این نوشته با همکاری گروه مبلمان دانشگاه تهران و مجله رونیکس و به تلاش بیتا حموله، دانشجوی کارشناسی مهندسی صنایع مبلمان دانشگاه تهران تهیه شده است.
بر اساس شواهد باقیمانده مانند نقاشیها و کتیبههای تاریخی، به نظر میرسد انسانها از حدود سی هزار سال پیش از وسایل ساخته شده از چوب، سنگ و فلز به عنوان مبلمان استفاده میکردهاند. درباره نخستین مبلمان ساخته شده در جهان دو دیدگاه اصلی وجود دارد. دیدگاه اول به دورههای دیرینهسنگی و نوسنگی مربوط میشود و دیدگاه دوم، ساخت اولین مبلمان را به دوران نخستین پادشاهیهای مصر باستان نسبت میدهد. ترکیب این دو نظریه نشان میدهد که تاریخچه ساخت مبلمان بسیار کهن و گسترده است و سازههایی مانند صندلیهای سنگی و چوبی از اولین نمونههای مبلمان به شمار میروند که قدمت آنها به چندین هزار سال پیش از میلاد مسیح بازمیگردد. همچنین بررسی سبکشناسی مبلمان نشان میدهد که اولین نمونههای مبلمان در تمدنهایی مانند مصر، ایران و یونان باستان وجود داشتهاند؛ اما نامگذاری و دستهبندی سبکهای شناخته شده امروزی از قرن هفدهم میلادی آغاز شده است.
آشنايي و تاریخچه مبلمان
ریشه کلمه مبلمان به زبان فرانسوی و واژهای لاتین برمیگردد. در فرانسوی به آن «مبلمان» یا «meublement» میگویند که خود از واژه لاتین «mōbilis» گرفته شده است. این کلمه در اصل به وسایل و داراییهایی اشاره دارد که قابل جابهجایی و حمل هستند. امروزه مبلمان معمولاً به لوازم و اثاثیه کاربردی مثل صندلی، میز، تخت و مانند آنها گفته میشود که میتوان آنها را حرکت داد و جابهجا کرد.
تاریخچه مبلمان قبل از میلاد مسیح:
شواهدی در دست است که نشان میدهد انسانها در حدود ده هزار سال پیش از میلاد، در دورههای دیرینهسنگی و نوسنگی، مبلمان میساختهاند. قدیمیترین شیء کشفشده مربوط به ساخت و استفاده از مبلمان، یک مجسمه سنگی زن نشسته به نام چاتالهویوک است که قدمت آن به شش هزار سال پیش از میلاد بازمیگردد. نمونه دیگر، مجسمه ونوس است که الههای را در حال نشستن بر روی یک صندلی نشان میدهد و در منطقه گاگارینو روسیه پیدا شده است. همچنین، کاوشهای باستانشناسی در ناحیه اسکارا برِی در اسکاتلند، منجر به کشف مبلمانهای سنگی از جمله تخت و صندلی شده است. این آثار مربوط به سال ۳۲۱۵ پیش از میلاد هستند و به دوران دیرینهسنگی تعلق دارند.
روستای اسکاتلندی اسکارا بره، مجموعهای باستانی و خارقالعاده از خانههای سنگی است. این خانهها در جزایر اورکنی، در شمال کشور اسکاتلند قرار دارند. قدمت این روستا به عصر حجر بازمیگردد و آن را یکی از قدیمیترین و بهترین مجموعههای خانههای باقیمانده از آن دوران در اروپا میدانند.
در صورت علاقهمندی، مطلب چرا موتور برق روشن نمیشود؟ دلایل اصلی و راهکارها را از دست ندهید.
این خانهها به طور شگفتانگیزی سالم ماندهاند. هر خانه با سنگهای صاف و منظم ساخته شده و داخل آنها تختخواب، کابینت و حتی نوعی سیستم زهکشی اولیه دیده میشود. به نظر میرسد مردم آن زمان، زندگی سازمانیافته و راحتی در این خانههای سنگی داشتهاند.
این روستا برای قرنها زیر خاک و شن پنهان بود تا اینکه یک طوفان شدید در سال ۱۸۵۰ بخشی از آن را آشکار کرد. از آن زمان، باستانشناسان این مکان را کشف و مطالعه کردهاند. امروزه اسکارا بره مانند پنجرهای به زندگی مردم هزاران سال پیش است و به ما کمک میکند تا درک بهتری از نحوه زندگی اجدادمان پیدا کنیم.
