در این نوشته از تاپناپ، تمام بخشهای مهم درس دهم فارسی پایه ششم با نام «عطار و جلالالدین محمد» گردآوری شده است. این مجموعه شامل معنی واژهها، توضیح جملههای مهم، کلمات همخانواده و متضاد، نکتههای املایی، خلاصه درس و پیام اصلی آن میباشد. این مطالب به دانشآموزان کمک میکند محتوای درس را به شکل بهتری بفهمند و خود را برای آزمونها آماده کنند.
دانلود متن درس دهم فارسی ششم عطار و جلال الدین محمد
معنی کلمات درس دهم فارسی ششم
در این بخش، واژههای زیر را به طور کامل و با دقت یاد میگیریم:
**حسابی:** یعنی کاری را به طور کامل و دقیق انجام دادن.
**آموختن:** به معنای یاد گرفتن است.
**دلپذیر:** چیزی که خوشایند و دلنشین باشد.
**کاروانسرا:** جایی است که مسافران و چهارپایان آنها برای استراحت توقف میکنند.
**نخستین:** به معنای اولین یا ابتدایی است.
**برخیز:** یعنی از جایت بلند شو.
**طولانی:** به معنی دراز و ادامهدار.
**اندک:** یعنی مقدار کم یا کمی.
**هیجانانگیز:** چیزی که شور و هیجان به همراه دارد.
**اسرارنامه:** نام یکی از کتابهای عطار نیشابوری است.
**سمرقند:** نام شهری در کشور ازبکستان.
**ماشاءالله:** یعنی هر آنچه خدا بخواهد.
**بلخ:** شهری در افغانستان که زادگاه مولوی است.
**بدرقه:** به معنای همراهی کردن کسی تا قسمتی از راه هنگام خداحافظی.
**زادگاه:** محلی که شخص در آن به دنیا آمده است.
**درخشان:** چیزی که روشن و تابان است.
**نزد:** به معنای پیش یا در حضور کسی بودن.
**مقام:** یعنی جایگاه یا رتبه.
**مراقب:** به معنی مواظب یا نگهبان بودن.
معنی نثرهای مهم درس دهم فارسی ششم
📍 صفحه ۷۴
متن: محمّد دلتنگ کوچهباغهای سمرقند بود.
معنی: محمّد از این که از سمرقند دور بود ناراحت میشد و آرزو داشت بار دیگر آنجا را از نزدیک ببیند.
آرایه ادبی: «دلتنگ بودن» کنایه از احساس غم و اندوه است.
📍 صفحه ۷۵
متن: چه مقدار دانش آموختهای و چه چیزهایی فراگرفتهای؟
معنی: تا حالا چقدر علم یاد گرفتهای و چه دانستههایی را با خود همراه داری؟
📍 ادامه صفحه ۷۵
متن: شیخ با لبخندی گفت: «همهی ما جز اندکی نمیدانیم.»
معنی: شیخ با لبخند پاسخ داد: انسانها در مقابل دنیای بزرگ دانش، تنها به اندازهٔ کمی آگاهی دارند.
کلمات همخانواده درس دهم فارسی ششم
| واژه | کلمات همخانواده | نمونه جمله |
|---|---|---|
| حساب | محاسبه، حسب، محاسبات | او با دقّت محاسبهی هزینهها را انجام داد. |
| طول | طویل، طولانی | راه مدرسه تا خانه کمی طولانی است. |
| هیجان | مهیّج | تماشای فیلم مهیّج همه را به وجد آورد. |
| زیارت | زائر، زوّار | هزاران زائر برای زیارت حرم امام رضا آمدند. |
| تشکر | شکر، شاکر، مشکور | همیشه باید از خداوند شاکر باشیم. |
| نسخه | منسوخ، ناسخ | پزشک برای بیمار یک نسخه نوشت. |
| عطّار | عطر، معطر | گلها بوی خوش و معطری داشتند. |
| تمسخر | مسخره، سُخره | او هرگز کسی را مسخره نمیکرد. |
| نفوذ | نافذ، منافذ، منفذ | خورشید از لابهلای منافذ پنجره میتابید. |
| تعجّب | عجیب، عجایب، عجب، متعجّب | از دیدن آن اتفاق متعجّب شد. |
| بقا | باقی، بقایا، بقیّه | بقایای آن بنا هنوز باقی مانده است. |
| خلق | خالق، خلقت، مخلوق | خداوند خالق همهی مخلوقات است. |
| اصرار | مُصِر | او بر ادامهی کار خود بسیار مُصِر بود. |
کلمات متضاد درس دهم فارسی ششم
| کلمه | متضاد | نماد ≠ |
|---|---|---|
| طولانی | کوتاه | ≠ |
| نخستین | آخرین | ≠ |
| اندک | فراوان | ≠ |
| غروب | طلوع | ≠ |
| خوشحال | ناراحت | ≠ |
| پیر | جوان | ≠ |
کلمات املایی درس دهم فارسی ششم
کاروان پس از سفری طولانی و خستهکننده، به شهر سمرقند رسید. جلالالدین که هیجان زیادی برای دیدن این شهر داشت، با ورود به آنجا احساس کرد دیگر دلتنگ نیست. وقتی صدای اذان بلند شد، همه چیز برایش عادی و آشنا به نظر میرسید.
