موسیقی اصیل ایرانی با موسیقی غربی
موسیقی در اصل، زبان احساسات و اندیشههای مختلف آدمی است. از دوران باستان، مردم در سرزمینهای گوناگون با اکتشاف جنبههای مختلف موسیقی و پرورش آن به سبک خود، توانستهاند داستانهای شادیها و غمهای خود و هر آنچه به دلهایشان نزدیکتر بوده را در قالب این هنر شنیداری بینظیر بیان کنند. در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین، تفاوتهای میان موسیقی اصیل ایرانی و موسیقی غربی را مطالعه خواهید کرد.
موسیقی اصیل ایرانی
موسیقی سنتی ایران که با نامهای موسیقی کلاسیک ایرانی و موسیقی دستگاهی هم شناخته میشود، از روزگاران بسیار دور، حتی پیش از میلاد مسیح، در میان مردم این سرزمین زنده بوده و نسل به نسل منتقل شده است. آنچه امروز از این موسیقی میشنویم، قطعاتی است که دلنشینتر، سادهتر و قابل درکتر بوده و به دست ما رسیده است.
بسیاری از مناطق همسایه مانند آسیای میانه، افغانستان، پاکستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، ترکیه و یونان از این موسیقی تأثیر پذیرفتهاند و هر یک به نوبه خود در شکلدهی به آن نقش داشتهاند.
در ایران باستان، نوازندگان و موسیقیدانان برجستهای مانند «باربد»، «نکیسا» و «رامتین» میزیستهاند. موسیقی اصیل ایرانی یکی از قدیمیترین سبکهای موسیقی در جهان است که از عهد باستان تا امروز پابرجا مانده است.
مقاله ویژگی های پوست مناسب برای ساز تار منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
علاوه بر این، «ردیفهای موسیقی اصیل ایرانی» به عنوان نخستین اثر مستقل ایران در فهرست میراث فرهنگی ناملموس جهانی، در مهرماه ۱۳۸۸ به ثبت جهانی رسید.
موسیقی سنتی ایران و موسیقی کلاسیک غربی، هر دو غنی و زیبا هستند، اما ویژگیهای متمایزی دارند.
موسیقی ایرانی بر اساس **گوشهها** و **ردیفها** استوار است. این موسیقی حالوهوایی پیچیده و ظریف دارد و اغلب با احساساتی مانند اندوه، شادی عارفانه و دلتنگی همراه است. نوازنده یا خواننده در اجرا، فضای زیادی برای بداههپردازی و بیان احساس شخصی خود دارد و مانند نقوش اسلیمی، حالتی سیال و منعطف را دنبال میکند. سازهای اصلی آن نیز مانند تار، سنتور، نی و کمانچه، رنگصوتی ویژهای به این موسیقی میبخشند.
در مقابل، موسیقی کلاسیک غربی بر پایه **هارمونی** و چندصدایی بنا شده است. در این سبک، معمولاً چندین خط ملودیک به طور همزمان و با نظمی دقیق اجرا میشوند. قطعات از پیش به دقت نوشته و نتنویسی میشوند و نوازنده باید طبق همان پارتیتور مشخص عمل کند. این موسیقی ساختاری منسجم و قابل پیشبینیتر دارد. سازهایی مانند ویولن، پیانو و سازهای بادی برنجی، ستون فقرات اصلی بسیاری از ارکسترهای غربی را تشکیل میدهند.
به بیان ساده، موسیقی ایرانی بیشتر شبیه یک نقاشی خیالانگیز با خطوط سیال است که نوازنده در لحظه آن را میآفریند، در حالی که موسیقی غربی بیشتر مانند یک ساختمان با طراحی و نقشهای دقیق است که همه اجزای آن از پیش تعیین شده و با هماهنگی کامل اجرا میشوند. هر دو سبک، زیبایی منحصر به فرد خود را دارند و هر کدام دنیایی از احساس و هنر را به نمایش میگذارند.
مقاله مصاحبه آموزشگاه الهام با علیرضا فیروزیان، مدرس فلوت حاوی اطلاعات جامعی است.
تفاوت موسیقی اصیل ایرانی و موسیقی غربی
موسیقی سنتی ایران از هفت دستگاه و پنج آواز تشکیل شده است. هر یک از این هفت دستگاه، یک سری نتهای خاص خود را دارد که به آن «گام» میگویند. واژه «گام» از موسیقی غربی گرفته شده و در اینجا به کار رفته تا با وجود شباهت ظاهری، تفاوتهای عمیق و درونی این دو سبک موسیقی، به ویژه در این بخش، آشکار شود.