تاریخچه مبلمان در مصر باستان:
تاریخچه مبلمان در مصر باستان به دو تا سه هزار سال پیش از میلاد مسیح میرسد. در آن دوران، مبلمان بیشتر در اختیار ثروتمندان و اشراف بود. نقاشیهای باقیمانده از آن زمان نشان میدهد که افراد ثروتمند در کاخهای خود روی نیمکتهای چوبی با پشتی و بالشتهای پارچهای مینشستند. پادشاهی مانند توت عنخ آمون از نخستین پادشاهانی بود که به طور گسترده از مبلمان استفاده کرد. یکی از نمادهای رایج در مبلمان مصری، نقش سر شیر بود.
مصالح به کار رفته: مصریان در ساخت مبلمان از عاج فیل، فلز، نقره، طلا و چوب استفاده میکردند. هرچه مبلمان گرانقیمتتر بود، چوبهای باارزشتری مانند آبنوس، بلوط و انجیر در ساخت آن به کار میرفت. همچنین برای پر کردن درزها و روکشکاری از چسب استخوان استفاده میشد. روشهای اتصال مانند کام و زبانه، میخ و چفت، و نیز تکنیک آبکاری طلا برای تزئینات مرسوم بود. از نمونههای مشهور مبلمان باقیمانده از آن دوره، تخت توتانخآمون است که امروزه در موزه قاهره نگهداری میشود.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه علائم خرابی واتر پمپ + 6 نشانه، راه های تشخیص و زمان تعویض.
تخت سلطنتی توت عنخ آمون یکی از آثار بهیادماندنی و خیرهکنندهای است که از مصر باستان به جای مانده. این تخت زیبا و مجلل، از چوب ساخته شده و با ورقههای نازک طلا، شیشههای رنگی و سنگهای نیمهقیمتی تزئین شده است.
پشت تخت، تصویری از فرعون جوان و همسرش به چشم میخورد که در حالتی آرام و صمیمی نشان داده شدهاند. طراحیهای ظریف و رنگهای درخشان روی تخت، هنر و مهارت استادکاران مصری را به خوبی نمایش میدهند.
این تخت نه تنها یک وسیله سلطنتی، بلکه نمادی از قدرت، ثروت و اعتقادات آن دوران است. کشف آن در مقبره توت عنخ آمون، پنجرهای به دنیای پررمز و راز مصر باستان گشوده و کمک کرده تا درک بهتری از زندگی و فرهنگ فراعنه پیدا کنیم.
تاریخچه مبلمان در ایران باستان:
خرید وسایل خانه برای پارسیان با هزینه زیادی همراه بود و معمولاً تنها ثروتمندان از آنها استفاده میکردند. این لوازم بیشتر در خانههای افراد پردرآمد دیده میشد و برای پذیرایی از میهمانان ویژه به کار میرفت. پارسیان عادت داشتند روی زمین بنشینند و از بالشهای نرم به جای صندلی استفاده کنند. به همین خاطر، میز و صندلی در زندگی آنها جایگاه چندانی نداشت. قدیمیترین اثاثیهای که در ایران پیدا شده، مربوط به دورههای عیلامی و هخامنشی است. این قطعه که از جنس برنز ساخته شده، به بیش از دو هزار سال پیش از میلاد تعلق دارد و در کاوشهای منطقه املش در استان گیلان کشف شده است. این صندلی برنزی که در اندازهای کوچک و مینیاتوری و بر اساس نمونههای واقعی آن دوره ساخته شده، دارای یک سطح مربعشکل، چهار پایه ساده و یک پشتصندلی بلند مستطیلی است که شباهت زیادی به صندلیهای امروزی دارد.
مبلمانهای عیلامی از جنس برنز ساخته میشدند.
مبلمان آشوريان باستان:
این مبلمان در واقع داربستها و چهارچوبهایی بودند که وسایل روی آنها سوار میشد. پایههای میز و صندلی در تمدن آشور، مانند مصریان، به شکل پنجه شیر ساخته میشد و در طراحی برخی نیمکتها و صندلیها از سر حیوانات نیز الهام گرفته میشد.
