همانطور که میدانید، ضربالمثلها بخش مهمی از فرهنگ و زبان ما هستند و هر کدام داستان و مفهومی پشت خود دارند. یکی از این ضربالمثلها، «آب دریا به دهن سگ نجس نمیشود» است. شاید این سؤال برایتان پیش بیاید که معنی این جمله چیست و چرا مردم از آن استفاده میکنند.
در واقع، این ضربالمثل زمانی به کار میرود که میخواهیم بگوییم ارزش یک چیز بزرگ و والا، به خاطر نزدیکی یا تماس با یک چیز کمارزش، پایین نمیآید. مثلاً اگر کسی با افراد ناپسند معاشرت کند، اما شخصیت و شرافت خود را حفظ نماید، در موردش میگویند: «آب دریا به دهن سگ نجس نمیشود». یعنی بزرگی و پاکی او، تحت تأثیر آن فرد یا موقعیت ناپسند، از بین نمیرود.
ریشه این ضربالمثل به یک باور قدیمی برمیگردد. در گذشته برخی فکر میکردند اگر سگ در آب رودخانه یا دریا برود، آب نجس میشود. اما این ضربالمثل با زیبایی میگوید که این طور نیست. عظمت دریا به قدری است که اگر سگی از آن بنوشد یا در آن باشد، هیچگاه پاکی و بزرگی دریا را آلوده نمیکند.
در فرهنگ اسلامی نیز برای تأیید این مفهوم به این آیه از قرآن استناد میشود:
**إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ ۖ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ**
این آیه بیان میکند که در شرایط ضرورت و ناچاری، اگر کسی از چیزی که حرمت دارد استفاده کند، گناهی بر او نیست، مشروط بر اینکه قصد تجاوز و سرکشی نداشته باشد. این موضوع نشان میدهد که اصل، پاکی و حلال بودن چیزهاست و در مواقع لازم، میتوان از برخی محدودیتها گذشت، درست مانند همان مفهوم کلی که دریا با وجود تماس با سگ، پاک و عظیم میماند.
در نتیجه، این ضربالمثل به ما یادآوری میکند که ارزشهای اصیل و بزرگ، به این راحتی تحت تأثیر عوامل کوچک و کماهمیت قرار نمیگیرند و همواره جایگاه واقعی خود را حفظ میکنند.
در این بخش، به بررسی معنی و مفهوم این ضربالمثل ایرانی میپردازیم. در ادامه، همراه ما باشید تا بیشتر درباره آن بدانید.
معنی آب دریا به دهن سگ نجس نمی شود چیست؟
۱- یک فرد با شخصیت و محترم، با بدگویی و تهمتِ دیگران، ارزش و احترام خود را از دست نمیدهد.
۲- اگر فرد نادان و گناهکاری به انسانهای بزرگی مانند پیامبران، امامان، شهدا و علما بیاحترامی کند، این کار چیزی از مقام والای آنان کم نمیکند، بلکه فقط نیت پلید و بدِ آن فرد را نشان میدهد. در چنین مواقعی است که این ضربالمثل را برای این افراد به کار میبرند.
ریشه ضرب المثل
بر اساس قوانین دینی اسلام، بزاق سگ ناپاک محسوب میشود و اگر به چیزی برخورد کند، باید آن چیز را کاملاً تمیز کرد. به عنوان نمونه، اگر لباسی به بزاق سگ آلوده شود، نمیتوان با آن لباس نماز خواند، مگر اینکه کاملاً پاک شده باشد.
همچنین اگر بزاق سگ درون لیوان آبی بیفتد، آن آب ناپاک میشود. اما اگر همین بزاق سگ به آب دریا ریخته شود، به دلیل حجم بسیار زیاد آب دریا، اثر ناپاکی آن از بین میرود و آب دریا نجس نمیشود.
معنی بیت کی شود دریا ز پوز سگ نجس
آیا هرگز ممکن است دریا با آب دهان سگ ناپاک شود؟
معنی پوز: یعنی پوزه و دهان
معنی: دریا هرگز با آب دهان سگ آلوده نمیشود.
آیا هرگز ممکن است خورشید با فوت کردن کسی خاموش شود؟
معنی پف: فوت کردن
معنی مُنطَمس: ناپدید، محو شدن
معنی: نور خورشید هیچگاه با فوت کردن از بین نمیرود. (برخلاف نور کمفروغ شمع که با یک فوت ساده خاموش میشود.)
اگر سوالاتی دارید، مقاله معنی ضرب المثل ” هر چی سنگه مال پای لنگه “ به شما کمک خواهد کرد.
مثال خداوند در قرآن برای کافران
خداوند در قرآن (آیه ۸ سوره صف) مثلی شبیه به این ضربالمثل برای کافران میزند:
يُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ
ترجمه: آنان (کافران) میخواهند نور خدا را با دهان خود خاموش سازند؛ ولی خدا نور خود را کامل میکند هر چند کافران خوش نداشته باشند!
يطفئوا: اطفاء: خاموش كردن
توصیه میکنیم این مطلب معنی ضرب المثل ” وقتی همه کدخدا باشند ده ویران می شود “ را حتماً بخوانید.
💠 درست همانطور که خدا خواسته بود، این نور الهی پیوسته در حال گسترش است و دایره اسلام روزبهروز نسبت به گذشته بزرگتر میشود. آمارها نیز نشان میدهند جمعیت مسلمانان جهان، با وجود تمام تلاشهای «صهیونیستها»، «صلیبیها» و دیگر دشمنان اسلام، در حال افزایش است. (برگزیده تفسیر نمونه)
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” آب نطلبیده مراد است “.
🔸 این آیه قرآن هم شبیه ضربالمثل “سگ و دریا” است و نشان میدهد نور خدا و آیات او چنان گسترده است که کافران هرچه برای نابودی آن تلاش کنند، موفق نمیشوند. کارشان مانند سگهایی است که میخواهند آب دریا را با دهان خود آلوده کنند، اما نمیدانند پاکی دریا با نجاست آنان از بین نمیرود.
پیشنهادی: ضربالمثل با سگ
اختصاصی–آنبین
دیدگاهتان را بنویسید