علاقهمندان به موسیقی با پیشرفت در این هنر، توانستهاند سازهای تازهای خلق کنند. در هر منطقهای، با توجه به سبک موسیقی رایج، سازهای مخصوص و جدیدی ساخته و ابداع شده است. در این قسمت از وبلاگ آنبین، شما را با ساز کولک آشنا میکنیم.
مقاله سیتار از سازهای زهی زخمهای موسیقی هندی منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
آشنایی با ساز کولک
در ایران، هنرمندان بزرگ موسیقی مانند محمدرضا شجریان و حسین علیزاده، با توجه به نیاز به رنگهای صوتی تازه در موسیقی ایرانی، دست به نوآوری زده و سازهای جدیدی را خلق کردهاند. یکی از این سازهای ابداعی، “کولک” نام دارد که توسط مجید آذریپور طراحی و ساخته شده است. به گفته سازنده، این ساز ترکیبی از ساز ایرانی تنبک و ساز غربی کاخن است.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله آشنایی با استاد احمد عبادی، مبدع روش کوک نوین برای سهتار مراجعه کنید.
آذریپور با ساخت این ساز قصد داشته صدایی جدید به موسیقی ایران بیافزاید. همچنین کوشیده است تا حرمت و جایگاه ساز را نگه دارد. ساز “کولک” در واقع تلفیقی از سازهای “تنبک” و “کاخون” کلمبیایی است.
مقاله مصاحبه آموزشگاه الهام با سینا صالحی، مدرس ویولن حاوی اطلاعات جامعی است.
آذریپور درباره شیوه نواختن ساز کاخون نقدی دارد؛ چرا که نوازندگان برای نواختن این ساز کوبهای معمولاً روی آن مینشینند که در فرهنگ ما میتواند به معنای کمارزش کردن موسیقی تلقی شود.
او با ترکیب ویژگیهای تنبک و کاخون، ساز را طوری طراحی کرده که روی دوش و کول نوازنده قرار میگیرد و به همین دلیل نام “کولک” را برای آن انتخاب کرده است.
مراسم رونمایی و اجرا با این ساز در روز جمعه ۶ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۵ در فرهنگسرای سرو برگزار شد.
توصیه میکنیم حتماً مقاله آشنایی با دیوان،ساز کردی را مطالعه کنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آهنگ های ساده برای نواختن گیتار.
معرفی مجید آذریپور و انگیزه ساخت ساز کولک
مجید آذریپور در سال ۱۳۳۹ در اصفهان چشم به جهان گشود. خانوادهاش اهل هنر و موسیقی بودند و از همان سنین کم، او با دنیای موسیقی آشنا شد. آموزش تنبک را نزد استادانی چون پورابوطالب، جمشید محبی و شادروان ناصر فرهنگفر گذراند و در سال ۱۳۵۶ توانست در مسابقات موسیقی دانشآموزی استان اصفهان مقام اول را به دست آورد.
او در کنار یادگیری موسیقی، به نجاری نیز روی آورد. پس از پایان تحصیلات دانشگاهی، علاقه عمیقش به چوب باعث شد تا این حرفه را به طور جدی ادامه دهد.
مجید آذریپور درباره انگیزهاش میگوید: از کودکی تنبک میزدم و در خانوادهای بزرگ شدم که همه با موسیقی مانوس بودند. همیشه احساس میکردم ساز تنبک محدودیتهایی دارد. همچنین در سالهای اخیر ساز کاخون میان نوازندگان ایرانی رواج زیادی پیدا کرده بود و من دلم میخواست به جای آن، یک ساز اصیل ایرانی جایگزین شود.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آخرین سازی که در ارکستر سمفونی مورد استفاده قرار گرفت.
این علاقهمندی به چوب و موسیقی، دست به دست هم داد. او در سال ۱۳۶۱ و با راهاندازی یک کارگاه کوچک در حیاط خانه پدری، کار ساخت ساز را آغاز کرد و نخستین سازهایی که ساخت، تنبک و سنتور بودند.
تلاش برای ارتقای سطح سازهای جدید
تلاش چشمگیر آذریپور برای بهتر کردن سازهای موسیقی ایرانی و ساختن سازهای نو، از سال ۱۳۸۴ و با اختراع دف قابل کوک شروع شد. پیشرفت کار او به جایی رسید که امکان استفاده از هوای فشرده را برای همه سازها فراهم کرد. اکنون با راهنمایی استاد حسین علیزاده، نمونه این ساز برای تار نیز ساخته شده است.
تازهترین اختراع آذریپور ساز «کولک» است که میتواند به جای تنبک و کاخن به کار رود و به تنهایی جایگزین خوبی برای بسیاری از سازهای کوبهای باشد.
او میگوید در فرآیند ساخت، کیفیت ساز برایش از هر چیزی مهمتر است. به همین خاطر، دستگاهی برای درست کردن کمان چوبی دف و دستگاهی برای تراش دادن آن را اختراع و ثبت کرده است؛ زیرا کمان دف باید هم بسیار سبک و هم بسیار محکم باشد.
آذریپور در مورد طراحی کولک میگوید:
برای راحتی نوازنده هنگام اجرا، سعی کردم طوری باشد که روی شانه قرار گیرد و هر دو دست به راحتی بتوانند بنوازند، بدون اینکه نیاز باشد ساز را بگیرد.
همچنین تلاش کردم از همه بخشهای ساز، چه پوست و چه چوب آن، صدای زیبایی مطابق سلیقه نوازنده و نحوه اجرایش به گوش برسد. علاوه بر این، دوست داشتم به جای اینکه جوانان ما کاخن بنوازند، با یک ساز جدید ایرانی کار کنند.
این ساز تواناییهای بسیاری دارد و باید در دنیای موسیقی شناخته شود. البته میتوان آن را چیزی بین کاخن و تنبک دانست، اما دقیقاً کاخن یا تنبک نیست؛ چون در میان سازهای کوبهای هم تنوع بسیار است. این ساز شکل ذوزنقه دارد و قسمت بالای آن صدایی متفاوت از قسمت پوست یا کنارههایش تولید میکند.
دیدگاهتان را بنویسید