در سرزمین ایران، هر قوم و منطقهای موسیقی مخصوص به خود را دارد. در میان این اقوام، مردم کرد از موسیقی محلی بسیار پرباری برخوردارند. موسیقی کردی که پیشینهای چند هزار ساله دارد، سهم بزرگی در میراث موسیقایی ایران ایفا میکند. اگر دوست دارید بیشتر با این سبک موسیقی آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم ادامه این مطلب را دنبال کنید. همچنین برای خواندن نوشتههای بیشتر درباره موسیقی میتوانید به وبلاگ آنبین مراجعه کنید.
محتوای موسیقی کردی
موسیقی کردی به طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم میشود. دسته اول شامل افسانههاست که با نام ترانههای دیوانی نیز شناخته میشوند. این افسانهها گاهی به شکل داستانها و روایتهایی هستند که به توصیف پایداری و مبارزهها میپردازند. دسته دوم، ترانههایی هستند که درونمایه عاشقانه دارند و احساسات و دلدادگی میان دو دلداده را به تصویر میکشند.
انواع سبکهای موسیقی کردی
گورانی
این سبک موسیقی ویژه کردهای سورانی است و به عنوان کهنترین گونهٔ موسیقی کردی شناخته میشود. کردهای ساکن مناطق پیرامون ارومیه و ترکیه، این سرودها را با نام «لاوژه» میشناسند. این موسیقی دارای ضربآهنگ ویژهای به نام «قهتار» نیز هست. گمان میرود که خاستگاه این قالب موسیقایی به آیینهای ستایشی پیروان دین زرتشت بازگردد.
هوره
این نوع آواز در میان مردم کرد استانهای ایلام و کرمانشاه رایج است. در زمانهای قدیم، کردهایی که آیین زرتشت داشتند، از آواز هوره برای نیایش و ستایش اهورامزدا بهره میبردند. این موسیقی در اصل حال و هوایی نرم و دلنشین دارد و از احساسات و عواطف سرچشمه میگیرد.
مرثیهسرایی
این نوع آهنگ که با نامهای مور یا موره نیز شناخته میشود، برای مراسم سوگواری به کار میرود. هنگامی که فردی در مناطق جنوبی کردستان از دنیا میرود، مردم اشعاری میخوانند و در این اشعار به توصیف صفات و ویژگیهای فرد درگذشته میپردازند. این سبک از خوانندگی، مرثیهخوانی نامیده میشود.
حیران
این آهنگ، سرودی عاشقانه در ستایش فرستادگان الهی، پیشوایان دینی و پروردگار است. خاستگاه اصلی این نوا به سرزمینهای مهاباد و مکریان تعلق دارد.
مولودی
این نوع موسیقی که در میان مسلمانان نیز رواج زیادی دارد، معمولاً در زمان جشن تولد پیامبران اجرا میشود. از مشهورترین خوانندگان این سبک در میان کردزبانان، سید محمد شمس قریشی و خلیفه میرزا آغا غوثی هستند.
بیت
بیت یا بالوره، یکی از قالبهای قدیمی و اصیل در موسیقی کردی به شمار میرود. این سبک معمولاً در میدانهای نبرد و هنگامههای جنگ اجرا میشده و محتوای آن بیشتر برای بزرگداشت پروردگار، پیامبران و فرماندهان است. در سبک بیت، هیچ قاعده مشخصی برای وزن شعر یا قافیهگذاری وجود ندارد.
سازهای موسیقی کردی
آلات موسیقی سنتی
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه ساز زهی چیست؟.
سازهای کوبهای:
دف: یک ساز دایرهای شکل با حلقههای فلزی است که با ضربههای انگشت به صدا درمیآید.
دایره: شبیه دف است اما اندازهی کوچکتری دارد.
دهل: طبل بزرگی که با دو چوب نواخته میشود و صدای مهیبی دارد.
طاس: سازی شبیه کاسه که از جنس مس یا سفال ساخته میشود.
دوطبله: دو طبل کوچک که به هم متصل هستند و با دست نواخته میشوند.
سازهای بادی:
نی دوزله: از دو لولهی موازی تشکیل شده که با دمیدن در آن نواخته میشود.
شمشال: نوعی ساز بادی ساده که از جنس نی ساخته میشود.
بالابان: سازی بادی با صدای گیرا و محزون.
سرنا: سازی بادی با صدای بلند که معمولاً در مراسم شاد نواخته میشود.
سازهای زهی:
تنبور: سازی با کاسهای گلابی شکل و دستهای بلند.
تار: سازی با کاسهی دوتیکه و شش سیم.
کمانچه: سازی با کاسهی گرد و آرشهای که روی سیمها کشیده میشود.
سازهای کوبهای دیگر:
تنبک: طبل تکنفرهای با بدنهی گلی یا چوبی که با انگشتان نواخته میشود.
دیوان: سازی کوبهای شبیه دف اما با حلقههای بیشتر.
بعضی از موسیقیدانان معروف کردی
اسحاق موصلی
زریاب
حسن زیرک
شاکرو
شهرام ناظری
سید علیاصغر کردستانی
قادر عبداللهزاده
شهریبان کردی
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً کوک سنتور در دستگاه های مختلف را بخوانید.
حشمتالله لرنژاد
محمد ماملی
اگر به این موضوع علاقه دارید، ساز کوبه ای چیست؟ را از دست ندهید.
مظهر خالقی
ناصر رزازی
شوان پرور
عباس کمندی
دیدگاهتان را بنویسید