در نوشتههای پیشین به سازهای زهی و ساختار آنها پرداختیم. با این حال، سازهای زهی خود به دستههای مختلفی تقسیم میشوند. در این بخش از وبلاگ آنبین، قصد داریم انواع سازهای زهی را از نظر روش نواختن معرفی کنیم. امیدواریم تا پایان این مطلب با ما همراه بمانید.
انواع سازهای زهی از نظر شیوهٔ نواختن
زهیها، سازهای زهی هستند که با زخمه زدن به سیمهایشان نواخته میشوند.
زهیها، سازهای زهی هستند که با کشیدن آرشه روی سیمهایشان نواخته میشوند.
زهیها، سازهای زهی هستند که با ضربه زدن روی سیمهایشان نواخته میشوند.
۱- زهی زخمهای
این سازها به گونهای نواخته میشوند که با کشیدن یا ضربه زدن انگشت یا مضراب روی بخشی که صدا ایجاد میکند، صوت تولید میشود.
بسیاری از سازهای زهی که با ضربه یا کشیدن نواخته میشوند، در دستهی سازهای بربطگونه قرار میگیرند. برخی از آنها عبارتند از:
گیتار،
گیتار بیس،
سیتار،
بالالایکا،
بانجو،
ماندولین.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره آشنایی با ساز صندلی، کاخون یا کاخن بیابید.
در کنار این سازها، گاهی در سازهای آرشهای نیز به جای استفاده از آرشه، سیمها با انگشت اشاره کشیده یا ضربه میخورند. به این شیوه، نواختن به روش زخمهای یا پیتزیکاتو گفته میشود.
در برخی موارد، از ناخن برای ضربه زدن به سیم استفاده میشود که به آن پیتزیکاتوی ناخنی میگویند.
همچنین نوعی دیگر از اجرای زخمهای وجود دارد که در آن سیم با نیرو به سمت بالا کشیده میشود و هنگام رها شدن به دستهی ساز برخورد میکند. این روش را پیتزیکاتوی شلاقی یا پیتزیکاتوی بارتوک مینامند.
نوع دیگری از زخمه نیز با انگشتان دست چپ اجرا میشود و به آن زخمهی دست چپ گفته میشود.
سرش زخمهای هم روشی است که در آن همزمان با زخمهزدن دست راست، دست چپ روی دستهی ساز به سمت بالا یا پایین حرکت میکند.
۲ – آرشه ای یا کمانه ای:
-
ویولن:
این ساز کوچکترین عضو در خانواده خود است و صدای آن از همه زیرتر میباشد. نواختن آن نیازمند مهارت و دقت است.
از آنجا که کوک کردن ویولن باید با حساسیت زیادی انجام شود و برای جلوگیری از ناصافی صدا، دقت بالایی لازم است، بهتر است آموزش آن از سالهای کودکی آغاز گردد.
ویولن را روی شانه چپ میگذارند و با آرشهای که در دست راست گرفته میشود، مینوازند. ویولن به دو گونه ساخته میشود.برای گسترش دانش خود، مقاله خواص درمانی کاسه تبتی را مطالعه کنید.
ویولن آکوستیک
-
ویولن الکتریک
-
ویولا
این ساز از خانواده ویولن و در گروه سازهای آرشهای جای میگیرد. صدای آن نسبت به ویولن، پایینتر و بمتر است. به همین دلیل، سیمهای آن کلفتتر و سنگینتر است و آرشه آن نیز وزن بیشتری دارد.
ویولنسن
از نظر ساختاری بسیار شبیه به ویولن و ویولا است. اصلیترین تفاوت آن در اندازه بزرگتر و وزن بیشتر آن است. این ساز صدایی غنی و دلنشین دارد و معمولاً در موسیقی کلاسیک و جاز به کار میرود.
کمانچه
این ساز یکی از کهنترین و اصیلترین سازهایی است که با آرشه نواخته میشود و در طول زمان از ساز رباب تکامل یافته است. شکل اصلی آن یک کاسه گرد و توخالی است که قلب و بخش مرکزی ساز به شمار میرود.
۳- سازهای زهی ضربه ای یا کوبه ای
در این سازها، نوازنده با کوبیدن یا ضربه زدن بر روی سیمها، صدا تولید میکند.
سنتور
از شناختهشدهترین و خوشآهنگترین سازهای کوبهای، سازی است که دو چوب نازک مخصوص دارد. نوازنده با زدن این چوبها بر سیمهای ساز، صدای زیبای آن را پدید میآورد.
پیانو
این ساز با فشردن کلیدهایش صدا ایجاد میکند. گستره صدایی آن نزدیک به هفت اکتاو است که در مقایسه با سازهای معمول، وسیعترین محدوده صوتی را دارد و همچنین جعبه صوتی بسیار بزرگی در آن به کار رفته است.
رباب
این ساز یکی از سازهای قدیمی و بومی نواحی شمال شرق ایران است. نوعی ساز زهی به شمار میرود که با ضربه نواخته میشود. ساختمان آن از چهار بخش اصلی تشکیل شده: سر، شکم، سینه و دسته.
ویژگی متمایز رباب در نحوه قرارگیری پردهها روی دسته آن است که آن را از سایر سازها جدا میکند. این ساز در مجموع دارای سه جفت سیم میباشد.این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معرفی ساز دهل.
