان، مدرس فلوت منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.

۱. شیطانک گیتار

شیطانک یا نات، یک قطعه کوچک در گیتار است که از جنس‌های مختلفی مانند پلاستیک، استخوان، فلز یا گرافیت ساخته می‌شود. با وجود اندازه کوچکش، این قطعه نقش بسیار مهمی در ساز ایفا می‌کند. شیطانک باعث می‌شود سیم‌ها در فاصله مناسبی از صفحه فرت قرار بگیرند و روی کیفیت صدا تأثیر مستقیم دارد. همچنین، سیم‌های گیتار را در یک خط صاف و مرتب نگه می‌دارد. جای تعجب نیست که همین قطعه کوچک حتی می‌تواند دلیل پاره شدن سیم‌های گیتار هم باشد.

اگر معمولاً سیم‌های گیتار شما نزدیک شیطانک پاره می‌شوند، به احتمال زیاد مشکل از خود شیطانک است. برای جلوگیری از این اتفاق، بهتر است از شیطانک کهنه و کثیف استفاده نکنید. تمیز کردن منظم و دقیق شیارهای شیطانک نیز راهکار ساده و مؤثری است.

توصیه می‌کنیم این مطلب ویژگی های پوست مناسب برای ساز تار را حتماً بخوانید.

۲. خرک گیتار

خرک گیتار نقش مهمی در نگهداری سیم‌ها دارد، اما گاهی همین قسمت باعث پاره شدن سیم می‌شود. اگر معمولاً یک سیم خاص روی گیتار شما پاره می‌شود، ممکن است مشکل از خرک باشد. بعضی از گیتارها، به‌ویژه گیتارهای جدید، خرک‌های تیز و ناصافی دارند که هنگام تماس با سیم، آن را مستهلک و پاره می‌کند. برای حل این مشکل، باید خرک را اصلاح کنید و بهتر است این کار را به یک فرد ماهر و با تجربه بسپارید.

۳. پیک گیتار

پیک یک قطعه کوچک مثلثی شکل است که نوازندگان گیتار در موقعیت‌های مختلف از آن بهره می‌برند؛ مثلاً وقتی قصد دارند قطعه‌ای بداهه بنوازند یا آکورد بزنند. جنس این مثلث کوچک می‌تواند باعث پارگی سیم‌های گیتار شود. پیک‌ها از مواد مختلفی مانند پلاستیک، فلز، چوب، شیشه و حتی سنگ ساخته می‌شوند. همان‌طور که احتمالاً حدس می‌زنید، پیک‌های سفت و ضخیم مانند انواع فلزی آن ممکن است به سیم‌ها آسیب برسانند و حتی باعث پارگی آن‌ها شوند. علاوه بر این، پیک‌های سنگین می‌توانند علاوه بر سیم‌ها، به بدنه گیتار نیز صدمه بزنند.

جمع‌بندی:

با تمیز کردن شیارهای خرک گیتار، می‌توانید از پاره شدن سیم‌ها جلوگیری کنید.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه بیوگرافی پیر بولِز،یکی از بنیان‌گذاران سبک سریالیسم.

اگر خرک گیتار شما خیلی تیز و بلند شده باشد، ممکن است باعث پاره شدن سیم‌های گیتار شود.

بهتر است از مضراب‌های نازک و سبک استفاده کنید و از مضراب‌های ضخیم و سنگین مانند مضراب‌های فلزی یا چوبی استفاده نکنید.

محمدرضا لطفی، موسیقیدان و نوازنده‌ای چیره‌دست در زمینه موسیقی ایرانی بود. او علاوه بر آهنگسازی و پژوهش در زمینه موسیقی، با سازهای مختلفی مانند تار، سه‌تار، کمانچه، ویولن و پیانو نیز آشنا بود و توانایی نواختن آن‌ها را داشت. در طول زندگی هنری پربارش، با خوانندگان مطرحی مانند محمدرضا شجریان، غلامرضا بنان، شهرام ناظری و هوشنگ ابتهاج همکاری نزدیک داشت. از میان آثار فراوانی که خلق کرد، قطعاتی مانند «ایران ای سرای امید»، «سپیده» و «عشق داند» از شهرت بیشتری برخوردارند. بدون شک، محمدرضا لطفی از چهره‌های تأثیرگذار و استادان بی‌بدیل موسیقی سنتی ایران به شمار می‌رود. در این نوشته، نگاهی به زندگی و آثار او خواهیم داشت. برای مطالعه زندگی‌نامه هنرمندان همکار او نیز می‌توانید به وبلاگ آنبین مراجعه کنید.

