نی از سازهای کهن است که صدایی غمگین و دلنشین تولید میکند. این ساز در اندازههای گوناگونی ساخته میشود که طول آن معمولاً بین ۳۰ تا ۸۰ سانتیمتر و قطر آن حدود ۱٫۵ تا ۳ سانتیمتر است. در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با گونههای مختلف نی آشنا خواهید شد.
نحوه نواختن ساز نی
نی یک ساز ساده است که برای نواختن، هوا از قسمت بالای آن به درون دمیده میشود. بیشتر این هوا از اولین سوراخی که باز باشد خارج میشود.
نوازنده معمولاً نی را به صورت ایستاده در دست میگیرد و دهانه آن را بین دندانهای جلو یا بین لبهایش قرار میدهد و سپس در آن میدمد.
با باز و بسته کردن سوراخهای نی توسط انگشتان، صدای ساز زیر یا بم میشود.
نی به خودی خود کوک ثابتی ندارد و برای هماهنگی با سازهای دیگر در کوکهای مختلف به کار میرود.
محدوده صدایی نی حدود دو و نیم اکتاو است و صدای آن به چهار بخش اصلی تقسیم میشود:
* صدای بم و بم نرم
* صدای اوج
* صدای غیث
* صدای ذیل
در این مقاله بیوگرافی استاد لوریس هایکازی اطلاعات مفیدی آمده است.
توصیه میکنیم این مطلب ریورب چیست؟ را حتماً بخوانید.
به طور معمول، نوازندگان نی را بین دو دندان پیشین قرار میدهند و زبان خود را در پایین و پشت آن گرد میکنند. با این حال، برخی استادان مانند جمشید عندلیبی روش دیگری دارند و زبان را در قسمت بالا قرار میدهند.
انگشتگذاری روی نی کار پیچیدهای نیست، اما مهمترین بخش نواختن آن، خلق صدای مناسب و کنترل نفس است.
انواع نی
علاوه بر علاقه و انگیزه برای نواختن ساز نی، انتخاب یک ساز مناسب و باکیفیت هم بسیار مهم است. وقتی سازی استاندارد و خوب در دست داشته باشید، صدایی که تولید میکند، دلنشین و رسا خواهد بود و این موضوع، شوق و اشتیاق هنرجو را برای تمرین و نواختن بیشتر میکند.
توصیه میکنیم این مطلب بهترین آموزشگاه برای آموزش کالیمبا را حتماً بخوانید.
امروزه در بازار، انواع مختلفی از این ساز محبوب با قیمتهای گوناگون وجود دارد. از معروفترین انواع نی میتوان به این موارد اشاره کرد:
در این مقاله نکات مهم در نظافت گیتار الکتریک اطلاعات مفیدی آمده است.
نی سلطانیان
نی صنایعی
نی شفیعی
نی عارف
نی بیات
نی علوی
انواع نی بر اساس مهر
ساز نی معمولاً با نشانهایی به نام مهر عرضه میشود و تعداد این مهرها نشاندهندهی سطح کیفیت ساز است.
نی با یک مهر: سازی ساده و معمولی است که اغلب برای تزئین یا استفادهی نوازندگان تازهکار مناسب است.
نی با دو مهر: سازی با کیفیت متوسط و قابل قبول.
نی با سه مهر: سازی با کیفیت بسیار بالا و عالی که معمولاً توسط نوازندگان حرفهای مورد استفاده قرار میگیرد.
انواع نی بر اساس ساختمان نی
بر اساس شکل و کاربرد آن، قومهای مختلف انواع گوناگونی از ساز نی دارند که هر یک نزد نوازندگان و در سبکهای مختلف موسیقی، طرفداران ویژهای برای خود پیدا کردهاند.
ساز نی کوتاه
صدای بم این نی برای موسیقی محلی ایدهآل است. این نی در مقایسه با دیگر انواع نی، کوتاهتر و کلفتتر است و همین ویژگی باعث میشود صدایش دو رگه و خاص باشد.
برای مطالعه بیشتر، به معرفی موسیقی نظامی سری سر بزنید.
ساز نی بلند
نی بلند یا نی خرک، یکی از سازهای محبوب در میان مردم ترکمن و نواحی جنوب ایران است. طول این ساز معمولاً بین ۷۰ تا ۸۰ سانتیمتر است و روی آن پنج سوراخ تعبیه شده. صدایی که از این نی بیرون میآید، حال و هوایی غمگین و پرسوز دارد و احساسی عمیق را به شنونده منتقل میکند.
نی هفت بند
این ساز شبیه به نی معمولی، پنج سوراخ دارد. چهار سوراخ در قسمت رویی آن قرار گرفته و سوراخ پنجم در زیر ساز است. بدنهٔ این نی از هفت بخش تشکیل شده که با شش مفصل از هم جدا میشوند. صدای این ساز در چهار محدودهٔ اصلی تولید میشود: صدای بم، صدای بالا، منطقهٔ میانی و منطقهٔ پایانی. برای نواختن، نوازنده سر نی را بین دندانهایش قرار میدهد و با دمیدن هوا درون آن، نوای زیبای ساز به گوش میرسد.
قره نی
نی سیاه که در اروپا به آن کلارینت میگویند، روش نواختنش مشابه نی هفت بند است. این ساز معمولاً از جنس چوب آبنوس یا فلز ساخته میشود.
برای مطالعه بیشتر، به تفاوت سبک موسیقی راک و متال سری سر بزنید.
دوزله
این ساز که میان عشایر از محبوبیت زیادی برخوردار است، از دو نی جداگانه ساخته شده که به هم متصل شدهاند. سوراخهای این دو لوله در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند، اما هر کدام به طور مستقل و جدا از دیگری کار میکنند.
دیدگاهتان را بنویسید