تفاوت ساز ویولن و ویولا

ویولن و ویولا هر دو از اعضای یک خانواده‌ی موسیقایی هستند و از نگاه اول شبیه به هم به نظر می‌رسند. با این حال، این دو ساز در چندین جنبه‌ی مهم با یکدیگر تفاوت دارند. برای آشنایی بیشتر با تمایزهای میان ویولن و ویولا، در ادامه‌ی این نوشته در وبلاگ آنبین، ویژگی‌های هر یک را مرور می‌کنیم. تا پایان این مطلب همراه ما بمانید.

تفاوت ساز ویولن و ویولا

آندره آماتی (به ایتالیایی: Andrea Amati) و گاسپارو دا سالواس (ایتالیایی: Gasparo da Salò) از نخستین و مشهورترین سازندگان ویولن و ویولا در آغاز سده شانزدهم میلادی به شمار می‌روند. نام خانوادگی آماتی نیز بعدها به افتخار این استاد سازنده، بر روی یک برند ویولن گذاشته شد.

معرفی ساز ویولن

ویولن یک ساز موسیقی است که با کشیدن آرشه روی سیم‌هایش صدا تولید می‌کند. این ساز، کوچک‌ترین عضو در گروه سازهای زهی و آرشه‌ای به شمار می‌رود.
معمولاً هنگام نواختن، ویولن را روی شانه چپ می‌گذارند و آرشه را با دست راست به حرکت درمی‌آورند. این ساز چهار سیم دارد که به ترتیب از زیر به بم با نت‌های می (سیم اول)، لا (سیم دوم)، ر (سیم سوم) و سل (سیم چهارم) کوک می‌شوند و فاصلهٔ بین هر سیم با سیم بعدی یک فاصلهٔ پنجم است.
ویولن توانایی اجرای محدودهٔ وسیعی از نتها را دارد و می‌تواند تمام فواصل کروماتیک و حتی فواصل کوچک‌تر را بنوازد. این ساز در سبک‌های مختلفی مانند پاپ، کلاسیک، جاز و موسیقی ایرانی جایگاه مهم و ثابتی دارد.

معرفی ساز ویولا

ویولا یک ساز موسیقی است که سیم‌هایی دارد و با کمانه یا آرشه نواخته می‌شود. نام این ساز در زبان آلمانی و همچنین در فرانسوی و ایتالیایی ویولا است. ویولا در دسته سازهای آلتو قرار می‌گیرد و عضوی از خانواده ویولن به شمار می‌آید که شامل ویولن، ویولنسل و کنترباس نیز می‌شود.

برای مطالعه بیشتر، به با ثروتنمدترین افراد فعال در حوزه موسیقی جهان آشنا شوید سری سر بزنید.

توصیه می‌کنیم این مطلب پدر موسیقی ایران کیست؟ را حتماً بخوانید.

جنس مواد به کار رفته در ساخت ویولا مشابه ویولن است و تنها تفاوت اصلی، اندازه بزرگ‌تر ویولا نسبت به ویولن می‌باشد. صدای این ساز گرم و پُردامنه است و با صدای ویولن تفاوت چشمگیری دارد؛ به همین دلیل ویولا صدایی میانی در میان سازهای خانواده ویولن تولید می‌کند. آرشه ویولا نیز کمی سنگین‌تر از آرشه ویولن است و موی به کار رفته در آن پهن‌تر می‌باشد.

تفاوت سایز ویولن و ویولا

یکی از واضح‌ترین تفاوت‌های ویولن و ویولا، اندازه آنهاست. ویولن کوچک‌تر از ویولا است. به طور دقیق‌تر، اندازه استاندارد یک ویولن بزرگسال (ویولن ۴/۴) حدود ۳۶ سانتی‌متر است. در مقابل، یک ویولای بزرگسال معمولاً بین ۳۸ تا ۴۱ سانتی‌متر طول دارد. بنابراین، اگر این دو ساز را کنار هم ببینید، به سادگی می‌توانید از روی اندازه، آنها را از هم تشخیص دهید.

مقاله تفاوت موسیقی اصیل ایرانی و موسیقی غربی منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب آشنایی با موسیقی مازندرانی را بخوانید.

تفاوت نت های ویولن و ویولا

شاید برایتان جالب باشد که نوازندگان ویولن و ویولا از یک نوع نت‌نویسی یکسان استفاده نمی‌کنند. اگر به صفحه نت‌های ویولن توجه کنید، در سمت چپ ابتدای خطوط حامل، علامتی به نام «کلید سل» دیده می‌شود. اما در نت‌های ویولا این علامت فرق دارد و به جای آن از علامتی به نام «کلید دو» استفاده می‌شود. به همین دلیل، جایگاه و ترتیب نت‌ها روی خطوط حامل در این دو ساز با هم تفاوت دارد.

در نتیجه این تفاوت، نتی که روی خط وسط حامل نوشته می‌شود، در ویولن «سی» نامیده می‌شود، اما در ویولا همان نت، «دو» خوانده می‌شود. به همین ترتیب، بقیه نت‌ها نیز در این دو ساز با یکدیگر متفاوت هستند.

برای گسترش دانش خود، مقاله آشنایی با انواع سازهای بادی را مطالعه کنید.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آشنایی با استاد حسین دهلوی.

تفاوت آرشه ویولن و ویولا

وقتی به انتهای آرشه‌ی ویولن و ویولا نگاه کنید، متوجه تفاوت‌هایی می‌شوید. اول اینکه قسمت پایینی آرشه‌ی ویولا معمولاً کمی وزن بیشتری نسبت به آرشه‌ی ویولن دارد. علاوه بر این، برخی از آرشه‌های مخصوص ویولا را طوری می‌سازند که انتهای آن‌ها، یعنی همان ناحیه‌ی دستگیره، حالتی خمیده و منحنی شکل دارد.

تفاوت سیم های ویولن و ویولا

سیم‌های ویولن و ویولا روی نت‌های متفاوتی تنظیم می‌شوند. در ویولن معمولی، سیم‌ها برای نت‌های می، لا، ر و سل کوک می‌گردند. اما در ویولا، سیم‌ها روی نت‌های لا، ر، سل و دو تنظیم می‌شوند. به همین دلیل، پایین‌ترین و بم‌ترین صدای ویولا، از بم‌ترین صدای ویولن نیز پایین‌تر و بم‌تر است.