مراحل کوک کردن سنتور

در نوشته پیشین، روش‌های کوک سنتور در دستگاه‌های گوناگون را بر اساس نت‌ها مرور کردیم. در این بخش از وبلاگ آنبین، قصد داریم گام‌های کوک کردن سنتور را به ترتیب و به صورت مرحله‌ای به شما بیاموزیم. بنابراین خواهشمندیم تا پایان این مطلب همراه ما بمانید.

مراحل کوک کردن سنتور

برای تنظیم ساز سنتور، به یک کوک‌کننده نیاز دارید. این کوک‌کننده می‌تواند یک دستگاه الکترونیکی مخصوص یا یک برنامه روی تلفن همراه شما باشد. همچنین لازم است یک آچار مخصوص کوک داشته باشید تا با آن گوشی‌های سنتور را بچرخانید و صدای آن را دقیق کنید. این آچار معمولاً هنگام خرید سنتور در اختیار شما قرار می‌گیرد.

نحوه استفاده از آچار کوک و تیونر

تیونر وسیله‌ای است که به شما کمک می‌کند سیم‌های ساز خود را دقیق کوک کنید. این دستگاه فرکانس هر سیم را اندازه می‌گیرد و نشان می‌دهد که آیا نت آن درست است یا خیر. شما می‌توانید از یک تیونر فیزیکی یا نرم‌افزار مخصوص آن روی تلفن همراه استفاده کنید. پس از روشن کردن تیونر، باید فرکانس مورد نظر خود را انتخاب کنید. معمولاً فرکانس استاندارد برای کوک، ۴۴۰ هرتز است و بیشتر تیونرها به طور پیش‌فرض روی این عدد تنظیم هستند. البته بعضی از نوازندگان ترجیح می‌دهند ساز را با فرکانس‌های کمی بالاتر یا پایین‌تر کوک کنند.

آچار کوک یک ابزار فلزی مخصوص برای تنظیم گوشی‌های سنتور است. در یک سر این آچار، حفره‌ای وجود دارد که دقیقاً روی گوشی سنتور قرار می‌گیرد. باید آچار را طوری روی گوشی بگذارید که کاملاً در جای خود ثابت شود تا بتوانید به راحتی و با چرخاندن آچار، گوشی را بچرخانید و سیم را کوک کنید.

شروع کوک کردن ساز در خرک اول

تیونر را روشن کنید و آن را در مجاورت ساز بگذارید.
آچار کوک را روی گوشی‌های مربوط به سیم‌های سفید ردیف اول خرک قرار دهید. از پایین‌ترین گوشی شروع کنید.
با پشت مضراب به سیمی که آچار کوک روی گوشی آن است ضربه بزنید تا صدای سیم توسط تیونر شناسایی شود.
به نشانه روی تیونر دقت کنید. اگر نت‌های پایین‌تر از می (مثل ر یا دو) نشان داده شد، گوشی را به آرامی در جهتی بچرخانید که سیم سفت‌تر شود تا به نت می کرن برسد. اگر نت‌های بالاتر از می کرن (مثل فا یا سل) نمایش داده شد، گوشی را در جهت شل شدن سیم بچرخانید.
علامت نت می در تیونر حرف E است. اما نت‌های کرن معمولاً روی تیونر نشان داده نمی‌شوند. برای کوک کردن نت می کرن، ابتدا سیم را روی می بمل (Eb) تنظیم کنید، سپس آن را کمی بیشتر سفت کنید تا نشانگر روی عدد ۵۰+ در کنار Eb قرار گیرد. این حالت، همان نت می کرن است.
هر چهار سیم سفید ردیف اول خرک را به همین ترتیب روی نت می کرن کوک کنید.
سیم‌های زرد ردیف اول خرک نیز دقیقاً مانند سیم‌های سفید روی نت می کرن کوک می‌شوند، با این تفاوت که باید یک اکتاو بم‌تر کوک شوند. برای تشخیص اکتاو، معمولاً یک عدد کنار نت نمایش داده می‌شود. برای سیم‌های سفید این عدد ۴ و برای سیم‌های زرد عدد ۳ است که نشان‌دهنده بم‌تر بودن به اندازه یک اکتاو است.

کوک کردن سیم های پشت خرک

سیم‌های سفیدرنگی که پشت خرک قرار دارند، با جابجا کردن خود خرک کوک می‌شوند. خرک را به نرمی و به چپ یا راست حرکت دهید تا صدای این سیم‌ها دقیق و درست شود. این کار را خیلی آهسته انجام دهید، چون حتی جابجایی کوچک خرک هم روی کوک سیم‌های پشت آن اثر می‌گذارد.

معمولاً اگر صدای سیم پشت خرک با صدای سیم سفید اصلی یکی نباشد، لازم است خرک را جابجا کنید. به طور مثال، برای کوک ساز در دستگاه شور، معمولاً خرک سیم‌های بخش چهارم را کمی به سمت راست حرکت می‌دهند.

پس از یک بار تنظیم درست خرک، معمولاً دیگر نیاز به تغییر آن نیست، مگر اینکه بخواهید ساز را برای دستگاه یا مقام دیگری کوک کنید.

برای بقیه خرک‌ها و سیم‌های دیگر هم همین روش را دنبال کنید تا ساز در دستگاه مورد نظر شما کوک شود.

نکات مهم هنگام کوک کردن سنتور:
آچار کوک را آرام بچرخانید تا سیم‌ها بیش از حد سفت نشوند؛ چون ممکن است پاره شوند.
هنگام کوک کردن، دست و صورت خود را نزدیک سیم‌ها نگیرید تا در صورت پاره شدن سیم، آسیبی نبینید.
اگر سیم‌های ساز کهنه هستند، قبل از کوک کردن، آن‌ها را تعویض کنید.
ساز را در جای خیلی سرد یا خیلی گرم قرار ندهید، چون این کار باعث می‌شود ساز از کوک خارج شود.