همانطور که در نوشته قبلی گفتیم، بربط یکی از سازهای کهن و ارزشمند است. این ساز که با نامهای عود یا رود نیز شناخته میشود، شکلی مانند گلابی دارد و معمولاً از چوب درخت توت یا آبنوس ساخته میشود. کاسه صوتی آن بزرگ و دسته آن کوتاه است و از سازهای اصلی و پرکاربرد در موسیقی ایران باستان به شمار میرود. در این نوشته از وبلاگ آنبین میخواهیم شما را با پدر عود ایران آشنا کنیم؛ تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
منصور نریمان پدر عود ایران
منصور نریمان، استاد موسیقی، نوازندهی بربط و آهنگساز، ردیفدان و پژوهشگر موسیقی ایرانی بود. او از چهرههای تاثیرگذار و خلاق در تاریخ موسیقی ایران به شمار میرود و به پدر عود ایران معروف است.
نریمان در دورهای که ساز عود در ایران کمتر شناخته شده بود و بسیاری آن را سازی عربی میدانستند، توانست این ساز را دوباره زنده کند و جایگاه آن را به عنوان یکی از سازهای اصلی در موسیقی اصیل ایران تثبیت کند.
بیوگرافی
منصور نریمان با نام اصلی اسکندر ابراهیمی زنجانی، در بیستم اسفندماه سال ۱۳۱۴ در شهر مشهد چشم به جهان گشود. پدرش که در نواختن سازهای سه تار، تار و نی مهارت داشت، از زمان کودکی آموزش او را بر عهده گرفت. پدرش ردیفها و گوشههای موسیقی سنتی ایران را به او شناساند و نواختن سه تار را نیز به وی آموخت.
همانند بسیاری از موسیقیدانان ایرانی، او نیز فراگیری موسیقی را با سازهای تار و سهتار شروع کرد. در آن دوره، عود سازی بود که تعداد کمی از نوازندگان به سراغ آن میرفتند و اگر در گروههای موسیقی جایگاهی داشت، معمولاً نوازندهی تار، مسئولیت نواختن آن را نیز بر عهده میگرفت. به طور کلی، عود در آن زمان به عنوان ساز دوم نوازندگان تار شناخته میشد.
چهل و دو قطعه برای عود، مجموعهای از ردیفهای موسیقی ایرانی برای این ساز و همچنین کتاب روش بربطنوازی، از آثار آموزشی منصور نریمان هستند که امروزه در مراکز آموزش موسیقی تدریس میشوند.
از دیگر تواناییهای هنری نریمان میتوان به شاعری، نقاشی، خوشنویسی، عکاسی، نوازندگی، آهنگسازی، سازسازی و خوانندگی اشاره کرد. او در سال ۱۳۳۶ ازدواج کرد و حاصل این پیوند یک پسر و سه دختر بود.
اساتید نریمان و نحوه یادگیری ساز عود
منصور نریمان خاطرهای از دوران جوانی خود اینگونه تعریف کرده است: وقتی کلاس اول دبیرستان بودم، تا حدی با دستگاهها و گوشههای موسیقی آشنا شده بودم، اما چیزی از نت نمیدانستم. در آن زمان در مشهد کسی نبود که بتواند نت را به من یاد بدهد. به همین دلیل نامههایی به هنرستان عالی موسیقی برای استاد خالقی نوشتم و مشکل خود را با ایشان در میان گذاشتم.
در نامههایی که برای این استاد گرامی فرستادم، پس از سپاسگزاری بسیار از مهربانی آن انسان هنرمند و علاقهمند به هنر، از او خواهش کردم که نت را از طریق نامهنگاری به من آموزش دهد.
استاد نیز یک عکس امضا شده از خودشان همراه با دو جلد کتاب دستور تار و سهتار (دوره اول و دوم هنرستان) که توسط آقایان موسی معروفی و نصرالله زرینپنجه نوشته شده و با دقت کامل بر اساس نظریات استاد علینقی وزیری چاپ شده بود، برایم فرستادند. من هنوز هم آن کتابها و عکس را نگه داشتهام و برایم بسیار ارزشمند هستند. تا زندهام، مدیون لطف این استاد بینظیر و بزرگوار خواهم بود.
درگذشت منصور نریمان
منصور نریمان که به دلیل یک بیماری ریوی در بیمارستان بستری شده بود، صبح روز چهارشنبه، ۲۳ تیرماه ۱۳۹۴ در بیمارستان بهمن تهران دار فانی را وداع گفت.
پیکر او صبح روز جمعه، ۲۶ تیرماه ۱۳۹۴ از مقابل تالار وحدت تشییع و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
دیدگاهتان را بنویسید