آنها در یک کاروانسرای بزرگ اقامت کردند و جلالالدین فرصت یافت تا کمی به گشتوگذار بپردازد. هرچه به مرکز شهر نزدیکتر میشد، معماری زیبای بناها بیشتر توجهاش را جلب میکرد. با خود گفت: “ماشاءالله، چه جای باشکوهی!”
پدرش برای سفر بعدی او را بدرقه کرد و جلالالدین از این همراهی بسیار خوشحال بود. پس از آن، به خرید در بازار محلی مشغول شد و از دیدن صنایع دستی و رنگهای متنوع لذت برد.
خلاصه درس دهم فارسی ششم: عطار و جلالالدین محمد
در این درس، بخشی از خاطرات کودکی جلالالدین محمد بلخی، معروف به مولوی، و دیدار مهم او با عطار نیشابوری را مرور میکنیم. محمد به همراه پدرش، بهاءالدین، سفری طولانی را از شهر بلخ به سوی مکه آغاز کردند. این سفر برای او هم غم غربت و دلتنگی برای زادگاهش بلخ و کوچههای زیبای سمرقند را به همراه داشت و هم شوق دیدن شهرهای ناشناخته و تازه.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی کلمات درس دوازدهم فارسی ششم دوستی و مشاوره ✅ متضاد و هم خانواده مراجعه کنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی شعر ستایش فارسی هفتم صفحه ۹ ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه را از دست ندهید.
در طول مسیر، پدرش که از عالمان سرشناس زمان خود بود، با دانشمندان و بزرگان بسیاری دیدار میکرد. محمد نیز از این فرصتها استفاده میکرد و دانش و تجربههای جدیدی به دست میآورد. یکی از مهمترین این دیدارها، ملاقات با شیخ فریدالدین عطار بود. وقتی محمد را نزد او بردند، عطار با مهربانی پرسید: «چه چیزهایی یاد گرفتهای؟» محمد با فروتنی پاسخ داد: «جز اندکی نمیدانم». عطار لبخندی زد و گفت: «همهی ما جز اندکی نمیدانیم».
سپس عطار کتاب ارزشمند خود، اسرارنامه، را به محمد هدیه داد. این هدیه برای محمد بسیار الهامبخش بود و تأثیر عمیقی بر او گذاشت. در پایان این دیدار، عطار خطاب به پدر محمد گفت: «مراقب پسرت باش، به خواست خدا آیندهای درخشان خواهد داشت». این پیشبینی سالها بعد به حقیقت پیوست و محمد به جایگاهی بزرگ در عرفان و ادب دست یافت.
این روایت نشاندهندهی اهمیت فروتنی، ارزش دانش و تأثیر استادان بزرگ در شکلدهی به آیندهی شاگردان است و بر جایگاه بلند علم و معرفت در زندگی انسان تأکید میکند.
پیام درس دهم فارسی ششم: عطار و جلالالدین محمد
این درس به ما یادآوری میکند که دانایی و فروتنی، دو رکن اصلی برای رسیدن به مقام بلند هستند. حتی برجستهترین دانشمندان نیز همواره خود را شاگردِ دانش میدانستند و از آموختن بازنمیایستادند. از سوی دیگر، نقش استادان و راهنمایان در تربیت و ساختن نسل آینده بسیار سرنوشتساز است؛ همانطور که عطار با بینش عمیق و هدیهای که به جلالالدین محمد بلخی داد، بذر شکوفایی او را کاشت.
