فرقی ندارد که در حال ساخت یک ساختمان باشید یا تمیز کردن نمای آن؛ عضو تیم آتشنشانی باشید یا در حال رنگکاری ساختمانهای مرتفع. کار در ارتفاع، چهارمین شغل پرخطر جهان به شمار میرود و سقوط افراد یا ابزار از بلندی، اصلیترین خطری است که سلامت شاغلان این حوزه را تهدید میکند. البته دامنه مشاغل مرتبط با کار در ارتفاع تنها به این موارد ختم نمیشود. بسیاری از حرفهها در جهان وجود دارند که فعالیت در ارتفاعات، بخشی ضروری و اجتنابناپذیر از آنها محسوب میشود. بر اساس آییننامه ایمنی کار در ارتفاع، هر فعالیتی که در ارتفاع بیش از ۱/۲ متر از سطح مبنا انجام شود، در دسته کار در ارتفاع قرار میگیرد و رعایت دستورالعملهای ایمنی مربوطه برای انجام چنین کارهایی الزامی است.
اگر شغل شما نیز جزو مشاغلی است که با کار در ارتفاع سروکار دارد، برای پیشگیری از هرگونه خطر احتمالی، باید اصول ایمنی را به دقت اجرا کنید. در این نوشته از مجله رونیکس، ضمن مرور ۱۱ اصل ایمنی، نکات کلیدی برای کار ایمن در ارتفاع را با شما در میان میگذاریم.
رونیکس را بخوانید!
رعایت الزامات عمومی کار در ارتفاع توسط کارفرما، مجری، پیمانکار و سایر عوامل اجرایی
در دستورالعمل ایمنی برای کار در ارتفاع، رعایت یک سری قواعد کلی ضروری است که در ۲۴ بخش تنظیم شده است. در اینجا برخی از نکات کلیدی آن را مرور میکنیم:
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در نمایشگاه بینالمللی صنعت ساختمان تهران فردا آغاز میشود پیدا کنید.
کارفرما باید خطرات احتمالی در محیط کار را شناسایی و بررسی کند و سپس اقدامات لازم برای ایمنسازی آن محل را انجام دهد.
همچنین با توجه به ماده ۸۸ قانون کار جمهوری اسلامی ایران، همه تولیدکنندگان، واردکنندگان، عرضهکنندگان، فروشندگان و کاربران ابزارها، ماشینآلات و وسایل مربوط به کار در ارتفاع، موظفند استانداردهای ساخت تجهیزات و مقررات ایمنی و حفاظتی را رعایت نمایند.
جابجایی، نصب، جمعآوری، انبارداری و استفاده از تجهیزات و ماشینآلات در ارتفاع، باید به گونهای انجام شود که هیچ خطری برای کارگران و دیگر افراد حاضر در محیط ایجاد نکند.
آموزش نکات ایمنی کار در ارتفاع
کارکنان باید به شکل منظم و دورهای، آموزشهای مربوط به رعایت نکات ایمنی هنگام کار در ارتفاع را ببینند. معمولاً در این دورههای آموزشی موضوعات زیر آموزش داده میشود:
آشنایی با خطرهای احتمالی در محیط کار
روشهای ایمنسازی محیط و پروژه برای انجام کار در ارتفاع
شناخت روشهای کاری، دستگاهها و ابزارهای ایمنی مخصوص کار در ارتفاع
شناخت علائم و تابلوهای هشداردهنده ایمنی
آشنایی با وسایل و تجهیزات محافظت شخصی
در صورت علاقهمندی، مطلب راهنمای خرید دریل مناسب سوراخکاری بتن را از دست ندهید.
آموزش روشها و ابزارهایی برای جلوگیری از افتادن وسایل و مصالح از ارتفاع
چگونگی واکنش درست و به موقع در موقعیتهای اضطراری
استفاده از کلاه ایمنی، حافظ جان کارکنان
کلاه ایمنی از وسایل بسیار مهم برای حفظ ایمنی در محل کار است. این وسیله از سر در برابر آسیبهای احتمالی محافظت میکند.
