ضرب آهنگ یا ریتم یکی از مفاهیم پایه و بسیار مهم در دنیای موسیقی است و یادگیری آن از اولین گامهای ورود به این هنر محسوب میشود. ریتم در واقع به توالی منظم ضربهها یا پالسهایی گفته میشود که حرکت و نظم را به صدای موسیقی میبخشند.
برای گسترش دانش خود، به مقاله آرمونیکا یا هارمونیکای شیشه ای ، ساز بدنام و کشنده! سر بزنید.
به زبان سادهتر، وقتی حرکتی پایدار و یکنواخت در بازههای زمانی مشخص تکرار شود، در موسیقی به آن وزن یا ریتم میگویند. برای مطالعه بیشتر در این زمینه میتوانید ادامه مطلب را در وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام دنبال کنید.
تعریف ریتم
به هر حرکت یا کاری که به طور منظم تکرار شود، ریتم گفته میشود. در واقع ریتم یک الگوی تکرارشونده است. اغلب مردم از کارهایی که نظم و ریتم مشخصی دارند، بیشتر لذت میبرند.
ریتم و شکلهای گوناگون آن در همهی پدیدههای طبیعت، رویدادها و انرژیهای موجود در محیط اطراف ما و حتی در اندیشهها و تصورات ذهنی ما نیز وجود دارد.
هر آنچه که در جهان هست، دارای ضربآهنگ درونی است و در مسیر رشد خود با ریتمهای بیرونی نیز هماهنگ میشود و در نهایت، مجموعههای منظم و بزرگتری را پدید میآورد.
این ریتمها دارای انرژیهایی هستند که اگر با ریتمهای اطراف هماهنگ باشند، در هم تنیده شده و انرژیهای بزرگتر و همسوتری را آزاد میکنند. اما اگر با هم هماهنگ نباشند، در برخورد با یکدیگر آسیب میرسانند و در حرکت هم اختلال ایجاد میکنند.
ریتم در موسیقی
حتماً برای شما هم پیش آمده که به تپش قلب خود گوش دهید و نظم دقیق بین هر ضربه را حس کنید. این نظم چیزی نیست جز همان “ضربآهنگ” یا “ریتم” که در طبیعت و جهان اطراف ما به فراوانی دیده میشود. در دنیای موسیقی نیز از این ریتم استفاده میکنیم تا به آهنگها هماهنگی و در عین حال شور و انرژی ببخشیم.
ما به عنوان شنوندگان موسیقی، این نظم را در لایههای مختلف احساس میکنیم. به همین دلیل گاهی ناخودآگاه با شنیدن یک قطعه، دست میزنیم، پا میکوبیم یا سرمان را تکان میدهیم.
مستقل ترین عنصر موسیقی
ریتم، سادهترین و طبیعیترین بخشی است که ما از موسیقی درک میکنیم و مهمترین و مستقلترین عنصر آن محسوب میشود. با این حال، همین مفهوم به ظاهر ساده میتواند شکلهای متنوع و پیچیدهای به خود بگیرد.
هر سبک موسیقی، ریتم ویژهای دارد که حتی در شناساندن آن سبک نیز مؤثر است. ریتم مانند نیرویی نادیدنی، قطعه موسیقی را پیش میبرد و باعث میشود همه صداها از یک نظم مشترک پیروی کنند.
برای اینکه بتوانیم انواع ریتمها و ساختارهای گاه پیچیده آن را بفهمیم، باید ابتدا اجزای تشکیلدهنده ریتم را بشناسیم و بدانیم هر یک از این اجزا چطور میتوانند ریتم را با توجه به سبک و حالوهوای یک قطعه موسیقی تغییر دهند.
ضرب آهنگ یا ریتم به الگوی منظم و تکرارشوندهای از صداها و سکوتها در موسیقی گفته میشود. میتوان آن را ضربان قلب یک قطعه موسیقی دانست که به آن ساختار و حرکت میبخشد. ریتم تعیین میکند که نتهای موسیقی با چه سرعتی و چگونه در طول زمان پخش شوند و چگونه در کنار هم قرار بگیرند تا حس جریان و نظم ایجاد کنند. درک ریتم کمک میکند تا بتوانیم با موسیقی همراهی کنیم، برقصیم یا حتی هنگام شنیدن آن ضرب بگیریم.
اجزاء اصلی ریتم موسیقی :
ریتم در موسیقی از دو بخش اصلی ساخته میشود.
۱. ضرب یا تمپو (tempo)
۲. میزاننما (meter signature/ time signature)
اگر سوالاتی دارید، مقاله درخت آوازه خوان در انگلیس به شما کمک خواهد کرد.
برای یادگیری پیشرفته، به آرشه یا کمانه چیست؟ مراجعه کنید.
برای نمونه، میزاننمای «سهچهارم» و تمپوی «۱۲۶» را در نظر بگیرید. میزاننمای سهچهارم دو چیز را مشخص میکند:
– در هر میزان چند ضرب جای میگیرد.
– هر ضرب معادل کدام نت موسیقی است.
به بیان ساده، عدد بالایی در میزاننما نشان میدهد که در هر میزان چند ضرب وجود دارد. عدد پایینی نیز مشخص میکند که هر ضرب با کدام نت سنجیده میشود (یعنی کدام نت، مدتزمان یک ضرب را تشکیل میدهد).
Allegro
آلگرو، یک واژه ایتالیایی است که معنیِ تند، شتابدار و شادمان را میرساند. بسیاری از اصطلاحات موسیقی از زبان ایتالیایی گرفته شدهاند. این واژه نشان میدهد که هنگام اجرای قطعه، سرعت ضربها باید بین ۱۲۰ تا ۱۳۹ ضرب در دقیقه باشد.
تقسیمات ضرب
پایه ریتمی هر آهنگ روی ضربهای اصلی آن ساخته میشود.
هر ضرب اصلی میتواند به دو یا چند قسمت مساوی تقسیم شود. این تقسیمبندی معمولاً بر اساس سیستم «دو دویی» انجام میگیرد و به این ترتیب، ساختار ریتم کاملتر و دقیقتری شکل میگیرد.
وقتی هر ضرب به بخشهای کوچکتری تقسیم میشود، ریتم پویایی و انعطاف بیشتری پیدا میکند. این پویایی باعث میشود بتوان ملودیها و ترانهها را به شکلهای گوناگون روی آن اجرا کرد.
از همین تقسیمبندیها، الگوهای ریتمیک مختلفی مانند میزانهای معروف ۲/۴، ۴/۴، ۳/۴، ۶/۸ و دیگر حالتها به وجود میآیند. در واقع این میزانها، دستهبندیهای گوناگونی از همان ضربهای تقسیمشده هستند.
دیدگاهتان را بنویسید