آموزش دوخت عروسک

دوخت عروسک به روش بسیار ساده

این عروسک‌ها بسیار نرم و ملایم هستند. شما می‌توانید با طرح پیشنهادی ما، عروسک‌های عمو فیروز و خاله سرما را بسازید و آن‌ها را روی سفره هفت‌سین خود قرار دهید یا به فرزندان اقوام هدیه بدهید. در ساخت این عروسک‌ها تلاش شده تا از مواد مصنوعی و شیمیایی استفاده نشود، به همین دلیل حتی برای نوزادان نیز کاملاً بی‌خطر محسوب می‌شوند.

 

وسایل مورد نیاز برای ساخت :

وسایل مورد نیاز برای ساخت عروسک:

پارچه‌ای نخی و نرم برای ساختن سر، دست‌ها و بدن عروسک
لباس‌های لوله‌ای شکل مانند جوراب یا جوراب‌شلواری ابریشمی (البته از دستمال صافی که برای تهیه پنیر به کار می‌رود نیز می‌توان استفاده کرد)
مواد مناسب برای پر کردن داخل عروسک (ما از پشم استفاده کردیم؛ اگر می‌خواهید عروسک گیاهی باشد یا وگان هستید، می‌توانید از پنبه، الیاف بامبو، کاپوک یا کنف بهره ببرید)
سوزن‌های بلند مخصوص دوخت‌های ضخیم (اگر سوزن مخصوص عروسک‌سازی دارید، آن‌ها گزینه بهتری هستند)
نخ کوبلن یا کاموای هم‌رنگ با پوست عروسک
دوک نخ‌ریسی
نخ ابریشم و ابزار قلاب‌بافی
نخ پنبه‌ای
کاموای مناسب برای موهای عروسک
میل بافتنی یا قلاب
کاموا یا پارچه برای دوخت لباس عروسک

روش کار

پوست عروسک یکی از بخش‌های بسیار مهم آن است، زیرا بدنه اصلی عروسک را تشکیل می‌دهد و بچه‌ها دائماً با آن در تماس هستند. برای ساخت پوست می‌توانید از پارچه‌های نخی، لباس‌های قدیمی، روبالشی‌های ابریشمی یا نخی، ملحفه و موارد مشابه استفاده کنید. برای این که پارچه رنگ مناسبی برای پوست پیدا کند، بهتر است از رنگ‌های طبیعی کمک بگیرید. در این روش، چون قصد داشتیم پوست عروسک تنها کمی رنگ ملایم داشته باشد، از کیسه چای استفاده شده، آب توت‌فرنگی و مقدار کمی نمک به کار بردیم تا بتوانیم بدن عروسک را درست کنیم.

برای موجودات خیالی مانند پری‌ها و امثال آن می‌توانید از رنگ‌های فانتزی و غیرطبیعی مثل سبز، آبی و رنگ‌های دیگر که شبیه پوست انسان نیستند، استفاده کنید. مثلاً برای عروسک ننه سرما می‌توانید سایه‌ای از رنگ آبی به پوستش اضافه کنید. اگر می‌خواهید پوست عروسک تیره‌تر شود، کافی است پارچه را زمان بیشتری داخل رنگ نگه دارید.

در ساخت عروسک، شما می‌توانید از مواد دورریختنی و در دسترس برای رنگ کردن پوست استفاده کنید؛ اما توصیه می‌شود برای ایمنی بیشتر، از رنگ‌های طبیعی بهره ببرید تا خطری برای کودکان نداشته باشد.

بعد از رنگی شدن پارچه، آن را از رنگ درآورده و با آب نیمه گرم و یک پاک‌کننده ملایم می‌شوییم. عروسکی که ما در اینجا درست می‌کنیم تقریباً ۲۰ سانت‌متر ارتفاع دارد و برای ساخت آن به مقدار کمی پارچه نیاز است. اگر بخواهید عروسک‌های بزرگتری بسازید، طبیعتاً به پارچه بیشتر و به همان نسبت، نخ و جوراب و سایر مواد بیشتری احتیاج خواهید داشت. بنابراین بهتر است از ابتدا این مواد را به مقدار کافی تهیه کنید تا در میانه کار با کمبود مواجه نشوید.

