شیوه درست مضراب زدن روی سهتار نکته بسیار مهمی است. این کار هم روی نحوه نواختن و سلامت دست شما تأثیر دارد و هم روی کیفیت صدایی که از ساز بیرون میآید. به همین دلیل، در این قسمت از وبلاگ آنبین، نکات کلیدی درباره روش صحیح مضراب زدن در سهتار را با شما به اشتراک میگذاریم.
روش صحیح مضراب زدن در سه تار
به طور خلاصه، اولین نکته کلیدی این است که هنگام مضراب زدن، باید انگشت کوچک، انگشت حلقه و شست شما روی صفحه ساز ثابت بمانند.
دوم اینکه دست خود را به شکل جمعشده روی ساز قرار دهید. انگشت وسط و انگشت اشاره با هم بالا میروند و سپس با هم پایین میآیند. بعد از برگشت، انگشت اشاره به سیم ضربه میزند و از روی آن عبور میکند. انگشت وسط در جای اول خود باقی میماند.
بعد از قرار دادن دست راست روی کاسه ساز و چیدن انگشتان به روشی که گفته شد، ایجاد آرامش و جلوگیری از هرگونه گرفتگی در دست راست (از جمله در ناحیه شانه، بازو و ساعد) از اصول ابتدایی مضراب زدن است.
برخلاف تصور برخی هنرجویان، برای مضراب زدن نیازی به اعمال هیچ نیرو یا فشاری نیست (چرا که در غیر این صورت، نوازندهای که یک ساعت سهتار مینوازد باید با خستگی عضلات روبرو شود، در حالی که در واقعیت اینگونه نیست).
اعمال هرگونه نیروی اضافی و فشار در حین مضراب زدن، نه تنها باعث سفت شدن دست راست میشود، بلکه بر کیفیت صدای ساز نیز تاثیر منفی خواهد گذاشت.
نکات مهم در شیوه مضراب زدن
درستترین روش برای زدن مضراب سهتار، استفاده از وزن و سنگینی انگشت اشاره (انگشت سبابه) است. برای رسیدن به این روش درست، باید چند نکته را رعایت کنید.
۱ – در نواختن سهتار، وقتی مضراب از پایین به سمت بالا حرکت میکند، به آن «مضراب راست» میگویند و وقتی حرکت از بالا به سمت پایین است، به آن «مضراب چپ» گفته میشود.
۲ – ناخن انگشت اشاره بهتر است حدود ۳ تا ۴ میلیمتر طول داشته باشد، به شکل گرد باشد و لبههای تیز یا زاویهدار نداشته باشد.
۳ – انگشتان دیگر ( مخصوصا سوم و چهارم ) کاملا بدون ناخن بوده ، در غیر این صورت امکان قرارگرفتن نوک انگشتان با صفحه سه تار میسر نخواهد بود.
۴ – برخی از هنرجویان به اشتباه با نوک ناخن به سیمها ضربه میزنند. جای درست برخورد ناخن با سیمها، لبه سمت چپ ناخن است. در این حالت، لبه ناخن به آرامی با سیم تماس پیدا میکند و باعث کشیده شدن یا آسیب دیدن سیم نخواهد شد.
۵ – برای اینکه از وزن انگشت به بهترین شکل استفاده کنید، هنگام ضربه زدن باید انگشت را کاملاً باز کنید (به طوری که بندهای آن کاملاً صاف و کشیده شود). در این حالت، انگشت بیشترین وزن را دارد و وقتی به سیم برخورد کند، صدایی رسا، عمیق و پرحجم ایجاد میکند، بدون اینکه باعث سفتی یا فشار در دست شود.
برخلاف تصور بعضی هنرجویان، صدای قوی در سهتار ربطی به محکم زدن مضراب ندارد. کلید ایجاد صدای پرحجم، انتقال درست وزن انگشت از طریق ناخن به سیمهاست. واضح است که اگر انگشت ارتفاع کمی داشته باشد، نیروی کافی ایجاد نمیشود و صداها توخالی و کمجان خواهند بود. هنرجویان باید توجه کنند که از ضربه زدن با ارتفاع کم جداً پرهیز نمایند.
۶ – هنگام مضراب زدن، انگشت باید کاملاً باز باشد. توجه کنید که برای ایجاد سنگینی و وزن بیشتر، حتماً انگشت از بند سوم (جایی که انگشت به کف دست میرسد) خم شود. در این حالت بند دوم هم کاملاً خم میشود، اما بند اول اصلاً نباید خم شود. پس از اینکه لبه چپ ناخن به سیم برخورد کرد، نوک انگشت باید به انتهای شست برسد و آن را لمس کند.
۷ – دقت شود هنگام حرکت انگشت اول ، انگشت دوم که در فضا آزاد میباشد همراه با انگشت اول و به موازات آن حرکت داشته باشد. هنرجویانی که انگشت دوم آنان حرکت نداشته باشد در آینده دچار انقباض و سفتی دست و در مضراب زدن با مشکل مواجه خواهند شد.
۸ – هنرجوها باید حدود سه تا چهار جلسه، تمرینها را فقط با مضراب راست و به آرامی انجام دهند. از تند زدن و پشت سر هم مضراب زدن خودداری کنند، چون در این حالت انگشت فرصت کافی برای باز شدن کامل پیدا نمیکند. پس از این مرحله، میتوانند سراغ مضراب چپ بروند.
۹ – برای اجرای مضراب چپ، حرکت از انتهای انگشت شست شروع میشود (همان نقطهای که مضراب راست تمام شده است). سپس نیمه چپ ناخن به سیم برخورد میکند و با باز شدن کامل بندهای انگشت، حرکت به پایان میرسد.
دیدگاهتان را بنویسید