حتماً تا به حال دقت کردهاید که در زمان جنگ یا در لحظات مهم ملی، وقتی سرودها یا آهنگهای خاصی پخش میشوند، احساس غرور و هیجان زیادی در مردم به وجود میآید. این نوع موسیقیها ویژگیهای منحصر به فردی دارند که آنها را در گروه «موسیقی حماسی» قرار میدهد. در ادامه این نوشته از وبلاگ آنبین، بیشتر با این سبک موسیقی آشنا خواهید شد.
موسیقی حماسی
از آغاز زندگی انسان بر روی زمین، زمانهای بسیار کمی بوده که مردم در آرامش و صلح کامل زندگی کنند. در واقع، نبرد و درگیری بخش جداییناپذیر از تاریخ بشر به شمار میرود. در طول این جنگها، موسیقی همیشه نقش مهمی داشته است.
از گذشتههای دور، آهنگهای رزمی به سربازان روحیه و انرژی میدادند و آنها را به سوی پیروزی پیش میبردند. این نوع موسیقی برای برانگیختن عشق به میهن، ایجاد شجاعت و روحیه جنگندگی ساخته شده است. به همین خاطر در موسیقی نظامی معمولاً از سازهایی استفاده میشود که صدای بلند، واضح، قدرتمند و در عین حال شاد و انرژیبخش دارند.
سربازانی که برای نواختن این موسیقی آموزش دیده بودند، در جلوی صفوف لشکر حرکت میکردند و وظیفه داشتند سربازان دیگر را گرد هم آورند، به حرکت درآورند و با ایجاد شور و هیجان، روحیه آنها را تقویت کنند.
تعریف حماسه
حماسه، گونهای از شعرهای توصیفی است که به بیان داستانهای پهلوانی، دلاوریها و افتخارات یک فرد یا یک قوم میپردازد و جنبههای گوناگون زندگی آنان را در بر میگیرد. این نوع آثار معمولاً به صورت شعر سروده میشوند.
در مقابل، به داستانها و موضوعات غیرجنگی و عاطفی در ادبیات، غنایی یا بزمی گفته میشود.
رمان «دن کیشوت» نمونهای ویژه و برجسته از یک اثر حماسی به شمار میرود.
منظومههای حماسی
پژوهشگران، شعرهای حماسی را به دو گروه اصلی تقسیمبندی کردهاند:
نوع اول، حماسههای طبیعی و ملّی هستند که خود شامل دو دسته میشوند:
– حماسههای اساطیری و پهلوانی، مانند بخش بزرگی از شاهنامه فردوسی
– و حماسههای تاریخی، مانند شاهنامه ابومنصوری
نوع دوم، حماسههای مصنوعی هستند؛ مانند اثری با عنوان “هانرید” از ولتز.
واژههای “یلنامه” و “پهلواننامه”، برابرهای پارسی سره برای واژه عربی “حماسه” به شمار میروند. “یل” در زبان فارسی به معنای پهلوان است.
ویژگی موسیقی حماسی
در دنیایی که بیشتر بر روی جنبههای فیزیکی و مادی تمرکز دارد، هنرهای گوناگون حتی در قالب نظامی نیز نقش مهم و جدی ایفا کردهاند. زیرا از یک سو برای برقراری امنیت، باید عدالت در سراسر یک کشور حاکم شود و از سوی دیگر، لازم است در دل دشمنان ترس ایجاد کرد و همزمان، روحیه سربازان، جنگجویان و مردم خود را تقویت نمود. احساس شجاعت و میهندوستی همواره با شنیدن آهنگهای حماسی در میان مردم اوج میگرفت.
موسیقی حماسی
موسیقی همواره یکی از رایجترین راهها برای آوردن حس حماسه به میدان نبرد بوده و هست. این نوع موسیقی در ایران پیشینهای بسیار قدیمی و کهن دارد.
آهنگهای رزمی نیز در برانگیختن و بیدار کردن احساس شجاعت و دلاوری سربازان و برای پیروزی آنان در میدان جنگ، در برابر دشمنان، ابزاری بسیار مؤثر بودهاند. یکی از کارکردهای موسیقی نظامی، ایجاد ترس و وحشت در دل دشمن و همچنین تقویت روحیه و شجاعت سربازان خودی است.
موسیقی نظامی
در موسیقی نظامی از سازهایی استفاده میشود که صدای بلند، قدرتمند و باشکوهی دارند. این سازها علاوه بر آنکه روحیه و شجاعت سربازان خودی را بالا میبرند، میتوانند در دل دشمنان نیز ترس و وحشت ایجاد کنند.
به طور معمول، سازهای مورد استفاده در گروههای موسیقی نظامی شامل سازهای بادی، سازهای کوبهای و همچنین سازهای سنتی و ملی ایران مانند نقاره بودهاند که در مکانهایی به نام نقارهخانه نیز نواخته میشدند. همه قطعههای موسیقی نظامی معمولاً با یک ساز بادی مثل شیپور یا کرنا، همراه با طبل، دهل یا نقاره اجرا میشدند و گاهی اوقات نیز فقط یک ساز به تنهایی نواخته میشد.
در کتاب تاریخ موسیقی ایران درباره موسیقی نظامی اینگونه نوشته شده که در جنگها، برای تشویق سربازان، ترساندن دشمنان و همچنین ایجاد هماهنگی در حمله، عقبنشینی و دیگر تاکتیکهای جنگی، از سازهای بادی و کوبهای پرصدا مانند انواع بوق و طبل استفاده میکردند.
سازهای موسیقی حماسی
سازهای کوبهای و بادی به خاطر سبکی و صدای رسایشان، بیش از همه در موسیقیهای حماسی و نظامی به کار میرفتهاند. انواع طبلها و شیپورهای قدیمی در ایران و دیگر سرزمینها، در رویدادهای پرشور و رزمی حضور پررنگی داشتند.
دیدگاهتان را بنویسید