امروزه در کشور ما، مانند همه جای دنیا، پیانو یک ساز مهم و معروف است. اما همیشه وضعیت اینطور نبوده است. وقتی برای اولین بار پیانو به ایران آمد، مدت زیادی طول کشید تا اولین نوازندهی پیانو در ایران ظهور کند. در این نوشته از وبلاگ آنبین، به گذشته سفر میکنیم تا ببینیم پیانو چگونه برای اولین بار به ایران آمد و اولین نوازندگان زن و مرد ایرانی چه کسانی بودند.
ورود پیانو به ایران
داستان ورود پیانو به ایران از زمان پادشاهی ناصرالدین شاه شروع میشود.
سالها قبل از آن، در سال ۱۸۰۶ میلادی، سفیر ناپلئون بناپارت یک پیانوی کوچک با پنج اکتاو به دربار فتحعلی شاه هدیه داد. این پیانو به مدت ۶۷ سال بدون استفاده، تنها به عنوان یک وسیله تزئینی در کاخ خاک میخورد.
تا این که ناصرالدین شاه در سال ۱۸۷۳ در سفری به پاریس، از یک نمایشگاه پیانو بازدید کرد و چهار پیانوی دیگر برای دربار ایران سفارش داد.
این پیانوها کمتر از دو ماه بعد به ایران رسیدند، ولی باز هم کسی بلد نبود چگونه آنها را بنوازد و همچنان در نقش یک وسیله دکوری باقی ماندند.
اولین پیانیست ایرانی مرد
اولین فردی که برای نواختن پیانو تلاش کرد، رئیس دستهی موسیقی دربار به نام «محمد صادق خان» بود. او که در نواختن سنتور مهارت داشت، فکر کرد از شباهتهای میان سنتور و پیانو استفاده کند تا بتواند با این ساز جدید نیز بنوازد. کار او در ابتدا نتیجهی مطلوبی نداشت و صدای پیانو بیشتر شبیه به سنتوری به نظر میرسید که کوک نبود. همین مسئله باعث شد محمد صادق خان متوجه شود میتوان کوک پیانو را تغییر داد. او نه تنها نخستین کسی است که در ایران پیانو نواخت، بلکه اولین کسی بود که پیانو را به شیوهی ایرانی کوک کرد. داریوش صفوت نیز محمد صادق خان را به عنوان نخستین پیانیست ایرانی تأیید کرده است.
اولین بانوی پیانیست ایرانی
عصمتالدوله، نخستین بانوی نوازندهی پیانو در ایران، دختر ناصرالدینشاه قاجار بود. مادر او تاجالدوله، همسر دوم شاه محسوب میشد.
او با کمک کنیزی به نام تبسم، آموزش پیانو را نزد محمدصادقخان شروع کرد. وقتی ناصرالدینشاه از این موضوع باخبر شد، از عصمتالدوله خواست که شبها در اندرونی برایش قطعاتی با پیانو اجرا کند.
تشویقهای پادشاه باعث شد او بعدها آموزش خود را نزد همسر مسیو اتریشی و مادام کلمانتین ادامه دهد.
دیدگاهتان را بنویسید