دکتر شینیچی سوزوکی (۱۹۹۸-۱۸۹۸) یک نوازنده و مدرس ویولن اهل ژاپن بود. او بر پایه پژوهشهای خود، شیوهای تازه برای آموزش موسیقی ایجاد کرد که بنیان آن، بسیار شبیه به روش یادگیری زبان مادری است. در ادامه این نوشته از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام، بیشتر با متد آموزش ویولن به سبک سوزوکی آشنا خواهید شد.
متد آموزش ویولن به سبک سوزوکی
روش سوزوکی یکی از شناختهشدهترین و کارآمدترین راهها برای یادگیری موسیقی در جهان امروز است. این روش بر پایه اندیشههای شینجی سوزوکی، نوازنده چیرهدست و نامدار ویولن، شکل گرفته است. او خود آموزش موسیقی را از دوران خردسالی و با راهنمایی یک استاد آلمانی آغاز کرد.
این اندیشه، جرقهای در ذهن سوزوکی ایجاد کرد و در نهایت به دیدگاهی تازه و فلسفهای نو در روش آموزش مهارتها به کودکان تبدیل شد.
هدف اصلی او تنها یاد دادن نواختن یک ساز به کودکان نبود. او به این باور رسید که موسیقی میتواند نقش بیهمتایی در کل فرآیند رشد و یادگیری کودکان ایفا کند.
آموزش ویولن به روش سوزوکی، یک راه ویژه و شناختهشده در سراسر جهان برای یادگیری موسیقی است. این روش، بر پایه این ایده ساده بنا شده که کودکان زبان مادری خود را بهراحتی و با گوش دادن و تکرار یاد میگیرند. درست مانند یادگیری زبان، در این متد نیز گوش دادن به موسیقیهای زیبا و نواختن قطعات ساده، از همان ابتدا، بخش اصلی کار است.
در این سبک، نوآموز — به ویژه کودکان — ابتدا با شنیدن و تقلید، نتها و آهنگها را فرا میگیرند و پس از آن، خواندن نتهای موسیقی را آموزش میبینند. تمرکز اصلی بر پیشرفت تدریجی، ایجاد انگیزه درونی و لذت بردن از موسیقی است. در این روش، خانواده و محیط خانه نقش بسیار مهمی دارند و پشتیبانی و همراهی والدین، کلید پیشرفت فرزند محسوب میشود.
هدف نهایی این متد، تنها پرورش یک نوازنده ماهر نیست، بلکه ساختن فردی با شخصیت بهتر، با حساسیت بیشتر و با عشق به زیباییها است. در این راه، هر کودک با توانایی خودش پیش میرود و استعدادهایش در فضایی مثبت و تشویقآمیز رشد میکند.
روش زبان مادری
روش “زبان مادری” سوزوکی از شیوهای که کودکان زبان یاد میگیرند، الهام گرفته و از همان اصول برای آموزش استفاده میکند.
این اصول به شرح زیر هستند:
– آموزش باید از سنین پایین شروع شود.
– گوش دادن و شنیدن، بخش بسیار مهمی از این روش است.
– باید از کودک به شیوهای تشویق کرد که بر او تأثیر مثبت بگذارد.
– پشتیبانی و همراهی والدین ضروری است.
– تکرار مداوم لازم است تا آنچه کودک میشنود و میبیند، کاملاً در ذهن او جا بیفتد.
– یادگیری همراه با دیگر کودکان و مشارکت در جمع، از ویژگیهای این روش است.
سوزوکی باور داشت همانطور که کودکان زبان مادری خود را به راحتی و در زمان کوتاهی یاد میگیرند، میتوانند موسیقی را نیز از کودکی، مانند یک زبان و با تعامل با دیگران بیاموزند.
او این قابلیت را “توانپروری” نامید؛ به این معنا که استعداد موسیقی ذاتی نیست، بلکه میتوان آن را مانند زبان مادری در هر فردی پرورش داد.
اهداف روش سوزوکی
هدفهای او این بود که همه جنبههای وجود کودک را پرورش دهد، استعدادهای لازم برای یادگیری را شکوفا کند و با همراهی پدر و مادرها در یک محیط آموزشی مناسب، بچهها را به انسانهای شاد و سالم تبدیل کند.
