ساز چنگ از کهنترین سازهای ایران زمین است. اگر به نقشها و نگارههای باستانی نگاه کنید، تصویر این ساز را در بسیاری از آنها خواهید دید. چنگ در گذر سالها و سدهها دگرگونیهای بسیاری به خود دیده تا به شکلی که امروز میبینیم درآمده است. در ادامه این نوشته، با تحولات و تغییرات ظاهری ساز چنگ در طول تاریخ بیشتر آشنا خواهید شد.
تغییر شکل ساز چنگ در طول تاریخ
این ساز در سادهترین حالت خود به شکل یک مثلث بود که از یک صفحه چوبی به درازای تقریبی یک متر و یک میله چوبی تشکیل میشد و معمولاً شبیه به دست انسان ساخته میشد. این ساز دارای ۸ یا ۹ سیم بود که به موازات ضلع بلند این مثلث قائمالزاویه، بین صفحه چوبی و میله کشیده میشدند.
یک سر این سیمها به صفحه چوبی متصل میشد و سر دیگر آنها به میخها یا گوشیهایی که روی میله قرار داشت، پیچیده میشد و بخش اضافی سیمها از طرف دیگر آویزان میماند.
چنگهایی که در نقشهای دورانهای پسین تمدنهای بابل و آشور دیده میشوند، از نظر شکل ظاهری، روش در دست گرفتن و نحوه نواختن، با چنگهای دورانهای کهن تفاوت زیادی دارند. جعبه صوتی این گونه چنگها در برخی موارد بهصورت مستقیم و بدون خمیدگی ساخته میشد و در نمونههای دیگر، منحنی و خمیده بود.
تغییرات طرز نواختن چنگ در طول تاریخ
روش نواختن ساز چنگ هم در طول زمان عوض شده است. برخلاف گذشته که چنگ را طوری میگرفتند که میله چوبی آن موازی با زمین قرار میگرفت و سیمها کاملاً عمودی نبودند، در دورهای بعدی طوری آن را در دست میگرفتند که سیمها تقریباً به صورت عمودی نسبت به زمین قرار میگرفتند.
در زمان ساسانیان، چنگ از مشهورترین و محبوبترین سازها به شمار میرفت و در شاهنامه فردوسی نیز بارها از آن یاد شده است. نکیسا، موسیقیدان نامدار دربار خسرو پرویز، در نواختن این ساز استادی بینظیری داشت.
اگر به این موضوع علاقه دارید، گیتار Slite چیست ؟ را از دست ندهید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه با یانی ،موسیقدان زنده جهان آشنا شوید.
انواع ساده و اولیه چنگ را میتوان در آثار به جا مانده از تمدنهای سومری و مصری دید. ایرانیان باستان به نوعی از چنگ، «وَن» میگفتند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه بهترین سن برای شروع موسیقی.
چنگ امروزی از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
گردن، ستون و جعبه طنینی. سیمها از بخش گردن به موازات ستون کشیده شده و به جعبه طنینی وصل میشوند. برای نواختن چنگ، معمولاً کف دست را به سیمها فشار میدهند یا با لمس و کشیدن انگشتان بر سیمها، صدا تولید میکنند.
برای گسترش دانش خود، به مقاله بیوگرافی پرویز منصوری از پیشگامان توسعه آموزش نوین موسیقی علمی سر بزنید.
در صورت علاقهمندی، مطلب با پدر سمفونی جهان آشنا شوید را از دست ندهید.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب بهترین آموزشگاه آموزش تنبک را بخوانید.
چنگ مثلثی شکل در اواخر قرون وسطی در غرب اروپا رواج یافت. در سال ۱۷۲۰ میلادی، در منطقه باواریا، پدالهایی به پایه چنگ اضافه شد که این نوآوری، توانایی و قابلیتهای فنی این ساز را افزایش داد.
چنگ به شکل امروزی
در سال ۱۸۱۰، فردی به نام سباستین آرا، چنگ را به شکلی که امروزه میشناسیم تکمیل کرد. این تغییر باعث شد نواختن تمام گامهای موسیقی، چه بزرگ و چه کوچک، امکانپذیر شود و از آن زمان، چنگ به عضوی ثابت در ارکسترها تبدیل شد. چنگ امروزی معمولاً ۴۷ سیم و ۷ پدال دارد.
علاوه بر این، چنگ نام یک نت موسیقی نیز هست که مدت زمان آن معادل یکهشتم نت گرد است. جالب است بدانید که چنگ حتی در میان عربها، پیش از ظهور اسلام نیز شناخته شده بود. این ساز در طول تاریخ و در مناطق مختلف جهان، شکلهای گوناگونی به خود گرفته است. برای مثال، مردم شمال افغانستان به سازی به نام «زنبورک»، چنگ میگویند، در حالی که ازبکهای ترکزبان در آسیای میانه، به نوعی سنتور ایرانی، چنگ میگویند.
دیدگاهتان را بنویسید