در این مطلب از تاپ ناپ مجموعهای کامل از محتوای درس یازدهم فارسی ششم و متن «بوعلی و بهمنیار» تهیه شده است؛ شامل معنی کلمات، همخانوادهها، متضادها، پاسخ پرسشهای درک مطلب و درک و دریافت، خلاصه درس و نتیجهگیری نهایی. این بخشها بهگونهای تنظیم شدهاند که دانشآموزان بتوانند در یک نگاه همهی نکات مهم و کاربردی این درس را مرور و یادگیری کنند.
دانلود متن بخوان و بیندیش (بوعلی و بهمنیار)
| استعداد | توان و قابلیت انجام کار |
| گشود | باز کرد |
| خدادادی | نعمت یا توانایی بخشیده شده از سوی خداوند |
| سخت تشنهام | بسیار تشنه هستم |
| کمنظیر | بیهمتا، کمیاب |
| برخاست | بلند شد |
| خلّاق | آفریننده، نوآور |
| طب | دانش پزشکی |
| شگفتی | تعجب، حیرت |
| اصرار | پافشاری، سماجت |
| جرأت | شجاعت |
| راز و نیاز | مناجات با خداوند |
| سرآمد | برگزیده، بهترین |
| علّت | دلیل، سبب |
| حرف | سخن، کلام |
| بیفکنم | بیندازم |
| پیغمبر | فرستادهی خدا، پیامبر |
| برخیزی | بلند شوی |
| سحر | هنگام پیش از طلوع خورشید |
| فرمان | دستور، حکم |
| کرسی | چهارپایه یا وسیلهای برای نشستن و گرمشدن در زمستان |
| پیروان | طرفداران، دنبالکنندگان |
| آمیخته | ترکیبشده |
| آسایش | راحتی، رفاه |
همراهان درس ابن سینا و بهمنیار، با جملههای مثال
| شهید | شهدا – شهادت – استشهاد – مستشهد | نمونه جمله: خون شهدا درخت آزادی را سیراب کرد. |
| شغل | شاغل – مشغول – اشتغال | نمونه جمله: پدرم در یک کارخانه شاغل است. |
| حوادث | حادثه – حادث | نمونه جمله: در سفر برای ما یک حادثه پیش آمد. |
| رضا | راضی – رضایت – مرضی – رضامند | نمونه جمله: معلم از تلاش دانشآموزان راضی بود. |
| مثال | تمثیل – مثل – امثال – مثالی | نمونه جمله: معلم برای توضیح درس یک مثال ساده زد. |
| سفر | مسافر – مسافرت – سفرنامه – سفری | نمونه جمله: دیروز برادرم از مشهد به عنوان مسافر برگشت. |
**درس: بوعلی و بهمنیار**
**متضادها**
پیر ➝ جوان
شاگرد ➝ استاد
گرما ➝ سرما
مؤدب ➝ بیادب
ساده ➝ پیچیده
مهمان ➝ میزبان
بالا ➝ پایین
ظاهر ➝ باطن
سؤال ➝ جواب
مهربان ➝ بداخلاق
صبر ➝ بیتابی
خاموش ➝ پرحرف
وضوح ➝ ابهام
آرامش ➝ آشفتگی
مهم ➝ کماهمیت
آسان ➝ سخت
پذیرفتن ➝ رد کردن
امید ➝ ناامیدی
شروع ➝ پایان
دانش ➝ نادانی
| خارج | ≠ | داخل |
| آسان | ≠ | سخت ، مشکل |
| خواب | ≠ | بیدار |
| زیبا | ≠ | زشت |
| پر | ≠ | خالی |
| خیر | ≠ | شر |
| فروتنی | ≠ | غرور |
| پیاده | ≠ | سواره |
بهمنیار شاگرد نزدیک بوعلی سینا بود و از استعداد و دانش شگفتانگیز استادش تعجب میکرد. او بارها از بوعلی پرسید چرا خود را پیامبر معرفی نمیکند، اما پاسخی نمیشنید. شبی زمستانی، هنگامی که هر دو در اتاقی گرم زیر کرسی خوابیده بودند، بوعلی از خواب برخاست و از شاگردش خواست برایش آب بیاورد. بهمنیار به دلیل سرمای شدید از این کار سر باز زد. همان زمان صدای اذان و راز و نیاز مسلمانی در آن سرما به گوش رسید. فردا، بوعلی به بهمنیار توضیح داد که دلیل پیامبر نبودنش همین است؛ زیرا با وجود سالها شاگردی، نتوانست او را وادارد که با علاقه خواستهاش را انجام دهد، اما پیامبر اسلام (ص) پس از چهارصد سال هنوز با سخنانش آنچنان نفوذی در دل پیروان دارد که آنان با عشق، دستورهایش را در هر شرایطی اجرا میکنند.
