هر دستگاه در موسیقی ایرانی، مانند یک مسیر مشخص از نواهای گوناگون است که با چینش ویژه خود، احساس و حالوهوای خاصی را به شنونده منتقل میکند. هر دستگاه از بخشهای کوچکتر متعددی به نام گوشه تشکیل شده است. اجرا معمولاً این گونه است: از بخش آغازین به نام درآمد شروع میشود، سپس به بخش اوج یا مخالف در میانه راه میرسد و پس از آن با پایین آمدن تدریجی به گوشههای پایانی میآید. در پایان، اغلب یک تصنیف و سپس یک قطعه ریتمیک به نام رِنگ اجرا شده و برنامه به پایان میرسد. موسیقی سنتی ایرانی هفت دستگاه اصلی دارد که عبارتاند از: دستگاه سهگاه، دستگاه چهارگاه، دستگاه همایون، دستگاه ماهور، دستگاه شور، دستگاه نوا و دستگاه راستپنجگاه.
در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با دستگاه نوا آشنا خواهیم شد.
دستگاه نوا در موسیقی
نوا یکی از هفت دستگاه موسیقی ایرانی است که ریشه در مقامهای دوازدهگانه موسیقی کهن ایران دارد. در نوشتهها و رسالههای قدیمی — که اغلب نویسندهی آنها مشخص نیست — از این دستگاه نام برده شده و بر این موضوع تأکید شده که نوا جزو چهار دستگاه اصلی موسیقی ایران محسوب میشود.
برای گسترش دانش خود، به مقاله نکات مربوط به نگهداری پوست تنبک سر بزنید.
بر اساس روایتهای ردیف موسیقی ایرانی، حال و هوای این دستگاه متعادل توصیف شده است؛ نه زیاد غمگین است و نه بیش از حد شاد.
برای یادگیری پیشرفته، به نکات مهم در نظافت گیتار الکتریک مراجعه کنید.
به نوا، آواز خوب میگویند و معمولاً در پایان مجلس اجرا میشد. برای این دستگاه، غالباً شعرهای عارفانه — مانند اشعار حافظ — انتخاب میشود که تأثیر عمیقی بر شنونده میگذارد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه بهترین آموزشگاه برای آموزش کالیمبا.
ماندگاری آثار در این دستگاه
بسیاری از استادان موسیقی که قطعهای در این دستگاه ساخته و اجرا کردهاند، آن اثر به یکی از ماندگارترین کارهایشان تبدیل شده است. نمونههایی مانند آلبوم “چهره به چهره” از محمدرضا لطفی، “نینوا” از حسین علیزاده و نیز کارهای “نوا و مرکب خوانی” و “دود عود” از پرویز مشکاتیان.
اگرچه برخی موسیقیدانان مانند علینقی وزیری و روحالله خالقی، دستگاه نوا را برگرفته از دستگاه شور دانستهاند، اما این دستگاه در نتهای شاهد و ایست تفاوت دارد و همچنین در آواز شخصیت مستقل خود را از شور و مشتقات آن حفظ میکند.
برای مطالعه بیشتر، به انواع پوست تنبک و مشخصات آن ها سری سر بزنید.
ریشه این دستگاه در مقام قدیمی نوا قرار دارد و بیشتر درجاتش با آن مقام مطابقت میکند. از لحاظ فواصل، دستگاه نوا پیوند نزدیکی با دستگاه شور دارد و بسیاری از گوشههایش نیز در فضای شور اجرا میشوند.
همین موضوع و چند دلیل دیگر باعث شده گاهی نوا را زیرمجموعهای از دستگاه شور به حساب آورند. با این حال، بیشتر متخصصان ردیف موسیقی ایرانی، نوا را یک دستگاه مستقل و یکی از هفت دستگاه اصلی میدانند. این دستگاه همچنین با آواز بیات اصفهان ارتباط نزدیکی دارد و از نظر فواصل به گام کوچک نظری (مینور تئوریک) در موسیقی کلاسیک غربی نیز شباهت دارد.
توصیه میکنیم حتماً مقاله ریورب چیست؟ را مطالعه کنید.
در مجموعه ردیف موسیقی ایرانی، گوشههای زیادی برای این دستگاه معرفی شدهاند که بسیاری از آنها دستکم در یک دستگاه دیگر نیز قرار میگیرند.
توصیه میشود به مطالعه مقاله نکات مهم در مورد پدال پیانو ادامه دهید.
دیدگاهتان را بنویسید