هر روز، نوازندگان با تعداد زیادی از واژهها و مفهومهای مربوط به دانش موسیقی سر و کار دارند. اگرچه حوزهٔ این مفاهیم بسیار وسیع است، ولی یک نوازندهٔ حرفهای باید همهٔ آنها را به خوبی فرا بگیرد. در این نوشته از وبلاگ آنبین، میخواهیم یکی از این اصطلاحات کلیدی به نام فرماتا را به زبان ساده توضیح دهیم.
فرماتا در موسیقی چیست؟
پیش از آن که به سراغ معنی و کاربرد فرماتا برویم، بیایید کمی به ریشه این واژه بپردازیم. فرماتا یک کلمه ایتالیایی است که معنای آن “توقف”، “ایست” یا “مکث” است. این معنا به خوبی نقش آن در موسیقی را نشان میدهد. در گفتار روزمره، گاهی فرماتا را به “چشم پرنده” تشبیه میکنند که این هم به شکل ظاهری این علامت اشاره دارد. برخی از آهنگسازان امروزی، فرماتا را فراتر از شکل کلاسیک آن (که شبیه یک نیمدایره است) به کار بردهاند و از انواع مربعی و مثلثی آن نیز استفاده کردهاند؛ البته این شکلها چندان مرسوم و رسمی نیستند. حالا که با معنی و ظاهر این علامت آشنا شدیم، بهتر است نگاهی به کاربرد اصلی آن در موسیقی بیندازیم.
فرماتا در سده پانزدهم میلادی به دنیای موسیقی وارد شد. این علامت معمولاً در بالای نت و گاهی نیز در زیر آن قرار میگیرد؛ همچنین میتوان آن را روی سکوت یا حتی خط میزان نیز مشاهده کرد. فرماتا نشان میدهد که آن نت باید مدت زمان بیشتری نسبت به ارزش اصلی خود کشیده شود. بیشک اولین پرسشی که برایتان پیش میآید این است که دقیقاً چقدر باید آن نت را نگه داریم؟ پاسخ این است که این موضوع کاملاً به سلیقه و تصمیم نوازنده یا رهبر گروه بستگی دارد. در ارکسترهای بزرگ، معمولاً رهبر گروه تعیین میکند که نتهای دارای فرماتا چقدر طولانیتر اجرا شوند. در مقابل، نوازندگانی که به تنهایی اجرا میکنند، خودشان در این مورد تصمیم میگیرند. معمولترین روش این است که با استفاده از فرماتا، زمان نت دو برابر شود.
نامهای دیگر فرماتا در موسیقی
علامت ایست (Corona) در ایتالیایی
نقطهٔ توقف (Point d’orgue) در فرانسوی
علامت درنگ (Fermate) در آلمانی
علامت مکث (Calderón) در اسپانیایی
توقف موقت (Suspensão) در پرتغالی
دیدگاهتان را بنویسید