تولد، کودکی و نوجوانی محمدرضا لطفی

محمدرضا لطفی در هفدهمین روز دی ماه سال ۱۳۲۵ در شهر گرگان به دنیا آمد. پدر و مادرش هردو معلم بودند، اما پدرش پس از مدتی تدریس را کنار گذاشت و به کار کشاورزی پرداخت. در خانواده‌ای که اهل فرهنگ و هنر بود، عشق به موسیقی همیشه جریان داشت. پدرش آواز می‌خواند و تار می‌نواخت و برادرش نیز نوازنده تار بود. شاید همین فضای پر از موسیقی خانه بود که محمدرضا را به یادگیری ساز تار علاقه‌مند کرد.

پس از پایان تحصیلات مدرسه، او برای فراگیری جدی موسیقی به تهران رفت و در هنرستان موسیقی ملی ثبت نام کرد. در همان سال اول، با دو تن از بزرگان آینده موسیقی ایران، یعنی حسین علیزاده و داریوش طلایی، هم‌دانشگاهی شد. در آن سال‌ها، او از محضر استادان بزرگی مانند علی‌اکبر شهنازی و حبیب‌الله صالحی نیز بهره برد. دوران نوجوانی او با درخششی چشمگیر به پایان رسید؛ زمانی که در سال ۱۳۴۳ جایزه اول مسابقه موسیقی‌دانان جوان را به دست آورد.

دوران جوانی

محمدرضا لطفی در سال‌های ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۳ مدرک لیسانس خود را از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران گرفت. پس از فارغ‌التحصیلی، در همان دانشگاه به تدریس پرداخت، به گروه علمی پیوست و پس از مدتی مدیریت بخش موسیقی را بر عهده گرفت؛ اما تنها یک سال و نیم بعد، از همهٔ این سمت‌ها کناره‌گیری کرد.

او در دوران دانشجویی به مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی نیز رفت تا ردیف‌های مختلف موسیقی ایرانی را بیاموزد؛ اما به دلیل دیدگاه‌های سیاسی‌اش، با مدیر مرکز دچار مشکل شد و آنجا را ترک کرد. یکی از اتفاقات مهم دیگر در جوانی‌اش، زمانی بود که در ۲۳ سالگی تصمیم گرفت موسیقی سنتی ایرانی را کنار بگذارد و به سراغ موسیقی کلاسیک غربی برود. حتی قصد داشت برای ادامهٔ تحصیل به آمریکا برود. او ویولن را به عنوان ساز جدیدش انتخاب کرد و برای مدتی مشغول یادگیری شد، اما این مسیر خیلی زود به پایان رسید.

لطفی تعریف کرده که روزی نگاهش به تارش روی دیوار افتاده. با حس دلتنگی، آن را از روی دیوار برداشته و شروع به نواختن می‌کند. تنها چند ثانیه کافی بوده تا بفهمد هیچ موسیقی‌ای به اندازهٔ موسیقی سنتی ایرانی برایش لذتبخش نیست. خودش آن لحظه را این‌گونه توصیف می‌کند: «همین که دو تا ناخن به آن زدم، اشک از چشمانم سرازیر شد. دیدم که موسیقیِ غرب چنین حالتی را هیچ وقت به من نمی‌دهد.»

گذشته از فعالیت‌های هنری، در زندگی شخصی محمدرضا لطفی نیز رویدادهای قابل توجهی وجود دارد. او در زمان خدمت سربازی با خانوادهٔ کامکارها آشنا شد که در نهایت به ازدواجش با قشنگ کامکار، یکی از دختران این خانواده، انجامید. این ازدواج در سال ۱۳۵۷ به جدایی کشید. لطفی بعدها دوباره ازدواج کرد و ربکا جلیلی، فارغ‌التحصیل رشتهٔ معماری از دانشگاه شهید بهشتی، همسر دوم او شد.

دستاورد‌ها و کارنامه هنری

محمدرضا لطفی با پشتیبانی هوشنگ ابتهاج به رادیو راه یافت. نخستین قطعه‌ای که از او از رادیو پخش شد، در واقع اثری به یاد ماندنی از محمدرضا لطفی بود. در آن دوران، تعداد اندکی از هنرمندان با ردیف‌های موسیقی آشنایی داشتند؛ اما اولین کار او در رادیو با نام «گل‌هایِ تازهٔ شمارهٔ ۱۲۶»، به طور کامل بر پایه‌ی جمله‌های ردیفی ساخته شده بود.

