همیشه درباره فواید فراوان موسیقی برای جسم و ذهن صحبت میشود. یکی از دلایل اصلی این تأثیر، آزاد شدن مادهای به نام دوپامین در مغز هنگام شنیدن آهنگ است. در این نوشته از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام، بیشتر با این موضوع آشنا خواهید شد.
موسیقی و تاثیر آن بر ترشح دوپامین در مغز
موسیقی به شکلهای گوناگونی روی ذهن و جسم ما اثر میگذارد. وقتی به آهنگ گوش میدهید، ممکن است پاها یا دستهایتان ناخودآگاه هماهنگ با ضربآهنگ شروع به تکان خوردن کنند. حتی گاهی گردن، سر و شانههایتان نیز همراه با ریتم حرکت میکنند. همانطور که موسیقی بدن شما را به جنبش وا میدارد، بر کارکرد مغزتان نیز تأثیر میگذارد.
موسیقی از نظر شیمیایی بر ترشح هورمونهای مغز اثر میگذارد. گوش دادن به موسیقی باعث افزایش سطح هورمون «دوپامین» در سلولهای عصبی میشود.
دوپامین یک پیامرسان شیمیایی مهم در مغز است که کارکردهای زیادی دارد. این هورمون در بخشهای مربوط به پاداش، ایجاد انگیزه، حافظه، تمرکز و حتی کنترل حرکات بدن نقش ایفا میکند.
وقتی مقدار زیادی دوپامین در بدن ترشح میشود، با ایجاد حس لذت و پاداش، شما را به تکرار یک رفتار خاص تشویق میکند. در مقابل، پایین بودن سطح دوپامین باعث کمشدن انگیزه و اشتیاق میشود. معمولاً سطح دوپامین توسط دستگاه عصبی تنظیم میشود، اما میتوان کارهایی انجام داد تا به طور طبیعی میزان آن را افزایش داد.
دوپامین چیست؟
دوپامین (Dopamine) یک ماده شیمیایی طبیعی در بدن است که از خانواده کاتکولامینها و فنتیلامینها محسوب میشود. این ماده نقش بسیار مهمی در بدن و مغز ایفا میکند. دوپامین در مغز و کلیه از مواد اولیهاش ساخته میشود و تقریباً در بیشتر گیاهان و جانوران نیز تولید میگردد.
در مغز، دوپامین به عنوان یک پیامرسان عصبی عمل میکند و در جریان خون نقش یک هورمون را دارد. این ماده عمدتاً در کیسههای کوچکی در سلولهای عصبی تولیدکننده دوپامین و نیز در غدد آدرنال ذخیره میشود.
در مغز مسیرهای عصبی مختلفی وجود دارد که دوپامین را جابهجا میکنند و به آنها مسیرهای دوپامینی میگویند. دوپامین بیشترین تأثیر را در ایجاد احساس لذت و پاداش دارد. هنگامی که میزان دوپامین در بخشهای خاصی از مغز – که به مرکز پاداش معروفند – افزایش مییابد، فرد احساس شادی و سرخوشی میکند. به همین دلیل نیز داروهایی که بر پایه دوپامین ساخته میشوند، اغلب در معرض سوءمصرف قرار میگیرند.
کنترل دستگاه حرکتی
دوپامین در تنظیم حرکات بدن نیز نقش مهمی دارد. اگر سلولهای عصبی تولیدکننده دوپامین آسیب ببینند، نشانههای بیماری پارکینسون ظاهر میشود.
یکی دیگر از وظایف دوپامین در مغز، تنظیم ترشح هورمونهاست. دوپامین با فعالکردن گیرندههای مخصوص خود، ترشح هورمون پرولاکتین را کم میکند و به این شکل بر تولید شیر در بدن تأثیر میگذارد.
پژوهشهای جدید نشان میدهد گوش دادن به موسیقی حال روحی افراد را بهبود میبخشد و این احساس خوب به ایجاد تعادل و هماهنگی بین مغز و دیگر اندامهای بدن کمک میکند.
این گروه پژوهشی در دانشگاه مکگیل دریافتند که موسیقی بر همه جنبههای روحی و جسمی انسان اثرگذار است و در موارد زیادی، مانند برخی مواد شیمیایی یا مخدر، با تحریک مغز باعث احساس شادی بیشتر در افراد میشود.
موسیقی تاثیرات شیمیایی گوناگونی در بدن دارد
بر اساس این تحقیق، دانشمندان با بررسی اثرات موسیقی دریافتند که موسیقی واکنشهای شیمیایی مختلفی در بدن ایجاد میکند و با تأثیر بر اعصاب کلیدی، به متعادل کردن سطح هورمونهای شادی در مغز کمک مینماید.
شایان ذکر است که این هورمون هنگام مصرف مواد مخدر و نشاطآور نیز در بدن ترشح میشود؛ اما نکتۀ قابل توجه این است که ثابت شده موسیقی برخلاف مواد مخدر که عوارض جانبی زیانباری دارند، هیچ ضرری برای انسان ندارد.
حتی تأیید شده که موسیقی اثرات عمیقی در هماهنگسازی کارکرد بدن، از جمله عملکرد رگهای قلب، تنفس و فعالیتهای ذهنی، بر جای میگذارد و همۀ این هماهنگیها در نهایت به سلامت بیشتر افراد منجر میشود.
در یک آزمایش در سال ۲۰۱۱، پژوهشگران دانشگاه مکگیل قطعات موسیقیای را پخش کردند که شرکتکنندگان به دلیل کیفیت خاص آن قطعات در ایجاد شور و لذت، انتخاب کرده بودند.
سپس با استفاده از اسکنهای PET و fMRI، تصاویری از مغز افراد گرفته شد. مغز آنها به خوبی با ریتم موسیقی همگام بود: با نزدیک شدن هر قطعه به اوج خود، ترشح دوپامین در ناحیۀ هستۀ دمدار مغز افراد نیز افزایش مییافت. این بخش از مغز با احساس اشتیاق و انگیزه در ارتباط است.
ترشح هورمون اوکسیتوسین
موسیقی علاوه بر افزایش دوپامین، باعث ترشح بیشتر هورمون «اوکسیتوسین» در مغز نیز میشود. این هورمون با نامهای هورمون اعتماد یا عشق معروف است.
مطالعات نشان میدهد کسانی که به موسیقی علاقه دارند، معمولاً روحیه بخشندهتری دارند و راحتتر از افرادی که به موسیقی توجهی نمیکنند، به دیگران اعتماد مینمایند. همچنین موسیقی میتواند در مواقعی که فشار زیادی را تحمل میکنیم، به ما کمک کند تا بهتر عمل کنیم.
دیدگاهتان را بنویسید