شماره دوزی چیست؟

نقشه شماره دوزی (قدم اول)

برای انجام شماره‌دوزی، همیشه می‌توانید از یک الگو و راهنمای آن استفاده کنید. این الگوها هم به شکل رایگان و هم پولی در وب‌سایت‌های مختلف موجود هستند.
هر الگو به شما نشان می‌دهد که هر بخیه را در کدام قسمت کار بزنید و از چه رنگ نخی استفاده کنید.
در این الگوها، از رنگ‌ها و علامت‌های مختلف داخل خانه‌های کوچک استفاده شده است (اگر الگو سیاه و سفید باشد، فقط از علامت‌ها استفاده می‌شود). هر خانه رنگی یا علامت‌دار روی نمودار، نمایانگر یک بخیه متقاطع است.

شروع کار شماره دوزی

برای شروع کار، اول باید وسط پارچه را پیدا کنید. طبق شکل، پارچه را دو بار تا بزنید تا چهار لایه شود. سپس نقطه‌ای که در مرکز تاها قرار دارد را با یک سوزن علامت‌گذاری کنید. بعد، تاهای پارچه را باز کنید و محلی را که با سوزن مشخص کرده‌اید، با یک خودکار حرارتی علامت بزنید و سوزن را بردارید. دوخت شماره‌دوزی را باید از وسط پارچه و بر اساس نقشه‌ای که دارید آغاز کنید. بیشتر طرح‌های شماره‌دوزی نقطه مرکزی مشخصی دارند، اما اگر نداشت، به آسانی می‌توانید وسط آن را پیدا کنید.

انواع مختلف دوخت در شماره دوزی

دوخت شماره‌دوزی معمولاً از ردیف‌های سمت چپ آغاز می‌شود و به سمت راست ادامه پیدا می‌کند. برای شروع، به طرح دوخت خود نگاه کنید تا نقطه شروع کار را پیدا کنید. کار را از پشت پارچه آغاز کنید؛ سوزن را از یکی از سوراخ‌ها به سطح رویی پارچه بیاورید و حدود یک سانتیمتر از نخ را در پشت کار باقی بگذارید. در طول دوخت، این قسمت اضافه نخ به کمک بخیه‌هایی که می‌زنید، در پشت کار محکم و ثابت می‌شود. توصیه می‌شود که انتهای نخ‌ها را گره نزنید، زیرا گره زدن باعث می‌شود پشت کار ظاهری ناصاف پیدا کند و برآمدگی ناخوشایندی از نخ در آن ایجاد شود.

– دوخت یک دوم

برای این نوع دوخت، مطابق شکل، یک کوک اریب در میان سوراخ‌های پارچه ایجاد می‌کنیم که به آن دوخت یک دوم گفته می‌شود.

– دوخت کامل

برای دوخت یک بخیه ضربدری کامل، پس از انجام کوک‌های اریب (که به آنها نیم‌ضربدر نیز می‌گویند)، مطابق شکل، سوزن را از نقطه ۱ خارج کرده و سپس به نقطه ۲ فرو می‌بریم. به همین ترتیب، طبق تصویر، کار دوخت را ادامه می‌دهیم.

برای دوخت یک‌چهارم و سه‌چهارم، ابتدا باید پارچه را به چهار قسمت مساوی تقسیم کنید. برای دوخت یک‌چهارم، یکی از این چهار قسمت را برمی‌دارید و برای دوخت سه‌چهارم، سه قسمت از چهار قسمت را در نظر می‌گیرید. این روش به شما کمک می‌کند تا اندازه‌ها را به درستی رعایت کنید و نتیجه کارتان دقیق و مرتب باشد.

گاهی اوقات بر اساس نقشه راهنما، لازم است در یک خانه از پارچه از بیش از یک رنگ استفاده کنیم. در چنین مواقعی، از دوخت‌های یک‌چهارم و سه‌چهارم مانند نمونه‌ای که در تصویر می‌بینید، کمک می‌گیریم.

در ادامه، دوخت را آنقدر انجام بده تا نختان تمام شود یا به انتهای طرحی که می‌دوزید برسید. پشت پارچه، سوزن را از زیر حداقل سه بخیه‌ای که قبلاً زده‌اید، رد کنید تا نخ کاملاً محکم شود. سپس، اضافه نخ را قیچی کنید؛ فقط دقت داشته باشید که آن را از بیخ و خیلی کوتاه نبرید.

لوازم مورد نیاز شماره دوزی

برای انجام راحت‌تر این کار، می‌توانید از وسایل مخصوص آن استفاده کنید. برخی از این وسایل عبارتند از: یک پارچه مناسب، سوزن مخصوص شماره‌دوزی و یک چهارچوب گلدوزی. در ادامه، هر کدام از این وسایل را به طور کامل برای شما توضیح می‌دهیم.