لطفی با تشویق هوشنگ ابتهاج، مجموعه‌ی هنری شیدا را بنیان گذاشت. هدف این گروه، احیای آثار موسیقی کهن بود. از جمله اعضای گروه شیدا می‌توان هادی منتظری، خانواده کامکارها، درویش‌رضا منظمی و زیدالله طلوعی را نام برد؛ علاوه بر این، محمدرضا شجریان نیز در برخی از برنامه‌های این گروه همکاری داشت. جالب این که لطفی بعدها برای این گروه، چندین شعبه در دیگر کشورها نیز ایجاد کرد.

محمدرضا لطفی نخستین کسی بود که ساز «دف» را در موسیقی سنتی ایران به کار گرفت؛ همچنین پس از سال‌ها که کسی دستگاه راست پنج‌گاه را اجرا نمی‌کرد، او این دستگاه پیچیده و دشوار را به زیبایی نواخت.

او گروه بانوان شیدا را نیز با همکاری هنرمندانی چون تینا پیرهادی، سپیده مشکی و نازنین بازرگانی تشکیل داد.

لطفی هنرستان مکتب‌خانه میرزا عبدالله را پایه‌گذاری کرد که در آن، با بهره‌گیری از شیوه‌های سنتی، به هنرجویان ایرانی آموزش موسیقی ارائه می‌شد.

او همچنین گروه فرهنگی-هنری چاووش را تأسیس کرد. اعضای این گروه به انتشار آثاری با محتوای اجتماعی و سیاسی و نیز آموزش موسیقی مشغول بودند. هنرمندانی مانند محمدرضا شجریان، حسین علیزاده و شهرام ناظری از اعضا و مدرسان این گروه به شمار می‌رفتند.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آشنایی با متد آموزش ویولن به سبک سوزوکی.

برای مطالعه بیشتر، به بیوگرافی کارن همایونفر سری سر بزنید.

مهاجرت محمدرضا لطفی

محمدرضا لطفی در سال ۱۳۶۳ به دلیل شرایط ویژه‌ای که در جامعه وجود داشت، ایران را ترک کرد. در آن زمان، امکان تدریس موسیقی، انتشار اثر یا برگزاری کنسرت برای او فراهم نبود. پس از مهاجرت، او با همکاری حسین علیزاده، حسین عمومی و محمد قوی‌حلم، یک گروه موسیقی چهارنفره تشکیل داد. این گروه برنامه‌های اجرایی زیادی در شهرهایی مانند پاریس و آمریکا برگزار کرد.

در این مقاله ماجرای نی نوازی که از ملکه انگلیس گردنبند گرفت اطلاعات مفیدی آمده است.

لطفی تا سال ۱۳۸۵ در آمریکا زندگی کرد و در تمام این سال‌ها، فعالیت‌های هنری خود را با انرژی ادامه داد. او در شهرهای واشینگتن دی.سی، زوریخ و ژنو، شعبه‌های تازه‌ای برای مؤسسه فرهنگی و هنری شیدا راه‌اندازی کرد و کنسرت‌های متعددی نیز در آمریکا اجرا نمود. پس از بازگشت به ایران، دوباره کار گروه شیدا را در کشور از سر گرفت.

تمیز نگه داشتن ویولن چند دلیل مهم دارد. اول اینکه، اگر ساز کثیف باشد، روی کیفیت صدا اثر بد می‌گذارد. دوم، اگر مرتب تمیز نشود، باعث فرسودگی و کهنگی ساز می‌شود. سوم، برای یک نوازنده حرفه‌ای، ویولن کثیف ظاهر مناسبی ندارد؛ مخصوصاً وقتی در کنسرت یا اجرای زنده حاضر میشود. باید بدانید که ویولن از راه‌های مختلفی کثیف می‌شود؛ یکی از این راه‌ها، رزین یا کولیفون است.

پس از هر بار نواختن، مقداری از پودر رزین روی سیم‌ها و بدنه ویولن می‌ماند. عامل دیگر کثیفی، تماس دست نوازنده با ساز است؛ حتی اگر قبل از نواختن دست‌هایتان را بشویید، در طول تمرین دست‌ها عرق می‌کنند و ممکن است روی ساز لک بیندازند. علاوه بر این، گرد و غبار همیشه در حال نشستن روی ساز هستند و آن را کثیف می‌کنند. با توجه به این دلایل، یادگیری روش صحیح تمیز کردن ویولن برای مراقبت از آن ضروری است. در ادامه، پنج مرحله ساده و اصولی برای پاکسازی ویولن به شما آموزش داده می‌شود. برای مطالعه آموزش‌های بیشتر، حتماً به وبلاگ آنبین مراجعه کنید.

