استاد حسین دهلوی نقش بسیار مهمی در معرفی و به کارگیری سازهای ایرانی، به ویژه سنتور، در سطحی پیشرفته و در ارکسترهای بزرگ موسیقی کشور داشت. در این قسمت از وبلاگ آنبین، بیشتر با زندگی و آثار این هنرمند نامدار آشنا میشویم.
بیوگرافی استاد حسین دهلوی
حسین دهلوی، آهنگساز و رهبر ارکستر اهل ایران، در سال ۱۳۰۶ در تهران به دنیا آمد. او یادگیری موسیقی را از پنج سالگی و نزد پدرش معزالدین دهلوی آغاز کرد. پدرش از شاگردان علی اکبرخان شهنازی – نوازنده سرشناس تار و فرزند میرزا حسینقلی – بود. وقتی حسین دهلوی نه ساله شد، با تشویق مادرش به ساز ویلن روی آورد و آموزش این ساز را نیز ابتدا نزد پدرش ادامه داد. سپس برای تکمیل آموختههایش در نوازندگی ویلن، به کلاسهای استاد ابوالحسن صبا رفت.
اولین کار او برای ارکستر موسیقی ایرانی، قطعۀ «سبک بال» بود که در سال ۱۳۳۲ ساخته شد. دهلوی این قطعه را با الهام از موتیف کوتاهی از قطعۀ قاسمآبادی اثر ابوالحسن صبا در شور تصنیف کرد. این اثر در آلبوم مورد بحث با کیفیت ضبط زندۀ همان دوران ارائه شده است.
اثر دیگر این آلبوم، «کنسرتینو برای سنتور و ارکستر» است که حاصل همکاری مشترک دهلوی با فرامرز پایور میباشد. این قطعه که در سال ۱۳۳۷ ساخته شده، شامل بخشهایی در آواز بیات اصفهان، دستگاه همایون (با گوشۀ لیلی و مجنون)، چهارمضراب چهارگاه و دستگاه ماهور است.
توصیه میکنیم این مطلب آرپژ به چه معناست؟ را حتماً بخوانید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله شش نکته مهم برای یک تنظیم بهتر را مطالعه کنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، آشنایی با اصطلاح میزان در موسیقی را از دست ندهید.
در صورت علاقهمندی، مطلب بیوگرافی مژگان شجریان را از دست ندهید.
تغییر در وضع ساز سنتور
زمانی که رهبری ارکستر صبا بر عهده آقای دهلوی بود، او به دلیل علاقه زیادی که به استفاده از ساز سنتور در ارکستر داشت – سازی که از سازهای سنتی و ملی ایران است – توانست با کمک چند نفر از کارشناسان، تغییراتی در این ساز ایجاد کند.
او تلاش کرد تا جایی که ممکن است، امکان اجرای نتهای «کروماتیک» را در این ساز افزایش دهد. در نتیجه، سنتوری به نام «سنتور ارکستر» پدید آمد. همچنین برای گسترش دامنه صوتی و افزایش فواصل این ساز، پیشنهاد کرد که «سنتور کروماتیک بم» نیز ساخته شود که میتواند مکمل سنتور قبلی باشد.
به این شکل، دهلوی راهی ارائه داد تا این ساز ملی که به خاطر محدودیت در تعداد نتها و مشکلات دیگر، در اجراهای گروهی موسیقی چندان استفاده نمیشد، به ارکستر بزرگ موسیقی ایرانی راه پیدا کند. او همچنین در آثار و ساختههای خود، نقش مشخص و روشنی را به این ساز ملی سپرد.
از آن پس، گروه سازهای مضرابی ایرانی – که شامل همه سازهای مضرابی گوناگون میشود – جایگاه مستقل خود را در ارکسترهای ایرانی به دست آورد و به گروههای دیگر ارکستر (سازهای بادی چوبی و سازهای آرشهای) افزوده شد. این اتفاق از نظر آهنگسازی و تکمیل ارکستر ایرانی بسیار مهم و ارزشمند است.
اگر به این موضوع علاقه دارید، موسیقی می تواند اعتماد به نفس شما را تقویت کند! را از دست ندهید.
برای یادگیری پیشرفته، به ساز ها و زیرشاخه های سبک نیو ایج مراجعه کنید.
وفات
سرانجام استاد حسین دهلوی، موسیقیدان برجسته و پیشکسوت، بامداد روز سهشنبه بیست و سوم مهرماه سال ۱۳۹۸ پس از دورانی طولانی مبارزه با بیماری، در سن ۹۲ سالگی چشم از جهان فروبست.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه چرا دانستن گام ها در آواز مهم هستند؟.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله خانه اپرای سیدنی، یکی از مهمترین مراکز هنرهای نمایشی مراجعه کنید.
در این مقاله نحوه اجرای تحریر در آواز اطلاعات مفیدی آمده است.
دیدگاهتان را بنویسید