کلاه ایمنی رونیکس
در محلهای ساختوساز، پروژههای عمرانی، آتشنشانی و هر شغلی که نیاز به کار در بلندی دارد، استفاده از کلاه ایمنی اهمیت بسیار بالایی پیدا میکند. این مدل کلاه با کلاه ایمنی معمولی مهندسی کمی فرق دارد؛ اغلب محکمتر و بادوامتر است و لبه ندارد تا دید فرد هنگام کار کاملاً باز و بدون مانع باشد. این کلاهها بر اساس میزان مقاومتی که در برابر برق دارند، به سه دسته A، B و C گروهبندی میشوند.
کمربند ایمنی برای کنترل ارتفاع
کمربند ایمنی یکی از ابزارهای حیاتی و ضروری در مجموعه قوانین ایمنی برای کار در بلندی محسوب میشود. این وسیله نقش محافظتی برای بدن کاربران ایفا میکند. کمربند دور کمر شخص بسته میشود و معمولاً از الیاف طبیعی یا مواد مصنوعی پلیمری ساخته شده است. کاربرد اصلی این کمربند هنگامی است که فرد نیاز دارد به شکل مدیریتشده و ایمن از ارتفاع پایین بیاید. از جمله مدلهای مختلف کمربندهای ایمنی میتوان به کمربند تک قلاب بزرگ، کمربند دو قلاب، کمربند مجهز به جذبکننده ضربه، کمربند نوع پاراشوت و موارد دیگر اشاره کرد.
طناب برای حداکثر ایمنی
برای کار کردن در ارتفاع، از طنابهای مختلفی استفاده میکنند تا اگر شخصی سقوط کرد، ضربهی ناشی از افتادنش کم شود. این طنابها انواع مختلفی دارند، مثل طناب تکیهگاه، طناب عملیاتی، طناب دینامیک، طناب ایمنی، طناب پشتیبان و طناب نیمهایستا.
حالا شاید بپرسید اگر این نکات ایمنی در کار ارتفاع رعایت نشود، چه اتفاقی میافتد؟ پاسخ اینجاست:
حادثه سقوط در یک پروژه ساختمانی
در یک شهر بزرگ، کارگری به نام امیر در یک ساختمان نیمهکاره مشغول به کار بود. او روی طبقه ششم و در ارتفاع مشغول نصب سقف بود که ناگهان سقوط کرد و بر اثر این اتفاق جان خود را از دست داد. بررسیها نشان داد که دلیل اصلی این رویداد تلخ، بستن نکردن کمربند ایمنی توسط او بوده است.
در زمان وقوع حادثه، امیر روی طبقه بالا مشغول کار بود. در آنجا نردههای محافظتی به شکل درست و مطمئن نصب نشده بود و تجهیزات ایمنی کافی نیز وجود نداشت. در چنین شرایطی، استفاده از کمربند ایمنی برای محافظت از جان کارگر ضروری بود. اما امیر به جای بستن کمربند، تنها به نردههای موقتی که محکم و قابل اطمینان نبودند تکیه کرده بود. همین موضوع باعث شد تا تعادل خود را از دست داده و سقوط کند.
لایف لاین، سیستم ایمنی برای حفاظت از جان افراد
برای کسانی که روی داربست یا در ارتفاع کار میکنند، لایفلاین یک انتخاب حیاتی برای حفظ جانشان است. لایفلاین یا خط نجات، از طنابها یا کابلهایی به صورت عمودی یا افقی تشکیل شده که در نهایت به تجهیزات ایمنی فرد متصل میشود.
لایفلاین هنگام سقوط، فرد را در هوا نگه میدارد و از برخورد با زمین جلوگیری میکند. از نوع عمودی آن معمولاً در دکلهای نفتی، مخابراتی و برق استفاده میشود. نوع افقی نیز بیشتر برای سطوح شیبدار، اسکلتهای ساختمانی، لبههای خطرناک و روی نمای شیشهای ساختمان به کار میرود.
فرود نرم و ایمن با توری ایمنی
توریهای محافظ در ساختمانهای مرتفع و سازههای بلند، به دلیل انعطاف و کشسانی که دارند، باعث میشوند اگر کسی از ارتفاع سقوط کرد، بهصورت ایمن فرود بیاید. این سیستمهای جلوگیری از سقوط که با توری ایمنی کار میکنند، معمولاً در کارهای ساختمانی و صنعتی به چهار گروه اصلی تقسیم میشوند:
در سیستم S، توری ایمنی در قسمت زیرین سازه نصب میگردد.
در سیستم T، توری مانند یک محافظ دورتادور ساختمان قرار میگیرد.