این درس نشان میدهد که حتی بزرگترین دانشمندان و استادان با همهی علم و خردشان، نمیتوانند همان نفوذی را بر دلها داشته باشند که پیامبران الهی دارند. سخنان پیامبران از روی وحی و حقیقت است و عشق و ایمان پیروان، آنان را وادار میکند در هر شرایطی با شوق و علاقه دستورات دینی را انجام دهند. پیام اخلاقی این داستان آن است که باید بدانیم ارزش و ماندگاری کلام الهی فراتر از علم و دانش بشری است و پیروی از پیامبران سرچشمهی سعادت و آرامش انسان خواهد بود.
در پایان این درس، آموختیم که دانش، ارزشمند و ضروری است اما نفوذ و تأثیر کلام پیامبران الهی در دلها بسیار عمیقتر و پایدارتر است. همچنین مرور واژگان، همخانوادهها، متضادها و پاسخ پرسشها کمک میکند تا متن بهتر فهمیده شود و در ذهن ماندگار بماند. پیشنهاد میشود دانشآموزان علاوه بر مطالعهی این پاسخها، خود نیز با دقت متن را بخوانند و برداشتهای شخصیشان را بنویسند تا یادگیریشان کاملتر و عمیقتر گردد.
قبلی :
درک مطلب درس یازدهم فارسی ششم صفحه ۷۹ 
درک و دریافت صفحه ۸۲
معنی واژههای درس یازدهم: شهدا خورشیدند
کتاب فارسی ششم
مقاله معنی شعر ستایش فارسی هفتم صفحه ۹ ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
همخانوادهها، مخالفها و چکیده
مفهوم داستان درخت دانش پایه ششم صفحه ۷۷
همخانوادههای مخالف و خلاصه
در زبان فارسی، کلماتی وجود دارند که از یک ریشه اصلی ساخته شدهاند اما معنای متفاوتی دارند. به این کلمات، “همخانواده” میگویند. گاهی این کلمات از نظر معنا کاملاً برعکس یکدیگر هستند که به آنها “مخالف” یا متضاد میگوییم. در اینجا به بررسی این دو مفهوم میپردازیم.
**همخانوادهها**
همخانوادهها کلماتی هستند که بخش اصلی و ریشه آنها یکی است، ولی هر کدام معنای خاص خود را دارند. برای نمونه، کلمات “دانش”، “دانشگاه”، “دانشجو” و “دانشمند” همخانواده هستند. بخش “دانش” در همه این کلمات مشترک است. یادگیری همخانوادهها به ما کمک میکند دایره لغات خود را گسترش دهیم و بهتر بخوانیم و بنویسیم.
**کلمات مخالف**
کلمات مخالف یا متضاد، کلماتی هستند که معنای کاملاً相反的 و متفاوتی دارند. برای مثال، “روز” در مقابل “شب”، “گرم” در مقابل “سرد”، و “بلند” در مقابل “کوتاه” قرار میگیرند. شناخت این کلمات به درک بهتر جملهها و بیان دقیقتر افکارمان کمک زیادی میکند.
**خلاصه و جمعبندی**
به طور خلاصه، همخانوادهها در ریشه و ساختار مشترک هستند، اما لزوماً معنای یکسانی ندارند. در مقابل، کلمات مخالف از نظر معنا در دو جهت مقابل هم قرار میگیرند. آشنایی با هر دو گروه برای تسلط بر زبان فارسی بسیار مهم و مفید است.
دیدگاهتان را بنویسید