گوشهها در موسیقی ایرانی نقش بسیار مهمی دارند. در نوشتههای قبلی توضیح دادیم که گوشه چیست. هر گوشه نام ویژه خود را دارد، اما دلیل انتخاب این نامها برای گوشههای ردیف موسیقی سنتی ایران چه بوده است؟ در ادامه میتوانید پاسخ این پرسش را در وبلاگ آنبین مطالعه کنید.
گوشه در موسیقی سنتی ایران
گوشهها قطعههای موسیقی ثبتشدهای در موسیقی سنتی ایران هستند که استادان این هنر، آنها را در طول سالها جمعآوری کرده و به شاگردان خود آموزش میدهند.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره آشنایی با اصطلاح مایه در موسیقی بیابید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، تفاوت پیانو، ارگ و کیبرد را از دست ندهید.
هر دستگاه در موسیقی ایرانی، شامل چندین گوشه است. این گوشهها را استادان گوناگون به شیوههای کمی متفاوت — اما در کل بسیار شبیه به هم — ثبت و نگهداری کردهاند. منبع اصلی گردآوری این گوشهها، معمولاً آهنگهایی است که نوازندگان محلی در مناطق مختلف ایران مینواختهاند.
برآورد شده که نزدیک به ۳۰۰ گوشه در موسیقی ایرانی وجود دارد و یادگیری کامل آنها نیازمند سالها زمان و تمرین است.
دلیل انتخاب نامهای گوشهها در ردیف موسیقی ایرانی
در موسیقی سنتی ایران، مجموعهای از نغمهها و ملودیهای اصیل وجود دارد که به آن «ردیف» میگویند. این ردیف به بخشهای کوچکتری تقسیم میشود که هر کدام «گوشه» نام دارند. هر گوشه، حال و هوای خاص خود را دارد و با نامی ویژه شناخته میشود.
این نامها معمولاً از چند جا سرچشمه میگیرند:
گاهی نام یک گوشه از منطقه یا شهری گرفته شده که آن نغمه نخستین بار در آنجا رواج داشته است. گاهی هم نام گوشه نشاندهنده احساس یا حالتی است که آن موسیقی در شنونده ایجاد میکند، مانند شادی یا اندوه. برخی نامها نیز از داستانها، شعرهای کهن یا حتی شغلهای رایج در گذشته الهام گرفته شدهاند.
مقاله تعریف ارکستراسیون یا سازآرایی حاوی اطلاعات جامعی است.
به طور کلی، این نامها مانند کلیدی هستند که فضای عاطفی و فرهنگی هر گوشه موسیقایی را به ما نشان میدهند و کمک میکنند تا ریشههای عمیق و پیوند این موسیقی با زندگی و تاریخ مردم ایران بهتر درک شود.
در این مقاله تاثیر موسیقی بر جنین و نوزاد اطلاعات مفیدی آمده است.
علت نامگذاری اسامی گوشه ها
۱ – برگرفته از مناطق مختلف ایران باستان: مانند زابل، عراق، خاوران، آذربایجان، بختیاری، گیلان، شوشتر و…
۲ – انتخاب شده از نام استادان و هنرمندان موسیقی: محمد صادقخانی و مهدی ضرابی (در آواز بیات ترک)، مرادخانی (در دستگاه ماهور)، نیداوود (در دستگاه همایون)، جوادخانی (نوعی تحریر در گوشه رضوی دستگاه شور)، حسن موسی (در آواز ابوعطا) و…
۳ – بیانگر زیباییهای طبیعت و جهان آفرینش: سپهر، بحر نور، چکاوک، سارنج، نوروز عرب و عجم و…
۴ – بازگوکننده موضوعات عشق و احساس: حزین، مویه، راز و نیاز، سوز و گداز، کرشمه، جامهدران و…
۵ – داستانهای ادبی و عاشقانه مشهور: خسرو و شیرین، لیلی و مجنون
۶ – الهام گرفته از صداهای محیط اطراف: مانند رنگ شتر، زنگوله، ناقوس، قطار و…
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله آشنایی با تاریخچه موسیقی هرمزگان مراجعه کنید.
توصیه میکنیم این مطلب بیوگرافی استاد داوود آزاد را حتماً بخوانید.
دیدگاهتان را بنویسید