در سیستم U، توری ایمنی در کنار لبههای خطرناک و پرتگاهها کار گذاشته میشود.
در سیستم V، توری از افتادن اشیا یا افراد به پایین جلوگیری میکند.
نکات ایمنی بالابرها
بالابر برقی رونیکس مدل RH-4136
بالابرها وسایل مهمی برای انجام کار در ارتفاع میباشند. برای ایمنی بیشتر، این دستگاهها باید دارای ویژگیهایی مانند سنسور تشخیص وزن بار، سنسور حرکت و دکمههای توقف اضطراری باشند. همچنین باید دارای قابلیت محدود کردن ارتفاع باشند. علاوه بر این، افراد نباید در زیر بالابر جمع شوند. حفظ تعادل بالابر در هنگام کار در ارتفاع نیز نکته بسیار مهمی است که باید رعایت شود.
به نقل از سایت کیوپیکت می توان گفت:
کار در ارتفاع ممکن است خطرات و مشکلات ویژهای ایجاد کند، بنابراین رعایت نکات ایمنی برای جلوگیری از حوادث و آسیبها ضروری است. این موارد شامل استفاده از وسایل محافظتی مانند کمربند ایمنی، نردههای حفاظتی و تورهای ایمنی است. همچنین باید به کارگران آموزش داده شود تا روشهای صحیح ایمنی را به خوبی یاد بگیرند و رعایت کنند. قوانین و دستورالعملهای کار در ارتفاع در کشورها و صنایع مختلف متفاوت است، اما هدف اصلی همه آنها کاهش خطرات ناشی از کار در ارتفاع و حفظ سلامت و امنیت کارگران است. هر فعالیتی که در مکانی با ارتفاع بیش از ۱.۲۰ متر از سطح زمین انجام شود، کار در ارتفاع محسوب میشود.
نکات ایمنی نردبانها
طبق قوانین ایمنی برای کار در ارتفاع، نردبان باید ویژگیهای مشخصی داشته باشد. در ادامه، برخی از این شرایط مهم را مرور میکنیم:
به کار بردن نردبان روی داربست یا سکوهای مرتفع، به عنوان تیرک یا زیرپا، و نیز به عنوان پل ارتباطی بین دو محل کار در ارتفاع، مجاز نیست.
بیشترین طول مجاز برای نردبانهای قابل حمل، ده متر است.
فاصله بین پلههای نردبان باید یکسان باشد و بین ۲۵ تا ۳۵ سانتیمتر قرار گیرد.
استفاده از نردبانهایی با پلههای طنابی مجاز نیست، مگر در شرایطی که استفاده از انواع دیگر نردبان امکانپذیر نباشد.
نکات ایمنی داربستها
داربستها بر اساس قوانین ایمنی برای کار در ارتفاع باید ویژگیهای مشخصی داشته باشند. در ادامه، برخی از این موارد مهم را مرور میکنیم:
کارفرما باید یک پلاک مشخصات روی داربست نصب کند. روی این پلاک، نام شرکت، مشخصات آن، نام مدیر مسئول و نام مدیر فنی درج میشود.
فاصله بین دو ستون عمودی یا دهانه داربست نباید بیشتر از ۲.۴ متر باشد.
داربست باید توانایی تحمل حداقل چهار برابر وزن وارد شده بر خود را داشته باشد.
سکوی کار روی داربست باید حداقل یک متر پایینتر از بالاترین نقطه ستونهای عمودی قرار گیرد.
در صورت نامساعد بودن شرایط آب و هوایی، کار روی داربست باید متوقف شود.
نکات ایمنی جایگاه کار
بر اساس قوانین ایمنی برای کار در ارتفاع، هنگام استفاده از سکوهای کاری باید دستورالعملهای ایمنی مربوطه به دقت رعایت شود. در ادامه، برخی از این نکات مهم آورده شده است:
سکوی کار باید همیشه تمیز باشد و هیچ ماده لیز و خطرناکی روی آن نباشد. این کار از افتادن وسایل و از دست دادن تعادل افراد روی سکو جلوگیری میکند.
در نقطهای که افراد به سکو وارد یا از آن خارج میشوند، باید یک محافظ یا درپوش ایمنی با لولا وجود داشته باشد.
