همیشه و در تمام دوران، زنان جایگاه ارزشمندی در موسیقی ایران داشتهاند. یکی از این چهرههای درخشان، ارفع اطرایی است. او نخستین زنی است که به آموزش ساز سنتور پرداخته و همچنین نویسنده و پژوهشی فعال در زمینه موسیقی اصیل ایرانی به شمار میرود. در ادامه، با زندگی و آثار این هنرمند برجسته بیشتر آشنا میشویم.
تحصیلات موسیقی ارفع اطرایی
ارفع اطرایی در هشتم تیرماه ۱۳۲۰ در تهران متولد شد. او در سن ده سالگی و در سال ۱۳۳۰، وارد هنرستان موسیقی ملی شد و زیر نظر استادان بزرگی مانند فرامرز پایور، روحالله خالقی، حسین صبا و محمود کریمی به فراگیری موسیقی پرداخت. او از شاگردان بااستعداد و مورد تحسین استادانش، به ویژه حسین صبا و فرامرز پایور، بود.
ارفع اطرایی تنها در دوران مدرسه موفق نبود، بلکه در دوره دانشگاه نیز توانست مدرک کارشناسی خود را با رتبه ممتاز به پایان برساند. علاوه بر این، او موفق به دریافت مدرک درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز شد.
فعالیتهای حرفهای در زمینه نوازندگی
بانوی هنرمند، ارفع اطرایی، نخستین زن در ایران است که نوازندگی و آموزش سنتور را به عنوان کار تخصصی خود برگزید و برای این حرفه، گواهینامهی دانشگاهی دریافت کرد. او از نوزدهسالگی، هم به تدریس و هم به اجرای موسیقی پرداخت.
این هنرمند سالهای طولانی در ارکستر صبا زیر نظر استاد حسین دهلوی و همچنین در ارکستر فرامرز پایور، با سنتور کروماتیک و سنتور کروماتیک باس مینواخت. از سال ۱۳۵۳، سرپرستی گروه موسیقی تالار رودکی (وحدت) را بر عهده گرفت و در این مسیر با چهرههای سرشناسی مانند لطفالله مجد، نادر گلچین و خاطره پروانه همکاری کرد.
فعالیتهای حرفهای او تنها به ایران محدود نماند و به عرصهی جهانی نیز راه یافت. ارفع اطرایی در کشورهای مختلف از جمله ایتالیا، بلژیک، آمریکا، بوسنی و ترکیه، به صورت تکنوازی و گروهنوازی برنامه اجرا کرده است. او با هدف برگزاری کنسرت و شناساندن موسیقی ناب ایرانی به کشورهای زیادی مانند پاکستان، افغانستان، ایتالیا، آمریکا، ترکیه، بحرین، عراق، کویت و بوسنی و هرزگوین سفر کرده است.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در تاریخچه ساخت اولین پیانو پیدا کنید.
وی در نهادهای فرهنگی و هنری مختلفی نیز عضویت داشته است؛ از جمله هیئت مدیره نخستین دوره کانون پژوهشگران خانه موسیقی ایران، شورای فنی هنرستان موسیقی دختران و پسران و شورای فنی دانشگاه علمی و کاربردی. دفتر مشارکت زنان در نهاد ریاست جمهوری، او را در فهرست زنان سرشناس ایران قرار داده است. همچنین در اردیبهشتماه سال ۱۳۹۱، مراسم بزرگداشتی با عنوان «نکوداشت مقام نخستین بانوی مدرس موسیقی ایرانی و نوازنده برجسته سنتور» برای وی برگزار شد.
فعالیتهای ارفع اطرایی در زمینه تألیف کتاب
ارفاع اطرایی کتابهای زیادی درباره موسیقی سنتی ایران و اهمیت آن نوشته و منتشر کرده است. در ادامه میتوانید فهرست کتابهای این نویسنده را مشاهده کنید.
فرهنگ موسیقی ایران
سنتور و ناظمی
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه اردشیر کامکار ،رونق دهنده هنر کمانچه نوازی معاصر.
دوازده مقام موسیقی ملی ایران
زندگی و آثار حبیب سماعی
بوی جوی مولیان: افسانههای موسیقی ایران
برای مطالعه بیشتر، به روش صحیح مضراب زدن در سه تار سری سر بزنید.
هفت دستگاه و پنج آواز موسیقی ایرانی
ویرایش «خودآموز سنتور حسین صبا»
سازشناسی ایرانی به همراه محمدرضا درویشی
آثار و معارف پایور
دیدگاهتان را بنویسید