در هر زمینهای مانند هنر، علم یا جامعه، همیشه کتابهای مهم و تاثیرگذاری وجود دارند که خواندن آنها برای کسانی که در آن زمینه فعالیت میکنند، بسیار ضروری است. این کتابها معمولاً از سوی استادان و متخصصان زیادی تایید شدهاند و به عنوان منبع آموزشی معتبر استفاده میشوند. موسیقی هم از این قاعده مستثنی نیست و کتابهای ارزشمندی دربارهی آن نوشته شده است. اگر میخواهید یک نوازنده یا موسیقیدان موفق شوید، علاوه بر تمرین عملی، باید بخش تئوری موسیقی را نیز به طور جدی دنبال کنید. بهترین راه برای تقویت دانش تئوری موسیقی، مطالعهی کتابهای مناسب است. به همین دلیل، در این نوشته میخواهیم کتابهایی را معرفی کنیم که خواندن آنها برای هر موسیقیدان مفید است. برای اینکه راحتتر باشید، این کتابها را در دو گروه «موسیقی ایرانی» و «موسیقی غربی» دستهبندی کردهایم تا بتوانید کتابهای مرتبط با سبک مورد علاقهی خود را سریعتر پیدا کنید. پس از خواندن این مطلب، پیشنهاد میکنیم به وبلاگ آنبین هم سر بزنید و مطالب بیشتری در زمینه موسیقی مطالعه کنید.
لیست کتاب هایی که هر موسیقیدان باید بخواند
موسیقی غربی
مبانی بنیادی موسیقی | باربارا وارام
کتاب “مبانی بنیادی موسیقی” اثر باربارا وارام با ترجمه ایلیا بهارلو، از آن دست کتابهایی است که خواندنش برای هر علاقهمند به موسیقی ضروری است. باربارا وارام متولد شهر تورنتو در کانادا است و تحصیلات خود را در مدرسه برانکسون هال و سپس دانشکده موسیقی دانشگاه تورنتو به پایان رساند. او پس از فارغالتحصیلی، در زمینه تئوری موسیقی تحت راهنمایی اریک رولینسون به تحقیق پرداخت.
ایلیا بهارلو، که پدرش محمد بهارلو نویسنده و روزنامهنگار بود، خود میگوید پیش از این کتابهای زیادی درباره موسیقی مطالعه کرده بود؛ اما وقتی در سال ۲۰۰۲ با کتاب مبانی بنیادی موسیقی آشنا شد، تازه احساس کرد که برای اولین بار تئوری موسیقی را به شکلی کامل و اصولی فرا گرفته است. محتوای کتاب از نظر اطلاعات جدید چیزی به دانش او اضافه نکرد، اما سادگی و روانی بیان آن باعث شد تصمیم بگیرد کتاب را به فارسی ترجمه کند.
این کتاب به عنوان یک منبع درسی پایه در رویال کنسرواتوار موسیقی تورنتو نیز تدریس میشود. مهمترین ویژگی کتاب، پرداختن به تمام مفاهیم اولیه موسیقی مانند گام، فاصله، وزن، شیوه نتنویسی و آکوردهاست. همچنین در پایان کتاب، مجموعهای از تمرینهای نظری به همراه پاسخ ارائه شده که به درک بهتر و عمیقتر مبانی موسیقی کمک میکند.
تاریخ موسیقی، آنطور که باید تدریس شود ( باخ، بتهوون، و باقی بروبچه ها) | دیوید دبلیو باربر
دیوید دبلیو باربر، یک موسیقیدان، نویسنده، روزنامهنگار و منتقد است که تا به حال بیش از ده کتاب در زمینه موسیقی نوشته است. سبک طنز و شوخطبعانهی او باعث شده تا آثارش با استقبال زیادی روبرو شوند. او که اکنون نویسندهای شناختهشده در سطح جهان است، در شهر اتاوا بزرگ شده و مدرک دانشگاهی خود در رشته موسیقی را از دانشگاه کوئین در کینگستون دریافت کرده است.
علاوه بر نوشتن، باربر در زمینه آهنگسازی نیز فعال بوده و آثاری مانند دو سمفونی، یک رکوئیم و قطعات فراوانی برای گروههای کر و موسیقی مجلسی خلق کرده است.
حالا که بیشتر با نویسنده آشنا شدیم، بد نیست نگاهی هم به کتاب محبوبش بیندازیم. کتاب «باخ، بتهوون و باقی بروبچهها» پرفروشترین اثر دیوید باربر به شمار میرود و بسیاری معتقدند مطالعه آن برای هر کسی که به موسیقی علاقه دارد ضروری است. این کتاب به زندگی، شخصیت، موفقیتها و ناکامیهای بزرگترین آهنگسازان دنیا میپردازد. اگر از متون خشک و خستهکننده تاریخ موسیقی فراری هستید، این کتاب با نثر جذاب و شیرین خود، قطعاً نظرتان را تغییر خواهد داد.