مواد به کار رفته:
مبلمان آشوریان از برنز قالبگیریشده تهیه میشد و روی صندلیها و نیمکتهایشان با پارچههای رنگارنگ پوشانده میشد. کتیبه تخت پادشاهی نمرود یکی از نمونههای مهم این گونه مبلمان است که امروزه در موزه بریتانیا نگهداری میشود.
کتیبهای که بر روی تخت پادشاهی نمرود یافت شده، متنی تاریخی است که به دستور این پادشاه نوشته شده است. در این نوشته، نمرود به توصیف قدرت، قلمرو و دستاوردهای خود میپردازد. او از شهرها و سرزمینهایی میگوید که تحت فرمانروایی او بودهاند و از کارهای بزرگی که در دوران حکومتش انجام داده است. این کتیبه به ما کمک میکند تا با دیدگاه پادشاهان آن دوران دربارهٔ خود و جهانشان آشنا شویم. چنین متنی معمولاً برای نمایش عظمت و یادآوری افتخارات پادشاه به آیندگان نگاشته میشده است.
تاریخچه مبلمان در یونان باستان:
دوره زمانی بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ پیش از میلاد مسیح، به عنوان دوران شکلگیری و رشد مبلمان در یونان شناخته میشود. نخستین نمونههای مبلمان یونانی، از صندوقهای چندکاره مصری الهام گرفته بودند که هم به عنوان صندوق نگهداری و هم به عنوان جای نشستن مورد استفاده قرار میگرفتند.
مواد به کار رفته:
مبلمان ساختهشده در آن دوره، ابتدا از چوبهای در دسترس و مقرونبهصرفه ساخته میشد و سپس با روکشهای ارزشمند و نادری مانند چوب آبنوس و افرا پوشانده میشد. این آثار با بهرهگیری از عاج فیل و فلزات قیمتی تزیین میشدند. هنرمندان یونان باستان به روشهای خم کردن و فرمدهی چوب آگاه بودند. آنها تنه و شاخههای درختان را به یکدیگر متصل کرده و با پایههای محکم روی زمین ثابت میکردند تا شکل دلخواه را برای ساخت مبلمان ایجاد کنند. در ساخت این مبلمان از انواع روشهای اتصال مانند کام و زبانه، اتصال پیندار و اتصال دمچلچله استفاده میشد.
صندلی کلیسموس در یونان قدیم رواج داشت. این صندلی سبک و راحت بود و پشتی خمیدهای داشت. طراحی آن به گونهای بود که فرد میتوانست به راحتی روی آن بنشیند و تکیه دهد. این نوع صندلی معمولاً از چوب ساخته میشد و پایههای خمیده و ظریفی داشت. از آن اغلب در مهمانیها و مجالس استفاده میکردند و نمادی از راحتی و زیبایی در طراحی وسایل خانه در آن دوران به شمار میرفت.
تاریخچه مبلمان در روم:
رومیها در طراحی و ساخت وسایل، از سبک سرزمینهایی که فتح میکردند الهام میگرفتند. به همین خاطر، صندلیها و تختهای اتروسکی و رومی بسیار شبیه به مبلمان یونانی بودند. در روم، صندلی مخصوص نشستن را «سِلا» مینامیدند. آنها همچنین روش ساختن کمدهای چوبی به نام «آرماریا» را بلد بودند. رومیان وسایل باارزش خود را در این کمدها نگهداری میکردند. برای محافظت بهتر در برابر دزدان، این کمدها با نوارهای فلزی تقویت و محکم میشدند.
مواد مورد استفاده:
رومیان نخستین کسانی بودند که با بافتن نی، مبلمان ساختند. آنها از چوبهایی مثل زبان گنجشک، نخل و آبنوس نیز برای درست کردن مبلمان استفاده میکردند.
صندلی در زمانهای قدیم روم، فقط یک وسیله برای نشستن نبود. در آن جامعه، صندلی نماد جایگاه اجتماعی افراد به شمار میرفت.
هرچه طراحی صندلی ظریفتر و مواد به کار رفته در آن گرانتر بود، نشان میداد که صاحب آن مقام و ثروت بیشتری دارد. برای مثال، مقامهای بلندپایه و ثروتمندان روی صندلیهای تزئین شده با عاج یا چوبهای قیمتی مینشستند، در حالی که مردم عادی اغلب از نیمکتهای ساده یا حتی زمین استفاده میکردند.
