احتمالاً برای شما هم پیش آمده که شنیده باشید پیانو را “ساز مادر” مینامند. خیلی از اهل موسیقی بر این باورند که پیانو واقعاً یک ساز پایه و اساسی است و لقبهایی مثل “سلطان سازها” یا “کاملترین ساز جهان” را به آن نسبت میدهند. اما چرا چنین عنوانهایی برای ساز پیانو در نظر گرفته شده است؟ در این نوشته از وبلاگ آنبین، میخواهیم به این پرسش پاسخ دهیم. پس دعوت میکنیم تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
ویژگی های مهم ساز پیانو
پیانو وسیع ترین محدوده صوتی را در میان سازهای رایج (به جز ارگ کلیسا) دارد. این ساز در شکل کنونی خود معمولاً هشت اکتاو را پوشش میدهد و میتواند فرکانسهایی از حدود ۲۷ تا ۴۱۸۶ هرتز تولید کند. در مقایسه، ساز ویولون تنها حدود پنج اکتاو صدا تولید میکند و حتی بهترین خوانندگان نیز فقط قادر به اجرای حدود سه اکتاو هستند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه بیوگرافی استاد ابوالحسن صبا.
پیانو از تعداد بسیار زیادی قطعه — بیش از ۱۲ هزار قطعه — ساخته شده که حدود ۱۰ هزار عدد از آنها متحرک هستند. برای تولید صدایی باکیفیت از پیانو، لازم است حدود ۷۵۰۰ قطعه از آن به شکلی هماهنگ در کنار هم فعالیت کنند. این همکاری دقیق و تعداد زیاد اجزای تشکیلدهنده، یکی از دلایل اصلی برتری پیانو در نزد دوستداران موسیقی است.
ساز مادر چیست؟
برای پاسخ به این پرسش، میتوان از دو زاویه مختلف به موضوع نگاه کرد. اگر منظورمان سازی باشد که در سادهترین شکل خود ساخته شده و پایهگذار موسیقی بوده، در این صورت سازهای کوبهای مانند انواع طبلها را میتوان به عنوان ساز اصلی در نظر گرفت. اما اگر قواعد ملودی و هارمونی را هم به حساب آوریم، آنگاه میتوان پیانو را ساز پایه و مادر دانست.
چرا پیانو ساز مادر است؟
این ساز به این دلیل پیانو نام گرفته که میتواند تعداد بسیار زیادی نت و صداهای گوناگون ایجاد کند. در حالی که دیگر سازها چنین قابلیتی ندارند و فقط محدوده کوچکی از صداها را تولید میکنند.
دلایل انتخاب پیانو به عنوان ساز مادر
در بین سازهای گوناگونی که میتوان با آنها هم ملودی و هم هارمونی نواخت، پیانو از همه پرطرفدارتر است و تعداد کسانی که آن را مینوازند، در سراسر جهان بسیار زیاد است.
یکی از ویژگیهای جالب این ساز این است که نوازندگان در سبکهای مختلف توانستهاند با آن، صدا و حالوهوای مورد نظر خود را خلق کنند و آثار گوناگونی را با پیانو خلق نمایند. از میان این نوازندگان و آهنگسازان میتوان به بزرگان موسیقی کلاسیک مانند موتزارت و بتهوون و دیگر چهرههای سرشناس اشاره کرد.
دلیل دیگر محبوبیت پیانو، انعطاف و تطبیقپذیری بالای آن است. برخلاف سازهای قدیمی مانند هارپسیکورد یا ارگ، پیانو میتواند صداهایی با شدت و نرمی بسیار متنوعی تولید کند؛ از آهسته و لطیف گرفته تا قوی و پرطنین. همین ویژگی باعث شده تا پیانو برای سبکهای مختلف موسیقی از کلاسیک و جاز راک مناسب باشد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معرفی ساز آکاردئون ،نوستالژی موسیقی خیابانی.
گاهی نوازنده جای دستچپ و راست خود را روی کلیدهای پیانو عوض میکند و گاهی نیز بدون آن که کلیدی را با انگشت شست فشار دهد، تنها از دیگر انگشتان برای نواختن استفاده میکند.
در این مقاله آشنایی با استاد جواد معروفی اطلاعات مفیدی آمده است.
تاچینس مانس
صدای نتهای پیانو به نیرویی بستگی دارد که با انگشتان خود روی کلیدهای آن وارد میکنید. اگر آرام روی کلیدها فشار بیاورید، صدای نرم و ملایمی از پیانو شنیده میشود. هرچه نیروی انگشتان شما روی کلیدها بیشتر شود، صدای پیانو نیز بلندتر خواهد شد، انگار که صدای بلندگو را زیاد کردهاید. به این ویژگی «تاچینس مانس» گفته میشود.
در قطعات عاشقانه و احساسی، معمولاً کلیدهای پیانو با لطافت و آرامش نواخته میشوند. اما در قسمتهای پرهیجان موسیقی، مانند قطعات راک و بلوز، ضربهها به کلیدها محکمتر و پرانرژیتر است.
یکی از ویژگیهای مهم پیانو، ساختار هوشمندانه آن است که به نوازنده اجازه میدهد چندین ملودی را همزمان خلق کند. علاوه بر این، بسیاری از موسیقیدانان و هنرجویان معتقدند که پیانو از بین سازهای مختلف، یکی از زیباترین و دلنشینترین صداها را دارد. حتی افراد عادی که دانش موسیقی ندارند نیز اغلب با این نظر موافق هستند.
پیانو فقط برای ساخت قطعات کلاسیک استفاده نمیشود. امروزه بسیاری از موزیسینها از این ساز در آهنگهای خود بهره میبرند. از جمله این نوازندگان و خوانندگان میتوان به التون جان، آرتا فرانکلین و آلیشا کیز اشاره کرد.
دیدگاهتان را بنویسید