پیام کلیدی این درس این است که باید پیوسته بیاموزیم، فروتن باشیم و از راهنمایی و سخنان پرمایهی بزرگان بهره ببریم تا در آینده بتوانیم چراغی روشن برای جامعهی خود باشیم.
اگر به این موضوع علاقه دارید، هم خانواده کلمه نعمت + مترادف و معنی کلمه نعمت را از دست ندهید.
نکته پایانی
عظمت جلالالدین محمد تنها به استعداد ذاتی او وابسته نبود؛ بلکه بینش دوراندیشانهی عطار نیشابوری و تأکید او بر ارزش علم و فروتنی، زمینهساز رشد و درخشش او شد.
امروز نیز پدران، مادران و معلمان نقشی همانند عطار بر عهده دارند؛ هر کلام آموزنده و هر هدیهی دانایی که به کودکان و نوجوانان تقدیم شود، در آینده به درختی تنومند و پربار تبدیل خواهد شد. این درس، پیامی روشن برای زندگی امروز ما دارد: بیاموزیم، بیاموزانیم و در هر جایگاهی، فروتنی را فراموش نکنیم.
قبلی :
معنی شعر باران فارسی کلاس ششم صفحه ۷۲
همخانوادههای کلمه «مخالف»:
توصیه میکنیم این مطلب هم خانواده کلمه نظام + مترادف و معنی کلمه نظام را حتماً بخوانید.
* مخالفت
* خلاف
خلاصه شعر:
این شعر دربارهٔ ارزش و اهمیت علم و دانش است. شاعر تأکید میکند که علم، گنجی بیپایان و نعمتی بزرگ است که باید به دنبال کسب آن بود. او از ما میخواهد که قدر این موهبت را بدانیم و از آن برای ساختن آیندهای بهتر استفاده کنیم.
پیام شعر:
پیام اصلی شعر این است که علم و دانش، بزرگترین ثروت و سرمایهٔ انسان است. با کسب علم میتوانیم به موفقیت برسیم و دنیای بهتری برای خود و دیگران بسازیم.
مقاله هم خانواده کلمه نقش + مترادف و معانی کلمه نقش حاوی اطلاعات جامعی است.
صفحه ۷۱
توضیح واژههای درس نهم فارسی پایه ششم + واژههای هممعنی، واژههای مخالف، چکیده درس و مفهوم اصلی آن
بخش بعدی:
درک متن درس دهم فارسی ششم صفحه 76
شرح حکایت درخت علم کلاس ششم صفحه ۷۷
همخانوادههای مخالف و خلاصه
گاهی کلماتی در فارسی وجود دارند که از یک ریشه ساخته شدهاند، اما معنای آنها کاملاً برعکس یکدیگر است. به این کلمات، “همخانوادههای مخالف” میگویند. این اتفاق زمانی میافتد که یک کلمه اصلی، با اضافه شدن یک حرف یا تغییر کوچکی، معنای کاملاً متضاد پیدا میکند.
برای مثال، کلمه “دانش” را در نظر بگیرید. این کلمه به معنای “آگاهی و علم” است. اما اگر به اول آن حرف “ن” اضافه کنیم، به کلمه “نادانش” میرسیم که معنای آن “نداشتن آگاهی” یا “جهل” است. این دو کلمه، همخانواده هستند، اما معنای آنها درست نقطه مقابل هم قرار دارد.
نمونه دیگر، کلمه “پذیرش” است که به معنای “قبول کردن” است. همخانواده مخالف آن، “پذیرایی” نیست. بلکه کلمه “نپذیرش” است که معنای “رد کردن” یا “قبول نکردن” میدهد.
در این مقاله معنی کلمات بوعلی و بهمنیار فارسی ششم صفحه ۸۰ ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه اطلاعات مفیدی آمده است.
خلاصه این که:
در زبان فارسی، برخی کلمات از یک خانواده هستند، اما به دلیل تغییرات کوچکی که در آنها ایجاد میشود، معنای کاملاً مخالف و متضادی پیدا میکنند. شناختن این کلمات به درک بهتر و دقیقتر زبان کمک میکند.
دیدگاهتان را بنویسید