سنتور یکی از سازهای اصیل ایرانی است که برای داشتن صدای دلنشین و دقیق، باید به درستی کوک شود. در این نوشته از وبلاگ آنبین، قصد داریم نگاهی به نحوهٔ کوک سنتور در دستگاههای گوناگون موسیقی ایرانی بیندازیم. امیدواریم این مطالب برای شما مفید باشد و تا پایان این متن همراه ما بمانید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله نت شاهد چیست ؟ را مطالعه کنید.
ساز سنتور
کوک کردن سنتور در مقایسه با بسیاری از سازهای دیگر، کاری دشوارتر و وقتگیرتر محسوب میشود و این موضوع همواره یکی از چالشهای اصلی هنرجویان و نوازندگان این ساز است. تعداد زیاد سیمهای سنتور باعث میشود که برای کوک دقیق آن، زمان و توجه بیشتری صرف شود. البته هنگامی که نوازنده با روش صحیح و اصول کوک آشنا شود، میتواند این کار را با سرعت بیشتری انجام دهد. همچنین برای اجرای قطعات در دستگاههای مختلف موسیقی ایرانی، لازم است تنظیم کوک سنتور تغییر کند، به همین دلیل اهمیت کوک کردن و تسلط بر آن در نوازندگی سنتور بسیار بالاست.
سیم های سنتور
سیمهای سنتور از یک سو به قسمت سیمگیر و از سوی دیگر به گوشیهای ساز متصل میشوند که در دو سر سنتور قرار دارند. سیمها از روی خرک رد میشوند و محل استقرارشان روی ساز کاملاً مشخص است. روی هر خرک چهار سیم قرار میگیرد که همگی دقیقاً با یک نت کوک میشوند. برای معرفی کوک سنتور معمولاً از خرکها استفاده میشود و هر خرک با نام یک نت مشخص میگردد. کوک هر خرک بسته به دستگاه موسیقی ممکن است تغییر کند. پیش از تغییر کوک سیمها، باید محل قرارگیری خرک به درستی تنظیم شود تا سیم روی نت مورد نظر کوک گردد. رایجترین کوک برای سنتور، کوک شور سل است که نوآموزان معمولاً نوازندگی را با این کوک آغاز میکنند.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب میکروفن های مناسب برای ضبط صدا و ساخت استودیوی خانگی را بخوانید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله روش های کاهش نشت صدا در استودیوی خانگی به شما کمک خواهد کرد.
کوک سنتور در دستگاه های مختلف
برای نواختن ساز در دستگاههای گوناگون، باید آن را بر اساس همان دستگاه کوک کنید. کوک شور به عنوان پایه و اساس در نظر گرفته میشود. با این کوک میتوانید گوشههای آوازی ابوعطا، دشتی، بیات ترک و افشاری را نیز بنوازید.
کوک دستگاه شور
در هنگام کوک سنتور، نتهای هر خرک به این صورت است:
خرک اول: نت «می کرن» روی سیمهای زرد و سفید و سیم پشت خرک.
خرک دوم: نت «فا» روی همه سیمها.
خرک سوم: نت «سل» روی همه سیمها.
خرک چهارم: نت «لا کرن» روی سیمهای زرد و سفید و نت «لا بمل» روی سیم پشت خرک.
خرک پنجم: نت «سی بمل» روی همه سیمها.
خرک ششم: نت «دو» روی همه سیمها.
خرک هفتم: نت «ر بکار» روی سیمهای سفید و پشت خرک و نت «ر کرن» روی سیم زرد.
خرک هشتم: نت «می بمل» روی همه سیمها.
خرک نهم: نت «فا» روی همه سیمها.
اگر هنگام نواختن سنتور در دستگاههای مختلف، این راهنما را برای کوک رعایت کنید، صدای ساز شما واضحتر و دلنشینتر خواهد شد.
**چند نکته ضروری در زمان کوک سنتور:**
– آچار کوک را به نرمی بچرخانید و از سفت کردن بیش از حد سیمها بپرهیزید، زیرا ممکن است سیمها پاره شوند.
– هنگام کوک، صورت و دستان خود را در نزدیکی سیمها قرار ندهید تا در صورت پاره شدن سیم، آسیبی نبینید.
– اگر سیمهای ساز شما فرسوده و کهنه شده، بهتر است پیش از کوک، آنها را تعویض کنید.
– ساز را در جای خیلی گرم یا خیلی سرد نگذارید؛ زیرا تغییر دما باعث میشود ساز از کوک خارج شود.
دیدگاهتان را بنویسید