جاز یکی از سبکهای مشهور موسیقی در جهان است. در این سبک، از سازهای گوناگونی برای نواختن استفاده میشود. در این نوشته از وبلاگ آنبین، فهرستی از سازهای رایج در موسیقی جاز را با هم مرور میکنیم.
چه سازهایی در موسیقی جاز نواخته میشوند؟
جَز (به انگلیسی Jazz) یک سبک موسیقی است که در اواخر سده نوزدهم و اوایل سده بیستم میلادی توسط سیاهپوستان آمریکا پدید آمد. یکی از ویژگیهای بارز موسیقی جَز، استفاده از نُتهای غمگین است که در زبان تخصصی موسیقی به آنها Blue Notes میگویند. همچنین، این سبک موسیقی دارای ویژگیهایی مانند ضربهای نامنظم و کشیده، تغییرات زیاد در شدت صدا، گفتگوی بین سازها، وجود چند ریتم همزمان و به ویژه بداههنوازی است. به همین دلایل، جَز را نخستین شکل هنری میدانند که در ایالات متحده آمریکا شکل گرفته است.
در این سبک، سازهای بادی مانند ترومپت و ساکسیفون نقش اصلی را ایفا میکنند و در آغاز، تنها از این گونه سازها استفاده میشد. اما رفتهرفته سازهای دیگری نیز به آن افزوده شد و امروزه در یک گروه جَز، سازهایی مانند پیانو و گیتار نیز در کنار سازهای بادی دیده میشوند.
ترومپت
ترومپت بیش از هر ساز دیگری با موسیقی جاز عجین شده است. از همان روزهای آغازین پیدایش موسیقی جاز تا به حال، این ساز همواره نقش محوری و اساسی در این سبک موسیقی ایفا کرده است. ترومپت در دسته سازهای بادی برنجی جای میگیرد.
کرنت
کرنت خیلی شبیه به ساز ترومپت است، ولی صدای نرمتر و ملایمتری دارد. در واقع کرنت یک ساز بادی برنجی است و اگر کسی به صورت حرفهای آن را بنوازد، میتواند صدایی شبیه به خواندن و آواز از آن تولید کند.
ساکسوفون
ساکسوفون یکی از پرحرارتترین سازها در موسیقی جاز به شمار میرود. از آنجا که صدایش بسیار نرم و قابل تغییر است، از همان روزهای اول شکلگیری جاز تا به امروز، نقش مهمی در این سبک موسیقی ایفا کرده است. این ساز تنها قادر است در هر لحظه یک نت را بنوازد. از ساکسوفون معمولاً برای نواختن ملودی یا بخش اصلی قطعه استفاده میشود و گاهی نیز به صورت تکنوازی به کار میرود.
ترومبون
ترومبون یکی از سازهای بادی است که جنس آن از برنج میباشد، درست مانند ترومپت. این ساز از اولین روزهای شکلگیری موسیقی جاز در این سبک حضور داشته است. در سبک سویینگ، ترومبون نقشی کلیدی و ضروری ایفا میکرد، اما با پیدایش سبک بیباپ، کاربرد آن به مرور کمتر شد.
در گروههای جاز، معمولاً سازهایی مانند ترومپت، ساکسوفون، ترومبون و کلارینت نقش اصلی را در نواختن خط ملودی دارند. در مقابل، سازهایی مثل پیانو، گیتار و درامز بیشتر وظیفه همراهی و ایجاد ریتم را بر عهده میگیرند.
پیانو در جاز
پیانو در بخش ریتم موسیقی جاز یک ساز همهکاره محسوب میشود. به دلیل توانایی بالا در نواختن ملودی و هارمونی، از همان روزهای اول پیدایش سبک جاز، این ساز یکی از ارکان اصلی آن بوده است. پیانو همراه با گیتار، وظیفه همراهی و پشتیبانی از گروههای جاز را بر عهده دارند.
هماهنگی بین گیتار و پیانو در موسیقی جاز بسیار مهم است. یک نوازنده برای اینکه حس واقعی جاز را به شنونده منتقل کند، باید راههای هماهنگ کردن این دو ساز را به خوبی بلد باشد. کار اصلی نوازنده پیانو این است که آکوردها را به شکلی پویا و ریتمیک اجرا کند.
گیتار
در روزهای نخستین پیدایش موسیقی جاز، نوازندگان بیشتر گیتارهای آکوستیک مینواختند. اما با گذشت زمان و پیشرفت فناوری، گیتار الکتریک جایگاه مهمی در این سبک موسیقی پیدا کرد. امروزه در گروههای جاز، اغلب شاهد نواختن گیتار الکتریک هستیم. بسیاری از گیتاریستهای جاز، گیتارهای هالوبادی را ترجیح میدهند، زیرا صدای شفاف و واضحی تولید میکنند.
درامز
درامست نقش حیاتی در بخش ریتم موسیقی جاز دارد و مانند نیروی محرکهای است که گروه را پیش میبرد. درامست در جاز معمولاً از تعداد سازهای کمتری نسبت به دیگر سبکها تشکیل شده است. طبل اسنیر با چوبهای مخصوص نواخته میشود و صدایی تیز و مشخص تولید میکند. در کنارههای این مجموعه معمولاً یک سنج کرش قرار دارد که برای تأکید بر لحظههای اوج به کار میرود و یک سنج راید که به طور مداوم نواخته میشود تا بافت و رنگ صوتی کلی را غنیتر کند.
کنترباس (دوبل باس)
در روزهای نخستین شکلگیری موسیقی جاز در شهر نیواورلئان، گروههای موسیقی متشکل از سیاهپوستان در اجراهای خود از ساکسوفون باس بهره میبردند. اما زمانی که جاز به کافهها و باشگاههای شبانه راه یافت، ساکسوفون باس به تدریج کنار گذاشته شد و کنترباس جای آن را گرفت. در سبک جاز، نوازندگان دیگر از آرشه برای نواختن کنترباس استفاده نمیکنند، بلکه آن را با روشی به نام پیتزیکاتو (کندن سیمها با انگشت) مینوازند.
دیدگاهتان را بنویسید