هارمونی | والتر پیستون
کتاب دیگری که خواندن آن برای هر نوازنده و موسیقیدانی لازم است، کتاب هارمونی اثر والتر پیستون است. پیستون که یک آهنگساز موسیقی کلاسیک، نوازنده ویولن و پیانو، و همچنین استاد دانشگاه هاروارد بود، در زمینه موسیقی صاحب نظر شناخته میشد. او موفق به دریافت جوایز معتبری مانند جایزه پولیتزر و گوگنهایم نیز شده است.
والتر پیستون در سال ۱۹۱۲ وارد مدرسه هنری ماساچوست شد و به مدت چهار سال در آنجا تحصیل کرد. سپس در سال ۱۹۲۰ در کالج هاروارد پذیرفته شد و در طول این دوره، اغلب رهبری ارکستر دانشجویی را بر عهده داشت.
کتاب هارمونی پیستون نخستین بار در سال ۱۹۴۱ منتشر شد. این اثر یک مرجع آموزشی ارزشمند محسوب میشود که تمامی مباحث مربوط به هارمونی در قرن هجدهم و نوزدهم را به طور کامل شرح میدهد. همچنین برای درک بهتر و تمرین بیشتر، تمرینهای کاربردی در کتاب گنجانده شده است.
موسیقی ایرانی
موسیقی ایران | روحالله خالقی
روحالله خالقی، آهنگساز، موسیقیدان و نوازنده ویولن، از شاگردان برجستهٔ علینقی وزیری بود. او نقش بسیار مهمی در نگهداری و زندهنگاهداشتن موسیقی ایرانی داشت. خالقی در شهر کرمان به دنیا آمد و از کودکی تحت تأثیر پدر و مادرش که هر دو اهل موسیقی بودند، به این هنر علاقهمند شد. در جوانی به مدرسهای رفت که علینقی وزیری اداره میکرد و از ۱۹ سالگی خودش به تدریس موسیقی پرداخت. او در سال ۱۳۲۸ انجمنی به نام «دوستداران موسیقی ملی» پایهگذاری کرد که بعدها به هنرستان موسیقی ملی تبدیل شد. همچنین، خالقی با نوشتن کتابهای ارزشمند، به عنوان نخستین کسی شناخته میشود که تاریخ موسیقی شهری ایران را به صورت مکتوب ثبت کرده است.
در کتاب «موسیقی ایران» اثر روحالله خالقی، شما میتوانید سرگذشت موسیقی ایران را از روزگاران قدیم تا زمان معاصر دنبال کنید. در این کتاب به دورههای تاریخی و افراد تأثیرگذاری مانند ساسانیان، خسرو پرویز و اردشیر بابکان که در شکلدهی به موسیقی ایرانی نقش داشتهاند، پرداخته شده است.
تئوری موسیقی | علینقی وزیری
کتاب “تئوری موسیقی” نوشته علینقی وزیری است. او تأثیر چشمگیری در موسیقی سنتی ایران گذاشت و کارهای مهمی مانند ابداع روشی جدید برای نوشتن نتها و تنظیم ردیفهای موسیقی انجام داد. وزیری دانشآموخته مدرسه سن لوئی تهران بود و در سن سی سالگی برای یادگیری موسیقی غرب به کشورهای آلمان و فرانسه سفر کرد. کتاب تئوری موسیقی او حدود یک قرن پیش نوشته شده، ولی هنوز هم منبعی معتبر و قابل اعتماد به شمار میرود. این کتاب چهارصد صفحهای به بررسی هر دو سبک موسیقی ایرانی و موسیقی کلاسیک غربی میپردازد.
کتاب مبانی نظری موسیقی ایرانی | جمعی از نویسندگان
گروهی از هنرمندان موسیقی ایران مانند حسین علیزاده، هومان اسعدی، مینا افتاده، علی بیانی، مصطفی کمال پورتراب و ساسان فاطمی، از تابستان سال ۱۳۸۲ تا پایان مردادماه سال بعد، یعنی بیش از یک سال، با یکدیگر همکاری کردند تا کتاب “مبانی نظری موسیقی ایرانی” را تألیف کنند. این کتاب به طور تخصصی به موسیقی کلاسیک ایران، که به آن موسیقی ردیفی نیز میگویند، میپردازد.
هدف اصلی از نوشتن این کتاب، ایجاد یک چارچوب نظری برای آموزش موسیقی ایرانی بود. یکی از ویژگیهای برجسته این اثر، در نظر گرفتن تفاوتهای بین موسیقی ایران در دوران گذشته و شکل کنونی آن است. از نکات مثبت کتاب این است که اصول و قواعد موسیقی را دقیقاً به شکلی که امروزه در اجراهای عملی به کار میرود، مورد توجه قرار داده است.
دیدگاهتان را بنویسید