غلامحسین بیگجهخانی، یکی از نوازندگان بزرگ تار و از استادان سرشناس سبک تبریزی در موسیقی ایرانی به شمار میرود. در این نوشته از وبلاگ آنبین، میخواهیم بیشتر با این هنرمند توانا آشنا شویم. با ما بمانید.
در صورت علاقهمندی، مطلب تاریخچه ساز ساکسفون را از دست ندهید.
بیوگرافی غلامحسین بیگجه خانی
غلامحسین بیگجهخانی در سال ۱۲۹۷ در محله سنجران تبریز چشم به جهان گشود. او نوازنده چیرهدست تار و یکی از استادان نامدار مکتب موسیقی تبریز در ایران به شمار میرود. پدرش، حسینقلیخان بیگجهخانی، نیز در نواختن تار در تبریز شهرت داشت. غلامحسین از ششسالگی نزد پدرش آموزش تار را آغاز کرد و همین سالهای نخستین، شور و عشق به موسیقی و نوازندگی در دل او روشن شد.
پدرش بر این باور بود که درس خواندن و دانشآموزی برای آیندهی زندگی مهمتر از هنر است و تأکید داشت که غلامحسین اول به تحصیل بپردازد و بعداً به موسیقی روی آورد. اما موسیقی برای غلامحسین تنها یک علاقه نبود، بلکه بخشی از جان و زندگی او شده بود. وقتی که سیزده سال داشت، پدرش درگذشت و از آن پس، غلامحسین راه هنری خود را با پشتکار دنبال کرد و تمام توانش را بر یادگیری و پیشرفت در موسیقی متمرکز ساخت.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه تفاوت گیتار آکوستیک و کلاسیک.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره آشنایی با ساز توبا بیابید.
برای یادگیری پیشرفته، به نت سفید و نت سیاه چیست؟ مراجعه کنید.
تعلیم توسط رضا قلی زابلی آذر
غلامحسین بیگجهخانی نواختن تار را نزد یکی از شاگردان وفادار پدرش، به نام رضاقلی زابلی آذر، فرا گرفت. او بعدها با دختر رضاقلیخان ازدواج کرد.
رضاقلی هر آنچه از پدر غلامحسین آموخته بود، با بزرگواری و بدون هیچ چشمداشتی در اختیار او گذاشت. به محض اینکه غلامحسین با پردهها، کوک و جایگاه نتها روی تار آشنا شد، به کمک استعداد و هوش سرشاری که داشت، پیشرفتش سرعت بسیار زیادی گرفت و نوازندگیاش به اصطلاح، روان و دقیق شد.
در آن زمان او هنوز در ابتدای راه بود و کسی او را نمیشناخت. هنگامی که در کنار قهوهخانهها برای تأمین زندگی و ادارهٔ خانواده ساز میزد، کمتر کسی به صدای سازش توجه میکرد.
اما غلامحسین بسیار باهوش بود. در همان خیابانها و قهوهخانهها، وقتی صدای نوازندگی استادان بزرگی مثل مرتضی نیداوود و علیاکبر شهنازی از گرامافون پخش میشد، میایستاد و با دقت به آن گوش میداد.
سپس سریع به خانه بازمیگشت و نت به نت آن قطعات را روی ساز خود اجرا میکرد. این توانایی به خاطر هوش بالای او بود که میتوانست با گوش دادن، هر آهنگی را که میخواست روی تار بنوازد.
آوای تار در وجودش ریشه دوانده بود. روز و شب، در هر زمان و هر مکانی، به نواختن تار مشغول بود.
اگر سوالاتی دارید، مقاله تاریخچه آموزش موسیقی کودک در جهان به شما کمک خواهد کرد.
برای گسترش دانش خود، مقاله آشنایی با اصطلاحات پایه ای و اصلی موسیقی را مطالعه کنید.
آغاز فعالیت کاری
غلامحسین بیگجهخانی
بیگجهخانی همزمان با راهاندازی رادیو تبریز، کار خود را در این رادیو شروع کرد و برای مدتی مسئولیت سرپرستی ارکستر ایرانی رادیو تبریز را بر عهده داشت. پس از آن، در رادیو ایران مشغول فعالیت شد و مدتی نیز با دعوت نورعلیخان برومند، در مرکز حفظ و گسترش موسیقی به آموزش پرداخت. او همچنین کارهایی در زمینه تنظیم و اجرای موسیقی آذربایجانی از خود به جای گذاشته است.
بیگجهخانی از سال ۱۳۲۴ در ارکستر فیلارمونیک فرقه دموکرات آذربایجان، که زیر نظر جهانگیر جهانگیراُف اداره میشد، به همراه دیگر نوازندگان تار ایرانی به اجرا پرداخت. از سال ۱۳۲۵ که رادیو تبریز فعالیت خود را آغاز کرد، او نیز به جمع نوازندگان این رادیو پیوست و در آنجا با خوانندگانی مانند میرعلیاصغر صادقالوعد، توران لطفی، ابوالحسن اقبالآذر، فاطمه زرگری و دیگران همکاری کرد. همچنین با دایرهی فرنام و تمبک صدیقی نیز همنوازی نمود. آخرین اجرای صحنهای او با گروه چاوش در سال ۱۳۶۳ برگزار شد.
شاخص های تار نوازی
به طور کلی، ویژگیهای منحصر به فرد تارنوازی غلامحسین بیگجهخانی را میتوان اینگونه بیان کرد:
او بسیار از ویبراسیون استفاده میکند و بیشتر ریزها را همراه با لرزش اجرا مینماید.
وقتی تَکریز میزند، فاصله بین نت تک و ریز بسیار کم است و تأکید اصلی روی صدای مضرابِ تک است.
بیشتر درّابها را روی دو یا سه نت اجرا میکند.
در برخی از قطعات رِنگ، عمداً ضربها را به صورت نابرابر و نامساوی مینوازد.
پنجهای نرم و روان دارد و نوازندگی او بدون پرشهای ناگهانی و حرکتهای نمایشی است.
پاسخهایی که به آواز میدهد، بسیار متفاوت و خاص خود اوست.
صدای سازش طبیعی و رساست و با مضرابهایی واضح و منظم، صدادهی میکند.
همچنین، برای پرسش و پاسخ جملههای موسیقایی، از قسمتهای مختلف دستهی تار (بالا، وسط و پایین) به شکلی متنوع و در عین حال کاملاً منطقی بهره میبرد.
همکاری با استاد شجریان
محمدرضا شجریان در سال ۱۳۶۱ قطعهای آوازی در دستگاه همایون اجرا کرد که همراه با تارِ غلامحسین بیگجهخانی بود. این اثر در سال ۱۳۶۴ به صورت نوار کاست و با نام «بیداد» عرضه شد.
وفات
این هنرمند نامدار، با وجود بزرگی، بسیار فروتن و مهربان بود. او روحیهای شاد و بذلهگو داشت، از تعلقات دنیوی رها بود و عاشق طبیعت. سرانجام در روز ۲۴ فروردین سال ۱۳۶۶ به دلیل مشکل قلبی، در بیمارستانی در شهر تبریز چشم از جهان فروبست.
روحش شاد و یادش گرامی
دیدگاهتان را بنویسید