شاید برای شما هم جذاب باشد که بین سازهای سنتور و قانون شباهتهایی وجود دارد و با دقت به آنها میتوانید این همانندیها را ببینید. در این نوشته از وبلاگ آنبین میخواهیم این دو ساز را از نظر شکل و ساخت با هم بسنجیم و وجوه مشترک و تفاوتهای ساز قانون و سنتور را مرور کنیم. تا پایان این مقاله با ما همراه بمانید.
مقاله زندگینامه حسین گلگلاب،شاعر ترانه ای ایران منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
شباهت ها و تفاوت های ساز قانون و سنتور
سنتور و قانون هر دو از سازهای قدیمی هستند. در ایران، نواختن سنتور از دیرباز تا امروز همیشه رایج بوده است. ساز قانون برای مدتهای طولانی در کشور ما کمتر مورد توجه قرار داشت، اما در شصت سال گذشته دوباره به جمع سازهای موسیقی سنتی ایرانی بازگشته است.
این دو ساز، ساختمان تقریباً یکسانی دارند و بخشهای مشترکی در هر دو دیده میشود. در ادامه، با این بخشهای مشترک و همچنین تفاوتهای بین سنتور و قانون آشنا خواهیم شد.
جعبه صدا
جعبه صوتی ساز سنتور از دو صفحه چوبی تشکیل شده که شکل آنها به ذوزنقهای با اضلاع برابر میماند. در مقابل، جعبه صوتی ساز قانون نیز دو صفحه چوبی دارد، اما شکل این صفحات به ذوزنقهای با یک زاویه قائمه شبیه است.
توصیه میکنیم حتماً مقاله آهنگساز جنگ ستارگان کیست ؟ را مطالعه کنید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله تاثیرات درمانی موسیقی بر بدن مراجعه کنید.
محل گره ها
در بخش چپ ساز سنتور، ۷۲ میله فلزی کوچک وجود دارد. یک سر سیمهای سنتور به این میلهها بسته میشود.
اما در ساز قانون، جای این بستها متفاوت است. آنها در جعبهای روی لبه سمت راست ساز قانون قرار گرفتهاند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه تاثیر موسیقی بر درک ریاضی.
سیم ها
سنتوری که بیشتر از همه میبینیم، ۷۲ سیم دارد. از این تعداد، ۳۶ سیم زردرنگ هستند که به صورت دستههای چهارتایی روی ۹ خرک در سمت راست ساز کشیده شدهاند. ۳۶ سیم دیگر نیز به همین شکل، در دستههای چهارتایی روی ۹ خرک در سمت چپ قرار میگیرند.
اما ساز قانون در مدلهای گوناگونی ساخته میشود و تعداد سیمهای آن میتواند از ۶۳ تا ۸۴ سیم باشد. این سیمها معمولاً از جنس رودهٔ گوسفند یا نوعی نایلون هستند. در بیشتر انواع قانون، سیمها در دستههای سهتایی کنار هم قرار میگیرند و با یکدیگر همصدا کوک میشوند.
گوشی
در سازهای قانون و سنتور، هر سیم به یک گوشی متصل است. با چرخاندن کلید کوک، این گوشیها میچرخند و سیمها را کوک میکنند.
در صورت علاقهمندی، مطلب موسیقی فیوژن چیست؟ را از دست ندهید.
گوشیهای سنتور ۷۲ عدد هستند و از جنس فلز ساخته شدهاند. این گوشیها در چهار ردیف در سمت راست ساز جای میگیرند. اما گوشیهای قانون شکل دیگری دارند و مانند میخهای چوبی هستند. این گوشیها در قسمت چپ ساز قانون نصب شدهاند.
خرک
خرک در سنتور معمولی، یک قطعه چوب کوچک و گرد است که حدود دو سانتی متر ارتفاع دارد. هر سنتور معمولاً ۹ خرک در بخش راست و ۹ خرک در بخش چپ خود دارد و از روی هر خرک، چهار سیم به صورت گروهی گذر میکند. اما خرک ساز قانون متفاوت است؛ این خرک یک نوار چوبی باریک با ارتفاعی نزدیک به دو سانتی متر است که طول آن کمی از پهنای ساز کمتر میباشد. تمام سیمهای قانون از روی این نوار چوبی یکپارچه عبور میکنند.
صفحه رویی
روی ساز سنتور، دو سوراخ تزئینی به شکل گل وجود دارد تا صدا از آنها بیرون بیاید. ساز قانون هم روی صفحه خود، توریهای چوبی مشبکی برای خروج صدا دارد. روی سنتور، دو ردیف نهتایی خرک قرار میگیرد و از روی هر خرک، چهار سیم عبور میکند. اما در ساز قانون، در بخش چپ آن ۲۷ میله کوچک برای تغییر صدا و ۸۱ گوشی کوک دیده میشود و در سمت راست ساز، تنها یک خرک وجود دارد.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره بیوگرافی محسن چاووشی بیابید.
کلید کوک
کلید تنظیم سنتور، یک ابزار فلزی به شکل حرف T است. در انتهای این وسیله، یک فرورفتگی کوچک و کمعمق ایجاد شده تا بتوان آن را روی گوشیهای سنتور قرار داد و ساز را کوک کرد. اما ساز قانون، کلید مخصوص به خود را دارد که با کلید سنتور فرق میکند. در یک سر این کلید، سوراخی دقیقاً به اندازهی سر گوشیهای قانون تعبیه شده است.
مضراب
سنتور دو مضراب چوبی دراز دارد که حلقهی آنها میان انگشتهای شست، اشاره و وسطی نوازنده قرار میگیرد. اما مضراب ساز قانون یک حلقهی پهن فلزی (مثلاً از جنس نقره) است که به بند دوم انگشت اشاره وصل میشود و درون این حلقه یک تیغهی کوچک وجود دارد که برای نواختن و ضربه زدن به سیمها از آن استفاده میکنند.
شیطانک
شیطانک در ساز سنتور، دو تکه چوب نازک و هماندازه است که در دو سوی صفحه جلویی ساز کار گذاشته میشود. در ساز قانون نیز شیطانک وجود دارد، اما شکل آن متفاوت است و تنها یک قطعه چوب باریک است که میان پردهگردانها و گوشیها، در بخش چپ ساز قرار میگیرد.
دیدگاهتان را بنویسید