سوزوکی در این روش قصد ندارد که یک هنرمند بزرگ و مشهور بسازد. بلکه میخواهد به همه کودکان کمک کند تا شادی و لذت نهفته در موسیقی را بچشند و درک کنند.
روش شینیچی سوزوکی به بسیاری از کودکان امکان میدهد تا موسیقی را در سطحی عالی و با کیفیت بالا بنوازند. شمار زیادی از شاگردانی که با این روش آموزش دیدهاند، به نوازندگان حرفهای و بسیار توانمندی تبدیل شدهاند.
با این حال، هدف اصلی، تربیت نوازندگان حرفهای نیست. بلکه تأکید اصلی در سرتاسر این روش، بر رشد همهجانبه کودک و پرورش او از راه آموزش موسیقی است.
دکتر سوزوکی همیشه میگفت: همان طور که کودکان اول میشنوند و حرف زدن را یاد میگیرند و بعد سراغ خواندن و نوشتن میروند، در این روش نیز کودکان ابتدا مهارت شنیدن و تکنیک نواختن ساز خود را تقویت میکنند و پس از آن، شروع به یادگیری نتخوانی و شناخت فرمهای اصلی موسیقی مینمایند.
فلسفه آموزشی
سوزوکی نام دستاورد خود را فلسفه گذاشت. او اعتقاد داشت هر معلمی باید با تکیه بر این فلسفه، اما با سبک و شیوهٔ شخصی خودش، موسیقی را آموزش دهد.
پس از معرفی این روش و به کارگیری آن، به دلیل نتایج بسیار خوب و حتی تأثیر مثبت آن روی افراد با تواناییهای محدود یا معلولیتها، همه را متعجب کرد. سوزوکی روش خود را جایگزینی بسیار مناسب برای شیوهٔ قدیمی ارف دانست.
امروزه در جهان و کشورهای پیشرفته، این روش به طور گستردهای استفاده میشود. هر سال میلیونها کودک نه تنها برای یادگیری موسیقی، بلکه برای افزایش اعتماد به نفس، تقویت مهارت کار گروهی و پرورش ذهن خلاق، از این روش بهره میبرند.
متد سوزوکی در آموزش موسیقی
مادر از همان ابتدا با فرزندش حرف میزند. لبخند و محبت او در هنگام صحبت کردن، به رشد توانایی زبانی کودک کمک میکند.
مادر هرگز با نوزادش با خشونت صحبت نمیکند و وقتی کودک هنوز نمیتواند حرف بزند، از او خشمگین نمیشود.
کودکان با بازی کردن با همسالانشان، کلمات تازهای یاد میگیرند و تشویق میشوند تا مهارتهای خود را بیشتر کنند.
تکرار و تمرین روزانه، کودک را برای پیشرفت آماده میکند تا کمکم در زبان مادری خود توانا شود.
عناصر مهم رویکرد سوزوکی به آموزش موسیقی
شروع یادگیری از سنین پایین (۳ تا ۴ سال در بیشتر کشورها معمول است)
تأثیر مهم گوش دادن به موسیقی
یادگیری نواختن ساز پیش از یادگیری نتخوانی
همراهی و مشارکت والدین
فضای آموزشی و تربیتی سازنده و تشویقکننده
کیفیت بالای آموزش توسط مربیان مجرب و تحصیلکرده
توجه به تولید صدای زیبا و سالم از ساز، به شیوهای هماهنگ و طبیعی
ارزیابی مستمر که توسط هنرجویان متد سوزوکی در جهان انجام میشود
ارتباط و تعامل با دیگر کودکان: هنرجویان سوزوکی از همه جای دنیا میتوانند به زبان موسیقی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند
در نتیجه، در روش سوزوکی، آموزش موسیقی کاری خستهکننده و دشوار نیست و کودک با اشتیاق شخصی خود مسیر یادگیری را طی میکند.
این روش همچنین به شکوفایی استعدادهای پنهان کودک کمک میکند و یکی از دلایل تسلط هنرجو بر موسیقی در این متد، همین شیوهٔ آموزشی است.
آموزشگاه الهام نیز برای افزایش علاقه و بازدهی در فرآیند یادگیری، از روش آموزشی سوزوکی در تدریس ویولن استفاده میکند.