اطراف سکوی کار باید با نرده یا حفاظ مناسب و مطابق با نوع کار، محصور شود. همچنین، هم سکو و هم کارگران باید مجهز به سیستمهای توقفدهنده سقوط باشند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آموزش تصویری و گامبهگام تعویض قفل درب ضد سرقت.
برای پیشگیری از حوادث احتمالی، سطح سکوی کار باید عاری از هرگونه سوراخ، برآمدگی، فرورفتگی و موارد مشابه باشد.
طنابهای سکوهای معلق باید به مرکز تیرهای باربر متصل شوند و نیروی این اتصال به طور کامل به قرقره منتقل شود.
تشویق کارکنان به رعایت ایمنی در ارتفاع
ایمنی هنگام کار در ارتفاع فقط به بستن کمربند و استفاده از تجهیزات محدود نیست. این کار نیازمند رعایت یکسری روشهای خاص و قواعد ایمنی است. برای ایمن ماندن در ارتفاع، باید به چندین عامل مهم توجه کرد: آموزش درست به کارگران، استفاده صحیح از وسایل محافظتی مثل کمربند ایمنی و طنابهای مخصوص، و همچنین رعایت اصول طراحی ایمن برای داربست و نردبان.
علاوه بر این، چک کردن وضعیت آب و هوا، نظارت بر سلامت فنی ابزارها و انجام کارها مطابق با دستورالعملهای ایمنی، از کارهای ضروری برای پیشگیری از حوادث است. در نهایت، رعایت همه این نکات به صورت کامل، باعث افزایش ایمنی و کاهش ریسکهای احتمالی میشود.
برای اینکه کارکنان در بهبود ایمنی مشارکت کنند و خطرات را گزارش دهند، باید فضای مثبتی در محل کار ایجاد کرد و اهمیت رعایت ایمنی در ارتفاع را برای همه روشن ساخت. برگزاری کلاسهای آموزشی منظم درباره اصول ایمنی و نحوه گزارش خطر، آگاهی افراد را بیشتر میکند. همچنین، ایجاد یک سیستم ساده و محرمانه برای گزارش مشکلات، به کارگران اجازه میدهد بدون نگرانی، موضوعات را مطرح کنند.
دادن پاداش و تشویق به کسانی که در زمینه ایمنی فعال هستند، انگیزه بیشتری ایجاد میکند. جمعآوری منظم گزارشها و دادن بازخورد درباره اقدامات انجامشده، نشان میدهد که ایمنی برای مدیران اهمیت واقعی دارد. تشویق کار گروهی و حمایت از پیشنهادهای کارکنان نیز از راههای مؤثر دیگر است که میتواند شرایط ایمنی کار در ارتفاع را بهتر کند و محیط کاری امنتری برای همه بسازد.
سخن آخر
برای حفظ جان و جلوگیری از خسارتهای مالی، رعایت نکات ایمنی هنگام کار در ارتفاع بسیار مهم است. همچنین، داشتن بیمه حوادث برای محیطهای کاری، راهکار هوشمندانهای برای پوشش دادن ضررهای احتمالی در اینگونه مشاغل محسوب میشود. در این نوشته از مجله رونیکس، یازده قاعده اصلی ایمنی در کارهای مرتفع را مرور کردیم. به نظر شما هنگام انجام کار در ارتفاع چه موارد دیگری باید رعایت شود؟ میتوانید دیدگاههای خود را در بخش نظرات همین صفحه با ما در میان بگذارید.
سوالات متداول
لنیارد چیست و چه کاری انجام میدهد؟
لنیارد یک نوار یا طناب مخصوص است که برای اتصال فردی که در ارتفاع کار میکند، به یک نقطه اتکا، طناب اصلی یا سازه ثابت به کار میرود. این وسیله طوری طراحی شده که کمترین مانع و محدودیت را برای حرکت کاربر ایجاد کند.
حداکثر وزن مجاز برای استفاده از هارنس چقدر است؟
بیشترین وزن کاربر برای استفاده از هارنس، با توجه به دستورالعمل شرکت سازنده آن، معمولاً تا ۱۴۰ کیلوگرم میباشد.
شوکگیر چیست و چه فایدهای دارد؟
شوکگیر یک ابزار ایمنی است که در روشهای استاندارد کار در ارتفاع مورد استفاده قرار میگیرد. کاربرد اصلی آن کاهش نیروی ناگهانی و ضربه ناشی از سقوط است.
دیدگاهتان را بنویسید