توصیه می‌کنیم این مطلب ساز درام کیت چیست ؟ را حتماً بخوانید.

مرحله ۱ : قبل از تمیز کردن ویولن، دست‌هایتان را بشورید.

دست‌های ما همیشه مقداری رطوبت و چربی طبیعی دارند که ممکن است باعث کثیف شدن ساز شوند. این آلودگی‌ها معمولاً به شکل لکه‌هایی کمرنگ روی بدنه ویولن ظاهر می‌شوند. پیشنهاد می‌کنیم پیش از شروع تمیز کردن ساز، حتماً دست‌های خود را با دقت بشویید و کاملاً خشک کنید. بهتر است این عادت را همیشه قبل از تمرین روزانه ویولن نیز رعایت کنید تا سازتان تمیز بماند.

در صورت علاقه‌مندی، مطلب سبک اکاپلا ، صدا سازی با دهان را از دست ندهید.

برای گسترش دانش خود، به مقاله آشنایی با اجزای اصلی تشکیل دهنده ی ساز درام سر بزنید.

مرحله ۲: سیم‌ها

مراحل تمیز کردن سیم‌های ویولن را با دقت انجام دهید، چون سیم‌ها معمولاً زودتر از بقیه قسمت‌های ساز کثیف می‌شوند. بهتر است هر روز باقیمانده کولیفون را از روی ساز پاک کنید. برای این کار، یک دستمال بدون پرز، مثل پارچه میکروفایبر یا فلانل، مناسب است. دستمال را به آرامی از بالا به پایین روی سیم‌ها بکشید. اگر مقدار کولیفون روی سیم‌ها زیاد است، گاهی می‌توانید از الکل خالص هم کمک بگیرید. فقط دقت کنید که الکل به هیچ وجه با بدنه چوبی ویولن تماس پیدا نکند، چون باعث آسیب دیدن رنگ و پوشش ساز می‌شود. برای محافظت از بدنه، هنگام استفاده از الکل، یک کاغذ یا محافظ روی قسمت گریف (صفحه انگشت‌گذاری) و زیر سیم‌ها قرار دهید.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه تنها شاهکار شناخته شده‌ی تاریخ اپرا  اثر کیست ؟.

مرحله ۳: بدنه ویولن

در مرحله سوم برای تمیز کردن ویولن، نوبت به پاکسازی بدنه اصلی آن می‌رسد. یک دستمال تمیز از جنس میکروفایبر یا پارچه نرم دیگر بردارید و دقت کنید که آن را با آب، الکل یا هیچ مایع دیگری مرطوب نکنید. سپس دستمال را به آرامی و با حرکت‌های دورانی روی سطح بدنه بکشید تا غبار و آثار رزین از روی آن پاک شود.

قسمت‌های ظریف مانند خرک و سوراخ‌های f نیز باید تمیز شوند. برای این بخش‌ها بهتر است از دستمال استفاده نکنید، چون ممکن است دستمال بین خرک یا داخل سوراخ‌ها گیر کند. بهترین وسیله برای پاک کردن این قسمت‌های حساس، گوش پاک کن است. هر زمان که گوش پاک کن رنگ یا آلودگی به خود گرفت، آن را عوض کرده و از یک گوش پاک کن جدید استفاده کنید.

در صورت علاقه‌مندی، مطلب ساز پن فلوت ،سازدهنی سرخ‌پوستان را از دست ندهید.

برای گسترش دانش خود، به مقاله دوتار ،سازی با فقط دو تار سر بزنید.

مرحله ۴ : مایع پولیش

بعد از تمیز کردن کامل بدنه ویولن، نوبت به درخشاندن آن می‌رسد. برای این مرحله حتماً باید از پولیش مخصوص ویولن استفاده کنید. به هیچ‌وجه از جلا دهنده‌های دیگر، مثل پولیش چوب، استفاده نکنید.

هنگام استفاده از مایع پولیش، چند نکته کلیدی را به خاطر داشته باشید:
۱. این مایع فقط برای بدنه ساز است و نباید با خرک یا سوراخ‌های f روی ویولن تماس پیدا کند.
۲. ابتدا مقدار کمی از پولیش را روی بخش کوچکی از بدنه امتحان کنید تا مطمئن شوید به رنگ آن آسیب نمی‌زند. سپس می‌توانید بقیه قسمت‌ها را پولیش بزنید.
۳. مقدار مایع پولیش مهم است. هرگز مایع را مستقیم روی ویولن نریزید و دستمال را بیش از حد آغشته نکنید. کافی است چند قطره از آن را روی دستمال اسپری کنید و سپس به آرامی روی سطح بکشید.