پارچه و تور شماره دوزی

اگر می‌خواهید پارچه‌های مناسب برای شماره‌دوزی را بشناسید و بهترین انتخاب را داشته باشید، بهتر است اول با مفهوم «کانت» آشنا شوید. پارچه‌های شماره‌دوزی معمولاً به شکل شطرنجی و شامل مربع‌های کوچک هستند. به تعداد این مربع‌ها در هر ۲٫۵ سانتی‌متر از پارچه، کانت گفته می‌شود.

این پارچه‌ها در اندازه‌های مختلفی تولید می‌شوند که معمول‌ترین آن‌ها اعداد ۱۱، ۱۴، ۱۶، ۱۸، ۲۲ و ۲۴ هستند. هرچه مقدار کانت بالاتر باشد، پارچه ریزبافت‌تر خواهد بود. برای نمونه، پارچه ۱۴ کانت یعنی در هر ۲٫۵ سانتی‌متر آن، ۱۴ مربع وجود دارد و هر مربع معادل یک کوک محسوب می‌شود.

پارچه‌های شماره‌دوزی از نظر نوع بافت به دو گروه آهاردار و بدون آهار تقسیم می‌شوند. برای دوخت تابلوهای دوزی معمولاً از نوع آهاردار استفاده می‌شود، در حالی که برای ساخت زیورآلات و اکسسوری‌ها، پارچه بدون آهار مناسب‌تر است.

برای شماره‌دوزی روی لباس یا مانتو معمولاً از تور مخصوص استفاده می‌کنند. روش کار به این صورت است که تور را با کوک‌های کوچک در محل مورد نظر می‌دوزند و پس از پایان کار، تار و پود تور را به راحتی از لابه‌لای دوخت‌ها بیرون می‌کشند.

نکته مهم دیگر این است که این پارچه‌ها موقع برش ممکن است ریش‌ریش یا پاره شوند. بنابراین قبل از شروع دوخت، بهتر است لبه‌های پارچه را با چسب یا کوک ثابت کنید، به ویژه اگر پروژه بزرگی در دست دارید که زمان و دقت بیشتری می‌طلبد.

سوزن شماره دوزی

وقتی با پارچه‌های بافت‌باز مثل آیدا، با روش بخیه متقاطع گلدوزی می‌کنید، لازم نیست از سوزن تیز استفاده کنید. در عوض، سوزن با نوک گرد به کار می‌آید تا از سوراخ کردن یا پاره کردن تصادفی تار و پود پارچه جلوگیری کند. انتخاب سوزن مناسب برای گلدوزی، هم روی کیفیت کار نهایی و هم روی آسایش شما هنگام دوخت، تأثیر بسیار زیادی دارد.

سوزن‌های گلدوزی معمولاً سوراخ بزرگی دارند که به راحتی نخ مخصوص گلدوزی و دیگر الیاف مورد استفاده را از خود عبور می‌دهد. این ویژگی باعث می‌شود نخ حین کار کمتر با پارچه اصطکاک داشته باشد و در نتیجه، کمتر فرسوده شود. این سوزن‌ها در اندازه‌های مختلفی تولید می‌شوند که با شماره مشخص می‌گردند. توجه داشته باشید که هرچه شماره سوزن بیشتر باشد، اندازه آن کوچک‌تر است.

اندازه سوزنی که برای دوختن انتخاب می‌کنید، به نوع پارچه‌ای که کار می‌کنید بستگی دارد. به زبان ساده، هر چه پارچه درشت‌بافت‌تر باشد و سوراخ‌های بزرگتری داشته باشد، باید از سوزن بزرگتری استفاده کنید. برای نمونه، اگر پارچه‌ای با شماره ۱۱ کانت دارید، مناسب است که از سوزن شماره ۱۸ بهره ببرید.

کارگاه شماره دوزی

برای ثابت نگه داشتن پارچه در هنگام دوخت، می‌توانید از حلقه‌های گلدوزی یا گیره‌های مخصوص پارچه کمک بگیرید. معمولاً پارچه‌های آهاردار محکم هستند و لازم نیست از این وسایل استفاده کنید؛ به راحتی می‌توانید آن‌ها را با دست نگه دارید و کار دوخت را انجام دهید. اگر می‌خواهید نتیجه کارتان کیفیت خوبی داشته باشد، انتخاب یک حلقه گلدوزی مناسب بسیار مهم است.

در این نوشته کوشیدیم اطلاعات ساده و کاملی دربارهٔ هنر شماره‌دوزی ارائه دهیم؛ از نحوه شروع این کار تا پایان آن و همچنین ابزارهای مورد نیاز برای شماره‌دوزی را معرفی کردیم. اکنون می‌توانید این هنر زیبا را آغاز کنید. برای آموزش‌های بیشتر و خرید وسایل شماره‌دوزی نیز می‌توانید به فروشگاه آنبین مراجعه کنید.