در گام بعدی نوبت به ساختن سر می‌رسد:

برای این کار، اول اندازه‌ای که برای سر در نظر دارید را مشخص کنید. برای بچه‌های کوچک و نوزادان، اندازه سر تقریباً به بزرگی یک توپ گلف مناسب است. توجه داشته باشید که داخل سر را بیش از حد پر نکنید تا سفت و سخت نشود. برای عروسک‌های بزرگتر می‌توانید از یک توپ کاموایی استفاده کنید و سپس اطراف آن را با الیاف نرم بپوشانید. برخی افراد این الیاف را محکم گلوله می‌کنند تا به سفتی و اندازه دلخواه برسند. در این مرحله می‌توانید از خلاقیت خود بهره ببرید.

مرحله بعد از آن:

مقداری نخ و کاموا جمع‌آوری کنید و آن را آنقدر بپیچانید تا یک توپ نرم به اندازه مورد نظرتان درست شود. این توپ پُر را داخل یک جوراب نازک یا پارچه کشی قرار دهید و درِ آن را با سوزن و نخ بدوزید تا بسته شود. سپس جوراب را برگردانید تا قسمت درزخورده به داخل برود و دوباره انتهای آن را به آرامی و با دقت بدوزید. اگر در این مرحله شکل سر کمی نامرتب به نظر رسید، نگران نباشید؛ چون در مرحله بعد با یک پوشش دیگر، روی آن را می‌پوشانیم.

برای مشخص کردن جای چشم‌ها و صورت، یک نوار نخ به صورت افقی به دور سر ببندید تا خط چشم مشخص شود. سپس نخ دیگری به صورت عمودی و از بالا به پایین ببندید تا محل صورت معلوم گردد. حالا یک تکه پارچه نخی که از قبل رنگ‌آمیزی کرده‌اید بردارید و کل سطح سر را با آن بپوشانید. اگر دوست داشتید، با چند کوک کوچک و ظریف می‌توانید یک بینی ساده برای عروسک درست کنید. البته اگر بخواهید، می‌توانید صورت را ساده و بدون بینی هم رها کنید؛ این بخش کاملاً سلیقه‌ای است.

به مرحله ی بعد می رویم:

حالا چند عدد سنجاق ته‌گرد برمی‌داریم و جای چشم‌ها را روی صورت عروسک مشخص می‌کنیم. با یک مداد این نقاط را علامت‌گذاری می‌کنیم. سپس نخ گلدوزی و یک سوزن بلند آماده کرده و نخ را چندلا می‌کنیم تا محکم‌تر شود. حالا چشم‌ها را روی صورت عروسک با دقت می‌دوزیم.

سوزن را داخل سر عروسک (که به شکل یک توپ است) فرو می‌کنیم و از پشت سر یا قسمت بالای آن بیرون می‌آوریم، سپس دوباره به نقطه اول برمی‌گردیم. این حرکت را چند بار تکرار می‌کنیم تا چشم‌ها به شکل دلخواه و زیبا دربیایند. وقتی از نتیجه راضی شدیم، سوزن را از پشت سر خارج کرده و نخ را گره می‌زنیم. این گره‌ها بعداً با موهای عروسک یا کلاه پوشانده می‌شوند، بنابراین جای نگرانی نیست.

به روش مشابهی برای دوختن دهان عروسک نیز عمل می‌کنیم. دهان را طوری می‌دوزیم که حالت چهره عروسک طبیعی و زیبا به نظر برسد. یک خط صاف و ساده معمولاً بهترین گزینه برای ایجاد دهان است.

ساخت بدن عروسک:

تجربه نشان داده که طراحی یک الگوی کاغذی، بهترین راه برای برش و دوخت بدن عروسک است. با توجه به اندازه و فرمی که برای عروسک در نظر داریم، بهتر است این الگو را خودمان طراحی کنیم. سر عروسک را روی کاغذ می‌گذاریم تا بتوانیم اندازه و فرم بدن را بهتر تصور کنیم و آن را روی کاغذ ترسیم کنیم. از هر قطعه الگو، دو بار روی پارچه برش می‌زنیم و سپس قطعات را از روی هم می‌دوزیم، به طوری که قسمت‌های روی پارچه به سمت داخل باشد. هنگام دوخت، حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر از درز را باز می‌گذاریم تا بتوانیم از آنجا پارچه را برگردانده و داخلش را با پنبه یا الیاف پر کنیم.

