در این مطلب، شعر زیبای «ای ایران» از کتاب فارسی پنجم دبستان را به طور کامل بررسی کردهایم. ابتدا شعر را به زبان ساده و روان معنی کردهایم تا مفهوم آن برای دانشآموزان قابل درک باشد. سپس معنی کلمات مهم، همخانوادهها، واژههای مخالف، خوانش و فهم متن، و آرایههای ادبی آن را تهیه کردهایم.
معنی شعر ای ایران فارسی پنجم
ای ایران، ای سرزمین پر از گنج و ارزش
ای کشوری که خاک تو زادگاه هنر و فرهنگ است
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی شعر ستایش فارسی هفتم صفحه ۹ ✅ هم خانواده مخالف و خلاصه.
باشد که هرگز اندیشههای بد به تو نزدیک نشوند
همیشه استوار و جاوید بمانی
ای دشمن، اگر تو از سنگ سخت کوهستانی
من از آهن محکمترم
و جانم را با افتخار فدای خاک پاک سرزمینم میکنم
از زمانی که عشق به تو کار و زندگیام شد
هیچ گاه ذهن و فکرم از تو جدا نبوده است
در راه تو، جان ما چه ارزشی دارد؟
باشد که خاک ایران ما همیشه پایدار بماند
سنگهای کوههایت مانند الماس و جواهر هستند
و خاک دشتهایت از طلا باارزشتر است
چگونه میتوانم عشق تو را از دلم بیرون کنم؟
بگو بدون محبت تو چگونه میتوانم به زندگی ادامه دهم؟
تا زمانی که جهان و آسمان برقرار است
نور خداوند همیشه راهنمای ما خواهد بود
ای ایران، ای بهشت زیبا و سبز من
هیچ سرنوشتی روشنتر و بهتر از تو برایم نیست
حتی اگر آتش بر وجودم ببارد
جز عشق تو چیزی در دل نخواهم پروراند
دل من از آب، خاک و عشق تو ساخته شده
اگر مهر تو از دلم برود، دیگر چه چیزی از دل من باقی میماند؟
🎨 آرایههای ادبی شعر «ای ایران» – فارسی پنجم
1. تشبیه (شبیهسازی یک چیز به چیز دیگر)
سرزمین ایران مانند گنجینهای پر از الماس و جواهرات ارزشمند است.
ایران را میتوان به باغی سرسبز و زیبا شبیه دانست.
در برابر دشمن که همچون سنگی سخت و کوهی استوار است، شاعر خود را مانند آهنی محکم و استقامتورز میداند.
2. کنایه (بیان غیر مستقیم)
جانم قربانی خاک پاک کشورم → به معنای بالاترین ایثار برای میهن است.
عشق تو را چگونه از دل بیرون کنم؟ → به معنای عشق جاودانه به وطن است.
3. اغراق (بزرگنمایی)
سرزمین ایران آنقدر ارزشمند است که حتی خاک بیابانهایش هم از طلا باارزشتر است. این جمله نشاندهنده عشق فراوان به وطن است.
من آنقدر به کشورم عشق میورزم که حتی اگر از آسمان هم آتش ببارد، جز عشق به ایران چیزی در دل نخواهم پروراند. این عبارت هم نشاندهنده علاقه شدید و بیپایان به میهن است.
4. تکرار (برای تاکید)
در این شعر، شاعر با تکرار کلمه “ایران” در ابتدای برخی از بیتها، میخواهد نام میهن عزیزش را برجسته کند و بر آن تأکید بیشتری داشته باشد.
همچنین، با تکرار واژه “مهر”، عشق و علاقه عمیق خود را به سرزمین ایران نشان میدهد.
5. تشخیص (جانبخشی)
خاک و سنگهای این سرزمین چنان باارزش و باشکوه توصیف شدهاند که گویی جان دارند و زندهاند.
📖 معنی کلمات شعر «ای ایران» – فارسی پایه پنجم
| کلمه | معنی |
|---|---|
| گُهر | شکل کوتاهشدهٔ گوهر؛ به معنی مروارید یا سنگهای قیمتی و ارزشمند |
| مرز | خط فرضی یا محدودهای که دو کشور را از هم جدا میکند |
| بدان | جمع «بد»؛ افرادی که کارهای ناپسند یا اخلاق بد دارند |
| پیشه | کاری که فرد برای گذران زندگی انجام میدهد؛ شغل یا حرفه |
| مهر | عشق و محبتی که نسبت به کسی یا جایی داریم |
| پاینده | ماندگار، همیشگی و جاویدان |
| دُرّ | مروارید گرانبها و کمیاب |
| برگو | کسی که زیاد حرف میزند؛ پرحرف |
| نور ایزدی | پرتوی نوری که از سوی خداوند است؛ هدایت الهی |
| رهنما | راهنما، کسی یا چیزی که مسیر درست را نشان میدهد |
| پیکر | جسم یا اندام یک موجود |
| نپرورم | پرورش ندهم، رشد ندهم |
| سررشته | آمیخته یا درهم تنیده؛ همچنین به معنی آگاهی و شناخت از چیزی |
| اَر (مهرت ار برون رود) | شکل کوتاهشدهٔ «اگر» |
🔹 مخالفها
مرز با بیمرزی فرق دارد.
پاینده و همیشگی، با نابودشدنی و فانی یکی نیست.
دشمن و دوست، دو مفهوم متضادند.
مهر و محبت، با کینه و نفرت تفاوت دارد.
روشنایی و تاریکی، مقابل یکدیگر قرار دارند.
🔹 همخانوادهها
گوهر → سنگ قیمتی، جواهر
مرز → حد و边界، حفاظت از مرزها
پاینده → ثبات، با ثبات
دشمن → خصومت
مهر → دل مهربان، محبت
روشن → نور، روشنایی
پیکر → کالبد، ساختار
📖 خوانش و فهم – صفحه ۵۴، درس ششم «ای ایران»
در شعر، از سرزمین ایران به چه چیزهایی likeness شده است؟
به چیزهای گرانبها مانند مروارید و جواهر، و همچنین به یک باغ سرسبز و زیبا که شبیه بهشت است.
کدام قسمت شعر به نظر شما از همه زیباتر بود و دلیل آن چیست؟
این بیت:
مهرت از دل، کی برون کنم؟ / بَرگو، بی مهر تو چون کنم؟
چون این بخش، عشق بسیار ژرف و پیوند ناگسستنی به میهن را به تصویر میکشد و نشان میدهد که حتی فکر کردن به زندگی بدون این عشق و دلبستگی، غیرممکن است.
پیام شعر «ای ایران» – فارسی پنجم:
این شعر عشق و دلبستگی عمیق به میهن را بیان میکند و مردم را به حفاظت از خاک وطن، اتحاد، فداکاری و پایداری در برابر دشمنان فرا میخواند. شاعر با توصیف زیباییهای ایران و ارزشهای آن، یادآوری میکند که عشق به کشور باید همیشگی باشد و در هر شرایطی، حتی سختترین لحظات، نباید از آن دست کشید.
قبلی : جواب درست و نادرست و درک مطلب درس ششم سرود ملی
بعدی : جواب درس آزاد هفتم فارسی پنجم فرهنگ بومی ۱ صفحه ۵۵ و ۵۶
