فوگ یکی از قالبهای اصلی و اساسی در موسیقی دوره باروک به شمار میرود. این کلمه در لاتین به معنی «گریز» یا «تعقیب» است و در موسیقی، یکی از پیچیدهترین و دقیقترین فرمها محسوب میشود. ساختار فوگ بر پایه چندصدایی است و برای هدایت و هماهنگی چند خط ملودیک مختلف، نیازمند تسلط عمیق بر دانش کنترپوان میباشد. فوگ را میتوان برای دستهای از سازها، گروههای خوانندگان یا حتی یک ساز تکی مانند ارگ یا هارپسیکورد نوشت. در ادامه این نوشته در وبلاگ آنبین، بیشتر با ویژگیهای فوگ آشنا خواهید شد.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله بهترین کلاس تار در تهران مراجعه کنید.
فوگ فرمی مهم و بنیادی در موسیقی باروک
فوگ یک قطعه موسیقی چندصدایی است که حول یک ملودی اصلی به نام «سوژه» شکل میگیرد. در این فرم موسیقایی، خطهای ملودیک مختلف یا بخشهای آوازی، سوژه اصلی را به صورت تقلیدی دنبال میکنند.
پایینترین خط ملودیک —چه آوازی باشد و چه سازی— سوپرانو نام دارد و بمترین خط، باس خوانده میشود. معمولاً بافت فوگ از سه، چهار یا پنج خط صوتی (مانند سوپرانو، آلتو، …) تشکیل شده است.
اگرچه سوژهٔ فوگ ثابت باقی میماند، اما با حرکت به تنالیتههای مختلف و ترکیب شدن با ایدههای ریتمیک و ملودیک گوناگون، معانی و حالوهوای تازهای پیدا میکند.
در صورت علاقهمندی، مطلب نکات مهم موسیقی که باید برای شروع به آن دقت نمایید را از دست ندهید.
تاریخچه
فوگ برای نخستین بار به عنوان یک واژه موسیقایی در سال ۱۳۳۰ میلادی پدید آمد. در آن زمان، یک نظریهپرداز موسیقی به نام «ژاکوب لیژ» قطعهای با عنوان «موسیقی آینهای» خلق کرد. فوگ در واقع از شیوه تقلید در موسیقی شکل گرفت؛ یعنی وقتی یک خط ملودیک از نت دیگری دوباره تکرار میشود.
جوزفو زارلینو که در دوره رنسانس به عنوان آهنگساز، نویسنده و نظریهپرداز فعالیت میکرد، از نخستین افرادی بود که فرق بین دو شیوه کنترپواننویسی در فوگ و کانن (که به آن تقلید میگفتند) را شناسایی کرد.
در آغاز، این روش برای کمک به بداههنوازی به کار میرفت، اما در دهه ۱۵۵۰ میلادی، به صورت یک قالب ترکیبی درآمد. پس از آن، روش پالسترینا – آهنگساز ایتالیایی – مطرح شد. آثار او بر پایه کنترپوان مدال و موسیقی تقلیدی بود و نوشتههای «شبهفوگ» او اساس ساخت «موتِت»ها قرار گرفت. سبک پالسترینا در تکنیکهای تقلیدی و «موتِت»هایش با فوگ امروزی تفاوت داشت؛ در سبک او هر بخش متن و موضوع به صورت جداگانه ارائه میشد، در حالی که در فرم جدید فوگ، یک موضوع اصلی در سراسر قطعه گسترده میشود.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب تار بهتر است یا سه تار؟ را بخوانید.
دیدگاهتان را بنویسید