حتماً تا به حال عبارت “هوش موسیقایی” به گوشتان خورده است. اما چقدر با معنی، خصوصیات و روشهای پرورش آن آشنا هستید؟ در این نوشته، همهی آنچه باید دربارهی این نوع هوش بدانید را برایتان توضیح میدهیم. اگر دوست دارید مقالههای آموزشی بیشتری در زمینه موسیقی بخوانید، میتوانید به وبلاگ آنبین مراجعه کنید.
هوش موسیقیایی چیست؟
برای شروع، باید ببینیم هوش موسیقیایی دقیقاً چه معنایی دارد. این اصطلاح را نخستین بار هاوارد گاردنر در سال ۱۹۸۳ معرفی کرد. او در نظریه خود به نام «هوشهای چندگانه» هشت نوع هوش را معرفی کرد که یکی از آنها هوش موسیقیایی بود.
اما سوال این است که گاردنر چه تعریفی از هوش موسیقیایی ارائه داده است؟ به زبان ساده، این هوش یعنی توانایی فهمیدن، تشخیص دادن، ساختن و تغییر دادن صداها، نواها، ریتمها و آهنگها. همچنین کسانی که این هوش را دارند به صداهای اطراف خود بسیار حساس هستند و به سرعت به آنها واکنش نشان میدهند.
از نظر ساختار مغز نیز هوش موسیقیایی تعریف خاص خود را دارد. کسانی که این هوش در آنها قوی است، وقتی به موسیقی گوش میدهند از قسمتی از مغز به نام «لوب پس سری» استفاده میکنند؛ در حالی که افراد معمولی بیشتر «لوب گیجگاهی» مغزشان فعال میشود. البته تفاوتهای دیگری نیز بین افراد عادی و کسانی که هوش موسیقی بالایی دارند وجود دارد که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.
ویژگی های هوش موسیقیایی
کسانی که هوش موسیقایی بالایی دارند، معمولاً خصوصیات ویژهای دارند که آنها را از بقیه متمایز میکند. این افراد حتماً نوازنده یا آهنگساز نیستند؛ بلکه هر کسی در زندگی عادی ممکن است چنین ویژگیهایی داشته باشد. در ادامه، مهمترین نشانههای هوش موسیقایی را مرور میکنیم.
این افراد دوست دارند بر اساس الگوها فکر کنند، بهویژه الگوهای شنیداری. حتی در گفتوگوهای روزمره هم به دنبال تکرار و ریتم در کلمات میگردند.
روش یادگیری آنها معمولاً از طریق شنیدن است. مثلاً برای به خاطر سپردن یک مطلب، در ذهن خود به آن ریتم و آهنگ میدهند.
حتی در حرکتهای بدنشان هم ریتم دیده میشود. معمولاً با نظم خاصی راه میروند، موقع شنیدن موسیقی با انگشتان به میز ضرب میگیرند یا پاهایشان را هماهنگ با موسیقی تکان میدهند. این کارها شاید برای دیگران سخت باشد، اما برای آنها بسیار ساده و طبیعی است.
موسیقی در زندگی روزمره آنها نقش مهمی دارد. ساعتها به موسیقی گوش میدهند و حتی در محیط ساکت، آهنگ زیر لب زمزمه میکنند.
در یادگیری موسیقی از دیگران سریعتر پیشرفت میکنند و ممکن است در نواختن چند ساز مهارت پیدا کنند. به همین دلیل بسیاری از آنها به سمت شغلهایی مانند نوازندگی، خوانندگی، آموزش موسیقی یا رهبری ارکستر جذب میشوند.
وقتی به یک قطعه موسیقی گوش میدهند، میتوانند سازهای به کار رفته در آن را تشخیص دهند و نام ببرند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آیا جنس فرت ها درگیتار از نقره است؟.
حافظه شنیداری بسیار قوی دارند؛ آهنگی را که فقط یک بار شنیدهاند، به راحتی به یاد میآورند و تقریباً بدون اشتباه میتوانند آن را بخوانند یا بنوازند.
به صداهای اطراف بسیار حساس هستند و حتی کوچکترین صدا میتواند حواس آنها را پرت کند.