مرحله ۵ : جعبه ساز

حتماً! تمیز بودن جعبه ویولن به اندازه تمیز بودن خود ساز اهمیت دارد. حتی اگر تمام مراحل پاکسازی ویولن را به دقت انجام دهید، اما آن را داخل جعبه‌ای آلوده قرار دهید، در واقع تمام تلاش‌تان از بین رفته است. گرد و خاک داخل جعبه نه تنها ساز را کثیف می‌کند، بلکه به موهای آرشه هم صدمه می‌زند. بهتر است حداقل هفته‌ای یک بار، جعبه را خالی کنید و با جاروبرقی کاملاً تمیزش کنید.

در دنیای موسیقی، هر قطعه از نشانه‌های مختلفی تشکیل شده است. هر یک از این نشانه‌ها مفهوم ویژه‌ای دارند و نحوهٔ اجرای نتها را تغییر می‌دهند. به همین دلیل، هر نوازنده یا علاقه‌مند به موسیقی باید با این نشانه‌ها آشنا باشد. در این نوشته، می‌خواهیم با علامت آکسان در موسیقی آشنا شویم. این علامت در سازهای گوناگون کاربرد دارد؛ مانند آکسان در ویولن، آکسان در سنتور و آکسان در پیانو.

در آغاز، معنای آکسان در موسیقی را بیان می‌کنیم. سپس انواع آن را معرفی کرده و دسته‌بندی‌هایش را مرور خواهیم کرد. اگر دوست دارید با این مفهوم به شکل کامل آشنا شوید، تا پایان این مطلب با ما همراه باشید. همچنین برای یادگیری دیگر نشانه‌ها و مبانی موسیقی می‌توانید به وبلاگ آنبین مراجعه کنید.

آکسان در موسیقی چیست؟

آکسان (که به آن اکسنت هم می‌گویند) علامتی است که روی یک نت یا چند نت قرار می‌گیرد. این علامت ممکن است در بالا یا پایین نت دیده شود. هر نتی، بدون در نظر گرفتن ارزش زمانی‌اش (مثلاً نت کامل یا دولاچنگ)، می‌تواند آکسان داشته باشد.

هدف اصلی آکسان، «تأکید بیشتر» روی یک نت است؛ به این معنی که آن نت با شدت و مشخص‌تری نسبت به نت‌های قبل و بعد خود نواخته می‌شود. در بعضی مواقع، آهنگساز این علامت را روی نت‌های خاصی می‌نویسد و گاهی نیز نوازنده با توجه به برداشت شخصی‌اش از قطعه، آکسان را به برخی نت‌ها اضافه می‌کند.

تاریخچه استفاده از آکسان در موسیقی به دوران قدیم و حتی زمان موتزارت بازمی‌گردد. امروزه هم این علامت در سبک‌های گوناگون موسیقی کاربرد دارد. شکل معمول و شناخته‌شده آکسان، شبیه علامت “بزرگ‌تر از” در ریاضی (<) است؛ البته انواع دیگری از آکسان نیز وجود دارد که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت.

۳ دسته کلی آکسان در موسیقی

آکسان‌ها بسته به نحوه‌ی تأکید روی یک نت، به سه گروه اصلی تقسیم می‌شوند: آکسان دینامیک، آکسان تونیک و آکسان اگاجیک. در ادامه، هر یک از این انواع آکسان را به طور کامل و ساده توضیح می‌دهیم.

آکسان دینامیک: در این نوع، یک نت با صدای بلندتر و قوی‌تر از نت‌های کناری خود نواخته می‌شود. یعنی تفاوت اصلی آن با نت‌های اطراف، در شدت و حجم صدا است.

آکسان تونیک: در آکسان تونیک، صدای نت مورد نظر از نظر ارتفاع (زیر یا بم بودن) از نت‌های مجاور بالاتر است.

آکسان اگاجیک: در این نوع آکسان، تأکید روی زمان کشش نت است؛ به این معنی که نت مورد نظر، مدت زمان بیشتری نسبت به نت‌های اطرافش نواخته می‌شود.

انواع علامت‌ آکسان در موسیقی و نحوه اجرا

１. شکل استاندارد و پیش‌فرص آکسان در موسیقی

یک مدل پرکاربرد از آکسان وجود دارد که شکلی شبیه به علامت «بزرگ‌تر» در ریاضی دارد (علامت <). وقتی این علامت روی یک نُت قرار می‌گیرد، یعنی آن نُت باید با صدایی بلندتر و محکم‌تر از نُت‌های اطرافش اجرا شود.