گیتار یکی از سازهای پرطرفدار است که در شکلهای گوناگونی ساخته میشود. یکی از انواع پرکاربرد آن، گیتار بیس نام دارد. صدای این ساز با دستگاهی به نام آمپلیفایر (تقویتکننده) بلندتر و رساتر میشود. در ادامه، بیشتر با گیتار بیس و خصوصیات آن آشنا خواهیم شد.
معرفی ساز گیتار بیس (guitar bass)
گیتار بیس که با نامهای بیس یا گیتار بیس الکتریک هم شناخته میشود، یک ساز زهی است. نوازندگان معمولاً آن را با انگشتان دست راست (یا چپ، در صورت چپدست بودن) به روشهای مختلفی مینوازند؛ مثل کشیدن و رها کردن سیمها با انگشت، کوبیدن روی سیمها با کف دست، کشیدن سریع سیم و رها کردن آن به سمت صفحه ساز، یا استفاده از وسیلهای به نام مضراب (پیک).
صدای این ساز به کمک دستگاهی به نام آمپلیفایر (تقویتکننده) بلند میشود. گیتار بیس برای تولید نتهای بم و پایینصدا طراحی شده است.
از لحاظ شکل، گیتار بیس خیلی شبیه گیتار الکتریک است، اما معمولاً بدنه بزرگتر، دسته بلندتر و تعداد سیمهای کمتری دارد. بیشتر بیسها چهار سیم دارند (گاهی پنج یا شش سیم) که نسبت به سیمهای گیتار الکتریک، یک اکتاو بمتر کوک میشوند تا محدوده صوتی بیس را پوشش دهند.
این ساز در دو نوع اصلی وجود دارد: برخی از بیسها روی دستهشان فرت (پرده) دارند و برخی بدون فرت هستند. نوع دارای فرت در موسیقیهای رایج و پاپ، معمولتر است. همچنین گونهای از گیتار بیس به نام بیس آکوستیک وجود دارد که بدنه آن توخالی است و شبیه گیتارهای آکوستیک معمولی میباشد.
تاریخچه گیتار بیس
تا پیش از سال ۱۹۵۰ میلادی، ساز اصلی برای تولید نتهای بم و پایین، کنترباس بود. اما از حدود آن سال به بعد، به ویژه در سبکهای موسیقی راک و پاپ، گیتار بیس به طور گسترده جایگزین کنترباس شد. امروزه از گیتار بیس به عنوان یک ساز تکنواز نیز در سبکهایی مانند جز، لاتین، فانک و فلامنکو استفاده میشود.
در دهه ۱۹۳۰، پاول توتمارک که یک موزیسین و مخترع اهل واشینگتن بود، نخستین گیتار بیس الکتریک را ساخت. این ساز دارای پردهبندی بود و برای نواختن به صورت افقی طراحی شده بود.
شرکت سازندهی او به نام آئودیووکس، در آن زمان مدلی به نام “۷۳۶ Bass Fiddle” تولید کرد. این مدل چهار سیم داشت، پردهبندی شده بود و بدنهای توپر به طول ۳۰.۵ اینچ داشت.
تغییر شکل این ساز به فرمی شبیه به گیتار، باعث شد در دست گرفتن آن راحتتر شود و حمل و نقل آن نیز آسانتر گردد.
بعدها تعداد پردههای روی دسته ساز بیشتر شد و این امکان را برای نوازندگان بیس فراهم کرد تا آزادی عمل بیشتری در اجرا داشته باشند. در سال ۱۹۴۷، باد توتمارک مدلی مشابه “Fiddle 736” را به شرکتی به نام سرنادر فروخت. با این حال، اختراعات خانواده توتمارک نتوانست در بازار به موفقیت تجاری چشمگیری دست پیدا کند.
سازندگان اولین گیتار بیس توپر الکتریکی
لئو فندر به همراه جورج فولرتن، نخستین گیتار بیس الکتریکی با بدنه توپر را ساختند. این گیتار تازه که “فندر پرسیژن” نام داشت، در سال ۱۹۵۱ به دنیا معرفی شد و به یک مدل رایج و معیار در صنعت موسیقی تبدیل شد.
“پرسیژن بیس” یا همان P-bass که در ابتدا شکلی ساده و تقریباً شبیه به یک تخته سنگ داشت، در مدل “تلکستر” به گیتاری با بدنهای خمیده و لبههای صاف تغییر کرد که نواختن آن را بسیار راحتتر نمود. همچنین روی این مدل، یک پیکاپ چهارقطبی و تکسیمپیچ نصب شده بود.
ساختار گیتار بیس
بدنه گیتار بیس معمولاً از چوب ساخته میشود، اما گاهی از موادی مانند گرافیت یا مواد ترکیبی دیگر هم برای ساخت آن استفاده میگردد.
انواع مختلفی از چوبها برای قسمتهای بدنه، دسته (گردن) و صفحه انگشتگذاری گیتار بیس مناسب هستند؛ اما در عمل، بیشتر از همان چوبهای رایج در ساخت گیتار الکتریک استفاده میشود.
معمولاً برای بدنه از چوب توسکا، زبان گنجشک یا ماهون؛ برای دسته از افرا؛ و برای صفحه انگشتگذاری از رزوود (بلسان بنفش) یا ابونیت بهره میبرند.
اگرچه این انتخابهای مرسوم و قدیمی هستند، سازندگان سازها بنا به دلایل مربوط به کیفیت صدا و ظاهر ساز، اغلب از انواع دیگر چوبها نیز در مدلهای مختلف گیتار بیس استفاده میکنند.
دیدگاهتان را بنویسید