در طول روز، مدام یک قطعه موسیقی در ذهن آنها در حال پخش است. گویی حتی در سکوت، ذهن آنها آرام نمیگیرد و همیشه در حال ساختن ریتم و ملودی است.
علاوه بر این، معمولاً در رقصیدن هم مهارت دارند. رقص نیازمند درک عمیق ریتم است و کسانی که هوش موسیقایی بالایی دارند، در این زمینه نیز موفق میشوند.
تقویت هوش موسیقیایی در بزرگسالان
به آهنگها گوش بدهید! سادهترین و اولین روش برای قوی کردن هوش موسیقایی، این است که به طور مرتب و زیاد به موسیقی گوش دهید. بهتر است به سبکهای مختلف موسیقی توجه کنید و آهنگهایی از فرهنگها و زبانهای گوناگون را نیز بشنوید. این کار باعث میشود دید گستردهتری نسبت به موسیقی پیدا کنید.
دانش موسیقی را فرابگیرید.
اگر اصول موسیقی را یاد بگیرید و با مفاهیمی مانند ریتم و هارمونی آشنا شوید، درک بهتری از هر قطعه موسیقی خواهید داشت. این شناخت عمیق به شما کمک میکند تا بتوانید خود نیز دست به آفرینش موسیقی بزنید.
یک ساز را یاد بگیرید.
نواختن یک ساز، مهمترین راه برای تقویت هوش موسیقایی است. وقتی سازی مینوازید، بدون این که متوجه باشید، تواناییهای موسیقایی شما رشد میکنند.
در کنسرتهای باکیفیت حاضر شوید!
حضور در کنسرتها یا اجراهای زندهٔ موسیقی، به تدریج روی هوش موسیقایی شما اثر میگذارد. چون در این برنامهها میتوانید موسیقی حرفهای را به صورت بیواسطه و مستقیم بشنوید و بهتر درک کنید.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره سوئیت ،مجموعهای از چند موومان الهام گرفته از رقص بیابید.
تقویت هوش موسیقی کودکان
یکی از بهترین روشها برای پرورش استعداد موسیقی در بچهها، بازی کردن است. اسباببازیهای صدادار زیادی در بازار وجود دارند که به کودک کمک میکنند تا ریتم و آهنگهای ساده بسازد. علاوه بر این، بازیهای ساده و خانگی هم میتوانند در تقویت این استعداد مؤثر باشند. در ادامه چند نمونه از این بازیها را با هم مرور میکنیم:
اگر به این موضوع علاقه دارید، پنج اشتباه رایج گیتاریست ها را از دست ندهید.
از فرزندتان بخواهید با استفاده از وسایل ساده و در دسترس، یک ساز موسیقی درست کند و سپس با آن برایتان آهنگ بزند. مثلاً میتواند با نی یک سوت یا با یک ظرف پلاستیکی یک دف یا طبل کوچک بسازد.
صدای چیزهای مختلف را ضبط کنید؛ مثل صدای حیوانات، باز و بسته شدن در، کف زدن، سوت زدن یا نواختن سازهای گوناگون. سپس این صداها را برای کودک پخش کنید و از او بخواهید حد بزند هر صدا مربوط به چیست. این فعالیت به کودک کمک میکند تا بیشتر به صداهای اطراف خود توجه کند.
یک شعر ساده روی کاغذ بنویسید و به کودک بدهید. از او بخواهید آن شعر را با ریتمی که دوست دارد، بخواند. حتی میتوانید روز بعد هم از او بخواهید همان شعر را با ریتمی تازه بخواند. این بازی کمک میکند تا کودک با ریتم و تغییرات آن آشنا شود.
دو دسته کارت درست کنید: روی دسته اول، تصویر سازهای مختلف و روی دسته دوم، تصویر ابزار یا اعضای بدن که با آن ساز نواخته میشود (مانند دست برای پیانو یا چوبهای طبل برای درام) را بچسبانید. سپس از کودک بخواهید هر ساز را به وسیله نواختنش وصل کند.
یک کلمه بگویید و از کودک بخواهید کلمهای بگوید که هم وزن و هم قافیه با آن باشد. مثلاً اگر شما بگویید «باران»، او ممکن است بگوید «راهان». این بازی به صورت غیرمستقیم ریتم و آهنگ کلام را به کودک میآموزد.
دیدگاهتان را بنویسید