حتی شکل صندلی هم حرفهایی برای گفتن داشت. صندلیهای مخصوص مانند “کورول” مخصوص مقامات عالی رتبه و “سلا کوریلیس” مخصوص سناتورها بود. این کار به همه نشان میداد که هر فرد در جامعه چه نقشی دارد.
بنابراین، در تمدن روم، صندلی وسیلهای برای نمایش نظم و سلسله مراتب اجتماعی بود و به روشنی جایگاه هر شخص را در جمع نشان میداد.
تاریخچه مبلمان قرون وسطی(قرن 4 تا 14 میلادی):
مبلمان ساخته شده در آن سده، اغلب از چوب درخت بلوط انگلیسی تولید میشد و وزن زیادی داشت. صندلیها و نیمکتهای این دوره معمولاً با نقشهای برجسته و حکاکیهای ظریف تزیین میشدند و طرحهایی از شخصیتهای افسانهای بر روی آنها دیده میشد. همچنین، برای طبقه اشراف و ثروتمندان، تختهای مجلل و میزهای بزرگ غذاخوری ساخته میشد که با هنر منبتکاری آراسته شده بودند. رویه این میزها غالباً از سنگ مرمر تشکیل میشد.
تاریخچه مبلمان دوره رنسانس (قرن 14 تا 16 میلادی):
این دوره به بازه زمانی بین سالهای ۱۵۵۰ تا ۱۹۰۰ میلادی تعلق دارد. از سبکهای معروف و تاثیرگذار این دوران میتوان به مبلمان الیزابت، ژاکوبی، چیپندل و لویی سیزدهم اشاره کرد. در این عصر، هنرمندان ایتالیایی روش ویژهای برای تراش و شکلدهی به چوب ابداع کردند که بسیار شبیه به هنر مجسمهسازی روی سنگ بود.
اگر سوالاتی دارید، مقاله آموزش 0 تا 100 تعمیر آسیاب برقی در منزل به شما کمک خواهد کرد.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آموزش تعمیر رگلاتور آبگرمکن مخزنی و دیواری | 5 علت خرابی با عیب یابی را بخوانید.
تختخوابهای این دوره معمولاً بدون سایبان ساخته میشدند و پلههای کنار آنها اغلب به شکل جعبه یا صندوقچه طراحی میشدند. چوب گردو، ماده اصلی و پرکاربرد برای ساخت مبلمان بود. روی صندلیها نیز معمولاً بالشهایی مینهادند که از جنس چرم، مخمل یا پارچههای کوبلندوزی شده بودند.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در قطب مثبت و منفی دستگاه جوش چیست؟ و کاربرد های آن پیدا کنید.
انواع مبلمان در دوره نوزایی (رنسانس)
توصیه میکنیم حتماً مقاله 5 روغن مناسب کمپرسور باد: کلید عملکرد عالی و طول عمر را مطالعه کنید.
در دورهای که به نام رنسانس یا نوزایی شناخته میشود، هنر و معماری دگرگون شد و این تحول بر طراحی وسایل خانه نیز اثر گذاشت. مبلمان این دوران، برخلاف سبکهای پیشین، از ظرافت و تزئینات بیشتری برخوردار شد. هنرمندان از طرحهای برگرفته از طبیعت، تاریخ باستان و اسطورهها برای آراستن میز، صندلی، کمد و تختخوابها استفاده میکردند. چوبهای گرانقیمت و باکیفیت، همراه با منبتکاریهای زیبا، از ویژگیهای اصلی این مبلمان بود. هدف، تنها ساخت وسیلهای کاربردی نبود، بلکه خلق اثری هنری و نشاندهنده ثروت و سلیقه صاحب خانه بود.
سخن آخر
میتوان گفت با پیشرفت آگاهی انسان درباره مواد گوناگون، تنوع در ساخت وسایل خانه نیز بسیار بیشتر شده است. برای نمونه، در روزگاران قدیم، مردم از سنگهای صاف به جای نیمکت استفاده میکردند و سپس با افزایش دانستههای خود، به ساختن چهارپایههای چوبی به عنوان نخستین گونههای مبلمان روی آوردند. شایان ذکر است که آشنایی با سبکهای معروف در ایران و جهان تقریباً از دوره رنسانس و پس از سده هفدهم میلادی آغاز شده است. به همین دلیل، در نوشتههای آینده به شرح بیشتر این سبکها پرداخته خواهد شد.