اگر زمان و حوصله بیشتری داشته باشیم، می‌توانیم در قسمت‌هایی که دست‌ها و پاها به بدن وصل می‌شوند، سوراخ‌های کوچکی را نبدوزیم. بعد از این که بدن را پر کردیم، دست و پاها را از همان سوراخ‌ها به بدن وصل کرده و می‌دوزیم. اگر نه، می‌توانیم دست و پاها را مستقیماً به بدنه اصلی بدوزیم. چون در نهایت لباس به تن عروسک می‌کنیم، نحوه اتصال دست و پا خیلی به چشم نمی‌آید. برای وصل کردن سر به بدن هم بهتر است یک یقه یا گردن در نظر بگیریم و بعد با چند کوک کوچک و ظریف، سر را به آن محکم بدوزیم.

مرحله بعد برای دوخت :

برای پر کردن عروسک‌ها از پشم استفاده کردیم چون هم نرم است و هم گرمای بدن را به خود جذب می‌کند و باعث می‌شود عروسک حس صمیمی‌تری داشته باشد. همچنین پشم خاصیت ضدباکتریایی دارد. اگر شما گیاهخوار هستید و می‌خواهید از مواد گیاهی استفاده کنید، می‌توانید به جای پنبه یا الیاف کنف، از الیاف بامبو یا کابوک کمک بگیرید. چون پنبه و کنف بعد از مدتی فشرده و جمع می‌شوند و شکل عروسک را خراب می‌کنند. همچنین اگر دوست دارید عروسک بوی خوبی داشته باشد، می‌توانید قبل از پر کردن، پشم یا الیاف را با عطرهای طبیعی خوشبو کنید. یکی از مزیت‌های مهم این روش، دوخت آسان و در دسترس بودن آن برای همه است.

ساخت موهای عروسک:

اون نخ پشت سر عروسک یادته؟ حالا وقتشه ازش استفاده کنی. می‌تونی سر عروسکت رو با کلاه بپوشونی، اما درست کردن مو براش جذاب‌تره و برای عروسک‌های بزرگتر، این موها خیلی قشنگ‌تر به نظر می‌رسن.

کاموایی که برای موی عروسک انتخاب کردی رو بردار و با قلاب، یک کلاه گرد به اندازه سر عروسک بباف. اگر تا حالا قلاب‌بافی نکردی، نگران نباش، کار سختی نیست. اول سه یا چهار زنجیره می‌زنی، بعد اولی و آخری رو به هم وصل می‌کنی تا یک حلقه درست بشه. بعدش دور این حلقه شروع به بافتن می‌کنی و از هر سوراخ دو تا سه تا پایه برمی‌داری تا حلقه کم‌کم بزرگتر بشه. اگر این روش برات سخت بود، می‌تونی از تکه‌های کلاه‌گیس هم برای موهای عروسک استفاده کنی.

در مرحله بعد:

وقتی کلاه گرد به پایان رسید، رشته‌های بلند کاموا را از سوراخ‌های آن رد می‌کنیم تا تمام سطح کلاه پوشیده شود. حالا موهای عروسک آماده است. فقط کافیست این کلاه مو را درست روی قسمتی از سر عروسک که با خط نخ مشخص شده، بدوزیم تا محکم شود.

پس از این مراحل، ساخت عروسک تقریباً به پایان می‌رسد. حالا باید لباس عروسک را به طور کامل به تنش بدوزید. برای پوشاندن عروسک می‌توانید از پارچه استفاده کنید و برایش لباس بدوزید، یا با کاموا یک دست‌باف زیبا برایش درست کنید.

 

 

 

 

و در پایان:

اگر قصد دارید این عروسک را به عنوان کادو به کودکان هدیه دهید، بهتر است به سن آنها هم توجه کنید.
برای کودکان یک‌ساله، چون معمولاً همه چیز را داخل دهان می‌گذارند، بهتر است تمام قسمت‌های عروسک، حتی لباس‌های آن، از مواد طبیعی و بدون مواد شیمیایی مضر ساخته شود. همچنین برای این گروه سنی بهتر است از پارچه‌ها و مواد نرم‌تر استفاده کنید.
اما برای بچه‌های بزرگ‌تر، چون ممکن است عروسک را به این‌طرف و آن‌طرف پرتاب کنند، توصیه می‌شود از مواد محکم و بادوام‌تری برای ساخت عروسک استفاده کنید.

امیدواریم از این آموزش لذت برده باشید و عروسک‌های زیبا و بی‌خطری درست کنید.
منبع: سایت inhabitat