تفاوت گام و فواصل در موسیقی غربی و سنتی
یک تفاوت مهم بین موسیقی سنتی ایران و موسیقی غربی، کاربرد ریزپردهها در موسیقی ایرانی است. ریزپرده یا میکروتون به فاصلههای موسیقایی اشاره میکند که از نیمپرده استاندارد کوچکتر هستند.
البته شایان ذکر است که در گذشته، سیستم کوک موسیقی غربی نیز شامل این ریزپردهها میشد، اما پس از گرایش به سیستم کوک یکسان دوازدهنتی، دیگر جایی برای ریزپردهها در موسیقی اروپایی باقی نماند. به همین دلیل کوچکترین فاصله قابل استفاده در موسیقی غربی امروز، همان نیمپرده است.
در مقابل، در بسیاری از دستگاههای موسیقی ایرانی، حضور ریزپردهها (که گاهی به آنها “ربعپرده” هم گفته میشود، هرچند در عمل ممکن است دقیقاً معادل یکچهارم پرده نباشند) آشکارا دیده میشود. به کارگیری این فواصل، حس و حال متمایزی به موسیقی ایرانی و نیز برخی دیگر از فرهنگهای موسیقی شرقی مانند موسیقی ترکی و عربی میبخشد.
کلنل علینقی وزیری، از اثرگذارترین چهرههای موسیقی ایران، با ابداع علامتهای عرضی «سُری» و «کُرُن» برای نخستین بار، اقدام به ثبت ردیف موسیقی ایرانی به صورت نت نمود.
تک صدایی یا چند صدایی
در موسیقی غربی، چگونگی چیدمان صداها بر روی هم و لایههای مختلف یک قطعه، بسیار مهم است. این ویژگی معمولاً به دو شکل دیده میشود: حالت اول هوموفونیک است که در آن یک خط ملودی اصلی وجود دارد و دیگر صداها مانند پسزمینهای هماهنگ، از آن حمایت میکنند. حالت دوم پلیفونیک نام دارد که در آن چندین خط ملودی مستقل، همزمان و در کنار هم پیش میروند.
اما موسیقی سنتی ایرانی بیشتر بر ملودی تکیه دارد. بالا و پایین رفتنهای نغمه، تحریرها و شیوهی بیان نوازنده یا خواننده به آن عمق و معنا میبخشد. با این حال، در اجرای اصیل و قدیمی این موسیقی نیز میتوان گونهای خاص از هماهنگی و هارمونی را مشاهده کرد.
توصیه میکنیم حتماً مقاله بیوگرافی پیر بولِز،یکی از بنیانگذاران سبک سریالیسم را مطالعه کنید.
سازها
سازهای ایرانی معمولاً از چوب، پوست و دیگر مواد طبیعی ساخته میشوند و در ساخت آنها از قطعات فلزی و سفالی نیز استفاده میگردد. این سازها را میتوان بر اساس نحوه نواختن به چند گروه اصلی تقسیم کرد: سازهای زهی که با زخمه زدن نواخته میشوند، سازهای زهی که با ضربه نواخته میشوند و سازهای زهی که با آرشه نواخته میشوند.
از نمونههای سازهای زهی-زخمهای میتوان به تار، سهتار و قانون اشاره کرد. سازهای زهی-کوبهای مانند دف و تنبک هستند و سازهای زهی-آرشهای نیز شامل کمانچه و قیچک میشوند.
سازهای مورد استفاده در موسیقی غربی تفاوتهای بسیاری با سازهای سنتی ایرانی دارند. برخی از سازهای رایج در موسیقی غربی عبارتند از: ویولن، پیانو، ویولا و چنگ.
درون مایه و مضمون
به طور کلی میتوان گفت که موسیقی ایرانی در مقایسه با موسیقی غربی، توجه بیشتری به جنبههای معنوی و درونی انسان دارد. در فرهنگ ایران، هنر، شعر، باورهای دینی و عرفان به هم پیوستهاند و از هم جدا نیستند. موسیقی ایران یکی از بهترین نمونههای این پیوند عمیق است.
دیدگاهتان را بنویسید