آرایش سازها یا ارکستراسیون، یکی از درسهای مهم در رشته آهنگسازی به شمار میرود. اما معنای دقیق آن چیست و در عمل چگونه استفاده میشود؟ برای آشنایی بیشتر با این موضوع، ادامه این نوشته را در وبلاگ آنبین دنبال کنید.
تعریف ارکستراسیون یا سازآرایی
سازآرایی یا سازبندی، یکی از بخشهای اصلی آهنگسازی است. این فرآیند شامل نوشتن قطعهای موسیقی برای ارکستر یا گروههای نوازندگان مختلف میشود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً بیوگرافی علی مولایی را بخوانید.
برای مطالعه بیشتر، به قمرالملوک وزیری، ام کلثوم ایران سری سر بزنید.
به بیان سادهتر، سازآرایی دانش انتخاب و ترکیب سازهاست. در این دانش، چگونگی ایجاد تعادل میان بخشهای مختلف سازها برای خلق یا تنظیم یک قطعه موسیقی ارکستری آموزش داده میشود. این مفهوم به طور خاص به سازهایی اشاره دارد که در یک ارکستر کنار هم قرار میگیرند.
یادگیری سازآرایی به آهنگساز اجازه میدهد تا از رنگهای صوتی متنوع و ترکیبات بیشماری از آنها استفاده کند. برای نمونه، آهنگساز یاد میگیرد که چگونه یک آکورد را به شکلی متوازن بین بخشهای ارکستر پخش کند، چگونه به صدایی یکدست و منطقی برسد و اگر لازم بود، چگونه ملودی را نسبت به بخشهای دیگر پررنگتر و برجستهتر کند.
همچنین، این دانش نشان میدهد که چگونه میتوان از سازها و رنگهای گوناگون ارکستر بهره برد و بخشهای مختلف موسیقی را با آرایشهای متنوع سازها در کنار یکدیگر چید.
ارکستراسیون در نقاشی و یا موسیقی
در مقایسه با نقاشی، میتوان گفت ارکستراسیون مانند رنگآمیزی یک تابلوی هنری است. البته همانطور که در نقاشی همیشه اینطور نیست که ابتدا طرح کامل شود و بعد رنگها اضافه شوند، در موسیقی نیز سازبندی و رنگآمیزی صوتی لزوماً آخرین مرحله نیست. بسیاری از آهنگسازان از همان شروع کار، تصویری از سازها و رنگ موسیقایی اثر خود در ذهن دارند و آن را مشخص میکنند.
اگر به این موضوع علاقه دارید، آشنایی با علامت دیز، هشتگ نت ها را از دست ندهید.
برای مطالعه بیشتر، به آشنایی با اصطلاح تحول مقام به دستگاه سری سر بزنید.
بزرگان هنر ارکستراسیون
هکتور برلیوز، ریچارد واگنر، ریمسکی کورساکف، موریس راوال و گوستاو مالر به عنوان استادان بزرگ و اوجهای هنر آرایش موسیقی برای ارکستر در موسیقی کلاسیک شناخته میشوند.
ارکستراسیون در رشته آهنگسازی
همانطور که پیشتر اشاره شد، آموزش ارکستراسیون بخشی از برنامه درسی رشته آهنگسازی است. دانشجوی این رشته، بعد از یادگیری اصول چندصداسازی در موسیقی (مانند هارمونی و کنترپوان)، ابتدا باید با سازهای مهم و پرکاربرد، به ویژه آنهایی که در ارکسترهای مختلف حضور دارند، آشنا شود.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در مسابقه یلدایی آنبین پیدا کنید.
در این مقاله بیوگرافی احمد ابراهیمی ،ردیفدان و مدرس آواز اطلاعات مفیدی آمده است.
مقاله آشنایی با برخی از انواع پیکاپ های گیتار الکتریک و باس حاوی اطلاعات جامعی است.
توصیه میشود به مطالعه مقاله پیتر سلیمانی پور را بیشتر بشناسید ادامه دهید.
همچنین هنرجو باید بر این موارد تسلط پیدا کند:
اگر سوالاتی دارید، مقاله آشنایی با موسیقی جنوبی (بندری) به شما کمک خواهد کرد.
توصیه میشود به مطالعه مقاله نخستین خواننده مرد در رادیو ملی ایران که بود؟ ادامه دهید.
* قابلیتهای اجرایی هر ساز
* نکات و مشکلات تکنیکی در نواختن هر ساز
* تفاوت رنگ صوتی و حالتهای بیانی هر ساز در مقایسه با سازهای دیگر
* تفاوت در محدودههای صوتی (رجیسترها)
* وسعت صوتی هر ساز و موارد مشابه دیگر
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً کلاویه در پیانو چیست ؟ را بخوانید.
توصیه میکنیم این مطلب ویژگی های پیش درآمد در موسیقی سنتی چیست؟ را حتماً بخوانید.
پس از این مرحله آشنایی، لازم است هنرجو در یک دوره تمرینی نسبتاً طولانی، بخشهایی مناسب از آثار آهنگسازان بزرگ را — یعنی بخشهایی از قطعاتی که برای پیانو، برای یک ساز به همراهی پیانو، یا برای گروههای کوچکی مانند کوارتت زهی یا تریوی بادی نوشته شدهاند — برای یک ارکستر بزرگ بازنویسی و تنظیم کند.
دیدگاهتان را بنویسید