مرتضی حنانه، آهنگساز سرشناس ایرانی، با تلاشهای هنری ارزشمندش نقش چشمگیری در پیشرفت موسیقی ایران ایفا کرد. در ادامه این نوشته از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام، بیشتر با زندگی و آثار این هنرمند آشنا خواهید شد.
بیوگرافی مرتضی حنانه
مرتضی حنانه در یازدهم اسفندماه سال ۱۳۰۱ در تهران به دنیا آمد. او از همان سالهای کودکی به موسیقی علاقهی زیادی داشت، تا جایی که هر وسیلهای که میتوانست صدا تولید کند را برمیداشت و با آن ابزارهایی میساخت که صداهای مختلفی ایجاد کنند.
خودش در این مورد میگوید:
«شاید در آن زمان توانایی من در این حد که آلات ساده و مبتدی موسیقی را بسازم نبوده اما به هر حال چیزهایی می ساختم که صداهایی همانند صدای باد، زوزه، صدای حیوانات و صدای عجیب و غریب تولید کنند.»
حنانه از سال ۱۳۱۳ به مدت چهار سال در هنرستان عالی موسیقی تحصیل کرد و زیر نظر غلامحسین مینباشیان، مبانی نظری و عملی موسیقی غربی را آموخت. در همان زمان، نواختن فلوت را نزد پیتر دولگف فرا گرفت.
در آن دوره، هنرستان موسیقی ده نوازنده از چکسلواکی را برای آموزش به هنرجویان استخدام کرده بود. مرتضی حنانه یادگیری ساز هورن را زیر نظر یکی از این استادان به نام رودولف اوربانتس آغاز کرد.
همکاری با ارکستر سمفونیک تهران
حنانه در ادامه فعالیتهای هنری خود به عنوان نوازنده اصلی هورن در ارکستر سمفونیک تهران مشغول به کار شد.
در سال ۱۳۳۲ خورشیدی و همزمان با برگزاری جشن هزاره بوعلی سینا، او این فرصت را یافت تا ساختههای خود را با همراهی گروه همسرایان و ارکستر سمفونیک، در برابر جمعی از شرقشناسان دعوتشده به جشن، اجرا کند. این اجرا مورد تحسین چرولی، سفیر ایتالیا در آن زمان، قرار گرفت و در پی آن، سفیر بورسیه هنری کشورش را در اختیار حنانه گذاشت. حنانه نیز برای ادامه تحصیل و پژوهشهای موسیقایی، به مرکز عالی موسیقی واتیکان رفت.
پس از اتمام دوره تحصیل در انستیتوی موسیقی واتیکان، او به ایران بازگشت و آموزش سازبندی (ارکستراسیون) و همچنین مدیریت کلاسهای هورن در هنرستان عالی موسیقی را بر عهده گرفت.
حنانه درباره دوران تحصیل در ایتالیا و بازگشتش به ایران چنین گفته است:
هنگامی که از ایتالیا به ایران آمدم، زیاد فکر کردم. حال زمانی بود که آن دانشی که آرزویش را داشتم به دست آورده بودم و فقط مانده بود، تصمیم بگیرم با آن دانش چه کار کنم و چه نوع موسیقی ارایه دهم.
اعزام به تریبون انترناسیونال آهنگسازان رادیو و تلویزیون
او در سال ۱۳۴۵ خورشیدی، با دعوت یونسکو و از سوی رادیوی ایران، به «تریبون انترناسیونال آهنگسازان رادیو و تلویزیون» فرستاده شد. در آنجا بخشهایی از یک اثر خود به نام ارتوریو را اجرا کرد که از رادیوهای ایرلند و سوئیس نیز پخش شد. پس از راهاندازی سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران، حنانه در جایگاه مشاور، کلاسهایی برای آموزش فنی به خوانندگان ایجاد کرد و همچنین ارکستری از سازهای ایرانی را بنیان گذاشت.
کتاب گامهای گمشده
این پژوهشگر برجسته، در زمینه موسیقی نیز کارهای علمی و هنری ارزشمندی انجام داد. یکی از این کارها، تحقیق دربارهی ارتباط بین دستگاههای گوناگون موسیقی ایرانی و چگونگی ساختار آنها بود.
او برای پی بردن به ساختار و نظام ردیفهای موسیقی ایران، به مطالعه و واکاوی نوشتههایی مانند «مقاصدالالحان» و «جامع الالحان» از عبدالقادر مراغهای پرداخت. همچنین، واژههای تخصصی موسیقی و نحوهی پردهبندی سازهای ایرانی را به دقت بررسی کرد و حتی موسیقی ایران را با موسیقی مناطقی مانند روم و یونان مقایسه نمود.
دستاورد این پژوهشهای گسترده، در کتابی با عنوان «گامهای گمشده» گردآوری و ارائه شده است.
وفات
این هنرمند بزرگ سرانجام در روز ۲۴ مهرماه سال ۱۳۶۷، پس از یک دوره مبارزه با بیماری سرطان، دار فانی را وداع گفت. پیکر او در کنار امامزاده طاهر در شهر کرج به خاک سپرده شد.
دیدگاهتان را بنویسید